Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 5, Chapter 9

Text kindly provided by Perseus

[1] Adhaeret Asia, quam patere a Canopico[2] ostio ad Ponti ostium Timosthenes[3] |XXVI|.XXXVIII[4] p. tradit[5], ab ore autem Ponti ad os Maeotis Eratosthenes |XV|.XLV[6], universam vero cum Aegypto ad Tanain Artemidorus et Isidorus[7] L???.XIII.DCCL[8]. maria eius conplura ab accolis traxere nomina: quare[9] simul indicabuntur.

[10]Proxima Africae incolitur[11] Aegyptus, introrsus ad meridiem recedens, done a tergo praetendantur Aethiopes. inferiorem eius partem Nilus dextera[12] laevaque divisus[13] amplexu suo determinat, Canopico[14] ostio ab Africa, ab Asia Pelusiaco, CLXX[15] passuum intervallo. quam ob causam inter insulas quidam[16] Aegyptum retulere, ita se findente[17] Nilo, ut triquetram[18] terrae[19] figuram efficiat, ideoque[20] multi Graecae litterae vocabulo Delta[21] appellavere Aegyptum. mensura ab unitate alvei, unde se primum findit[22] in latera[23], ad Canopicum ostium CXLVI, ad Pelusiacum CLVI[24] est. summa pars contermina Aethiopiae Thebais[25] vocatur.

[26] dividitur in praefecturas oppidorum, quas[27]νόμους[28] vocant: Ombiten, Apollonopoliten[29], Hermonthiten[30], Thiniten[31], Phaturiten[32], Coptiten[33], Tentyriten, Diospoliten[34], Antaeopoliten, Aphroditopoliten , Lycopoliten. quae iuxta Pelusium est regio nomos habet Pharbaethiten[35], Bubastiten, Sethroiten, Taniten. reliqua autem Arabicum, Hammoniacum tendentem ad[36] Hammonis[37] Iovis oraculum, Oxyrynchiten[38], Leontopoliten, Athribiten[39], Cynopoliten[40], Hermopoliten[41], Xoiten, Mendesium[42], Sebennyten[43], Cabasiten[44], Latopoliten[45], Heliopoliten[46], Prosopiten[47], Panopoliten[48], Busiriten[49], Onuphiten[50], Saiten, Ptenethum[51], Ptemphum[52], Naucratiten [53], Meteliten[54], Gynaecopoliten[55], Menelaiten, Alexandriae regionem[56], item Libyae, Mareotis.

[57] Heracleopolites est in insula Nili longa p. L???, in qua et oppidum, Herculis appellatum . Arsinoitae duo sunt; hi et Memphites[58] usque ad summum Delta perveniunt, cui sunt contermini ex Africa duo Oasitae[59]. quidam ex iis aliqua nomina permutant et substituunt alios[60] nomos[61], ut Heroopoliten et Crocodilopoliten[62]. inter Arsinoiten autem ac[63] Memphiten lacus fuit circuitu CCL aut, ut Mucianus tradit[64], CCCCL[65] et altitudinis quinquaginta passuum[66], manu factus, a rege qui[67] fecerat Moeridis appellatus . inde LXII[68] p[69]. abest Memphis, quondam arx[70] Aegypti regum, unde ad Hammonis oraculum XII dierum iter[71], ad scissuram autem Nili, quod appellavimus Delta, XV.[72]

[73] Nilus incertis ortus fontibus, ut[74] per deserta et ardentia et inmenso longitudinis spatio ambulans famaque[75] tantum inermi quaesitus[76] sine bellis, quae ceteras omnes terras invenere[77], originem[78], ut Iuba rex potuit exquirere, in monte[79] inferioris Mauretaniae non procul oceano habet lacu protinus stagnante[80], quem vocant[81] Nilidem. ibi[82] pisces reperiuntur[83] alabetae, coracini[84], siluri. crocodilus[85] quoque inde ob argumentum hoc Caesareae[86] in Iseo[87] dicatus ab eo spectatur hodie. praeterea observatum est, prout in Mauretania nives imbresve satiaverint, ita Nilum increscere.

[88] ex hoc lacu profusus[89] indignatur fluere per harenosa et squalentia conditque se aliquot dierum itinere, mox alio lacu maiore[90] in Caesariensis Mauretaniae gente Masaesylum[91] erumpit et hominum[92] coetus[93] veluti circumspicit[94], isdem animalium argumentis. iterum harenis receptus[95] conditur rursus XX dierum desertis ad proximos Aethiopas atque, ubi iterum sensit[96] hominem, prosilit, fonte, ut[97] verisimile est, illo quem Nigrim[98] vocavere.

[99] inde Africam ab Aethiopia dispescens[100], etiamsi non protinus populis, feris tamen et beluis frequens silvarumque opifex, medios Aethiopas secat, cognominatus Astapus, quod illarum gentium lingua significat aquam e tenebris profluentem. insulas ita innumeras spargit quasdamque tam vastae magnitudinis, quamquam rapida celeritate, ut tamen[101] dierum V cursu, non[102] breviore, transvolet[103], circa clarissimam[104] earum Meroen Astabores[105] laevo alveo dictus, hoc est ramus aquae venientis e tenebris, dextra[106] vero Astosapes[107], quod lateris[108] significationem adicit, nec ante Nilus quam se totum aquis rursus concordibus iunxit, sic quoque etiamnum[109] Giris ante nominatus per aliquot milia et in totum Homero Aegyptus aliisque Triton.

[110] subinde insulis impactus[111], totidem incitatus inritamentis , postremo inclusus montibus, nec aliunde torrentior, vectus aquis properantibus ad locum Aethiopum, qui Catadupi[112] vocantur[113], novissimo catarracte inter occursantes scopulos non fluere[114] inmenso fragore creditur[115], sed ruere. postea lenis et confractis[116] aquis domitaque violentia, aliquid et spatio fessus, multis quamvis faucibus in Aegyptium mare se evomat[117], certis[118] tamen diebus auctu[119] magno per totam spatiatus Aegyptum fecundus[120] innatat terrae.

[121]Causas huius incrementi varias prodidere, sed maxime probabiles etesiarum eo tempore ex adverso flantium repercussum[122], ultra in ora acto mari, aut[123] imbres Aethiopiae aestivos, isdem etesiis nubila illo ferentibus e reliquo orbe. Timaeus mathematicus occultam protulit rationem: Phialam[124] appellari fontem eius, mergique in cuniculos ipsum amnem vapore[125] anhelantem, fumidis cautibus ubi conditur. verum sole per eos dies comminus facto extrahi ardoris vi et suspensum abundare ac, ne devoretur, abscondi.

id evenire a canis[126] ortu[127] per introitum solis in leonem, contra perpendiculum fontis[128] sidere stante, cum eo[129] tractu absumantur[130] umbrae, plerisque e[131] diverso opinatis largiorem fluere ad septentriones[132] sole discedente, quod in cancro et leone evenit, ideoque tunc[133] minus siccari, rursus in capricornum et[134] austrinum polum reverso sorberi et ob[135] id parcius[136] fluere. sed Timaeo[137] si quis extrahi posse credat, umbrarum defectus iis diebus et locis[138] sine fine adest.

[139]Incipit crescere[140] luna nova, quaecumque post solstitium est, sensim modiceque cancrum sole transeunte, abundantissime autem leonem[141], et residit[142] in virgine isdem quibus adcrevit modis. in totum autem revocatur[143] intra ripas in libra, ut tradit Herodotus, centesimo die. cum crescit, reges aut praefectos navigare eo nefas iudicatum est. auctus per puteos mensurae notis deprehenduntur. Iustum incrementum est cubitorum XVI.

[144] minores aquae non omnia rigant, ampliores detinent tardius recedendo[145]. hae serendi tempora absumunt[146] solo madente, illae non dant sitiente. utrumque[147] reputat provincia. in XII cubitis famem sentit[148], in[149] XIII etiamnum[150] esurit, XIIII cubita hilaritatem adferunt, XV securitatem, XVI delicias. maximum incrementum ad[151] hoc aevi[152] fuit cubitorum XVIII[153] Claudio principe, minimum V Pharsalico[154] bello, veluti necem Magni[155] prodigio quodam flumine aversante. cum stetere aquae, apertis molibus admittuntur[156]. ut quaeque liberata est terra, seritur. idem amnis unus omnium nullas exspirat auras.

[157]Dicionis Aegyptiae esse incipit a fine Aethiopiae Syene; ita vocatur paeninsula[158] M[159] passuum[160] ambitu[161], in qua castra sunt, latere Arabiae, et ex adverso insula est[162]IIII[163], Philae[164], DC p[165]. a Nili fissura, unde appellari diximus Delta. hoc spatium edidit Artemidorus et in eo CCL [166] oppida fuisse, Iuba CCCC p[167]., Aristocreon ab Elephantide ad mare DCCL. Elephantis insula intra novissimum catarracten IIII[168] p. et supra Syenen XVI habitatur, navigationis Aegyptiae[169] finis, ab Alexandria DLXXXV[170] p.: in tantum erravere supra scripti. ibi Aethiopicae[171] veneunt[172] naves; namque eas plicatiles umeris[173] transferunt, quotiens ad catarractas[174] ventum est.

[175] Aegyptus super ceteram antiquitatis gloriam XX urbium sibi Amase[176] regnante habitata[177] praefert[178], nunc quoque multis etiamsi ignobilibus frequens. celebrantur[179] tamen Apollinis, mox[180] Leucotheae[181], Diospolis Magna, eadem Thebe[182] portarum centum nobilis[183] fama, Coptos[184], Indicarum Arabicarumque mercium Nilo proximum emporium, mox Veneris oppidum et iterum Iovis ac Tentyris, infra quod Abydus[185], Memnonis regia et Osiris templo inclutum, VII.D p. in Libyam remotum a flumine.

[186] dein Ptolemais[187] et Panopolis[188] ac Veneris iterum et in Libyco Lycon[189], ubi montes finiunt Thebaidem[190]. ab iis oppida Mercuri, Alabastron, Canum et supra dictum Herculis. deinde Arsinoes[191] ac iam[192] dicta [193] Memphis, inter quam et Arsinoiten nomon in Libyco turres quae pyramides vocantur, et labyrinthus[194], in[195] Moeridis[196] lacu[197] nullo addito ligno exaedificatus, et oppidum Crialon[198]. unum[199] praeterea intus et Arabiae conterminum claritatis magnae, Solis oppidum.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation