Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 25, Chapter 8

Text kindly provided by Perseus

[1] Celebravit et Themiso[2] medicus vulgarem herbam plantaginem tamquam inventor volumine de ea edito. duo eius genera: minor[3] angustioribus foliis et nigrioribus[4] linguae pecorum similis[5], caule anguloso in terrain inclinato , in pratis nascens; altera maior, foliis laterum[6] modo inclusa, quae quia[7] septena sunt, quidam eam heptapleuron vocavere. huius et caulis[8] cubitalis est. et ipsa[9] in umidis nascitur, multo efficacior. mira[10] vis in siccando densandoque corpore, cauterii vicem optinens. nulla res aeque sistit fluctiones, quas Graeci rheumatismos vocant.

[11] Iungitur huic buglossos[12], boum linguae similis, cui praecipuum, quod in vinum deiecta[13] animi voluptates [14] auget et vocatur euphrosynum. iungitur[15] et cynoglossos[16] caninam[17] linguam[18] imitata[19], topiariis operibus[20] gratissima. aiunt quae[21] III thyrsos[22] seminis emittat[23], eius radicem potam ex aqua ad tertianas prodesse, quae[24] IIII, ad quartanas.—Est et[25] alia similis ei[26], quae[27] fert lappas[28] minutas . eius radix pota ex aqua ranis et serpentibus adversatur .

[29] Est et buphthalmus[30] similis boum oculis, folio feniculi, circa[31] oppida nascens, fruticosa caulibus[32], qui et manduntur decocti. quidam chalcan[33] vocant. haec cum cera[34] steatomata[35] discutit.

Invenere herbas et universae gentes, Scythia[36] primam [37] eam, quae Scythice vocatur circa Maeotim[38] nascens, praedulcem[39] alias[40] utilissimamque ad ea, quae asthmata[41] vocant . magna et ea commendatio, quod in ore eam habentes sitim famemque non sentiunt.

[42] — Idem praestat apud eosdem hippace[43], distincta[44], quod in equis quoque eundem[45] effectum habeat[46], traduntque his duabus herbis Scythas etiam[47] in duodenos dies durare in fame sitique.

Ischaemonem[48] Thracia[49] invenit, qua ferunt sanguinem [50] sisti non aperta modo vena, sed etiam praecisa. serpit in[51] terra, milio similis, foliis[52] asperis et lanuginosis. farcitur[53] in nares, quae in Italia nascitur, et ciet[54] sanguinem , eadem adalligata sistit.

[55] Vettones[56] in Hispania earn, quae Vettonica[57] dicitur in Gallia, in Italia autem serratula[58], a Graecis cestros aut psychrotrophon[59], ante cunctas laudatissima. exit anguloso[60] caule[61] cubitorum II, a[62] radice spargens folia fere lapathi[63], serrata, semine[64] purpureo. folia siccantur in farinam plurimos ad usus. fit vinum ex ea et acetum stomaacho et claritati[65] oculorum, tantumque gloriae[66] habet, ut domus, in qua sata sit[67], tuta[68] existimetur a piaculis[69] omnibus.

In eadem Hispania inventa est[70] Cantabrica per divi Augusti tempora a Cantabris reperta. nascitur ubique caule iunceo[71], pedali, in quo sunt flosculi oblongi[72] veluti calathi, in his semen perquam minutum. nec alias defuere Hispaniae herbis exquirendis, ut in quibus etiam nunc[73] hodie[74] in more sit[75] laetiore[76] convictu potionem e centum[77] herbis mulso additis credere[78] saluberrimam suavissimamque . nec quisquam genera earum iam novit aut multitudinem [79], numerus tamen constat in nomine.

[80] Nostra aetas meminit herbam in Marsis repertam. nascitur et[81] in[82] Aequicolis[83] circa vicum Nervesiae[84] ; vocatur consiligo. prodest, ut demonstrabimus[85] suo loco, deploratis[86] in phthisi[87].

[88] Invenit nuper et Servilius Democrates e primis medentium quam appellavit Hiberida[89], quamquam ficto nomini[90] inventione[91] eius adsignata[92] carmine. nascitur maxime circa vetera monumenta parietinasque et inculta itinerum; floret semper, folio nasturci, caule cubitali, semine [93] vix ut aspici possit. radici odor nasturci[94]. usus aestate efficacior et recenti[95] tantum; tunditur difficulter.

coxendicibus et articulis omnibus cum axungia modica utilissima , viris plurimum quaternis[96] horis[97], feminis[98] minus dimidio adalligata, ut deinde in balineis descendatur in calidam et postea[99] oleo ac vino perunguatur corpus[100], diebusque vicenis interpositis idem fiat, si qua admonitio doloris supersit. hoc modo rheumatismos omnes sanat occultos . inponitur non in ipsa[101] inflammatione[102], sed inminuta.

[103][104] Animalia quoque invenere herbas, in primisque chelidoniam[105][106]. hac enim hirundines[107] oculis[108] pullorum in nido ... restituuntque[109] visum[110], ut quidam volunt, etiam erutis oculis. genera eius duo: maior fruticosa[111], folio pastinacae erraticae[112] ampliore, ipsa altitudine[113] II cubitorum, colos albicans , flos luteus; minori folia hederae rotundiora, minus candida.

[114] sucus croci, mordax, semen papaveris. florent adventu hirundinum, discessu marcescunt[115]. sucus[116] florentibus exprimitur et in aereo vase cum melle Attico leniter cinere ferventi decoquitur, singulari remedio contra caligines oculorum. utuntur et per[117] se suco et[118] in collyriis, quae chelidonia[119] appellantur[120] ab ea.

Inveniunt[121] et canes[122] qua[123] fastidium vincunt[124] eamque in nostro conspectu mandunt, sed ita, ut numquam intellegatur , quae sit; etenim depasta cernitur. notata est haec animalis[125] eius[126] malignitas in alia herba maior. percussus [127] enim a serpente mederi sibi quadam[128] dicitur, sed illam homine spectante[129] non decerpit.

[130][131] Simplicius[132] cervae monstravere elaphoboscon, de qua diximus, item helxinen[133] a partu dictam[134], ostendere,[135] ut indicavimus, dictamnum[136] vulneratae pastu[137] statim[138] telis[139] decidentibus. non est[140] alibi quam in Creta, ramis praetenue, puleio[141] simile, fervens et acre[142] gustu. foliis tantum utuntur; flos nullus[143] aut[144] semen aut caulis, radix tenuis ac supervacua. et in Creta autem non spatiose[145] nascitur mireque[146] capris expetitur.

[147] pro eo est[148] pseudodictamnum multis in terris[149] nascens, folio simile[150], ramulis minoribus, a quibusdam chondris[151] vocatum. minoris effectus statim intellegitur; dictamnum enim[152] minima[153] potione[154] accendit [155] os. qui legere eas, in ferula aut[156] harundine condunt praeligantque[157], ne potentia evanescat. sunt qui dicant utramque[158] nasci multifariam[159], sed deteriores in agris pinguibus[160], veram[161] quidem[162] dictamnum non nisi in asperis.

[163] est et[164] tertium genus dictamnum vocatum, sed neque facie[165] neque effectu simile, folio sisymbri, ramis maioribus, praecedente[166] persuasione illa, quicquid in Creta nascatur[167], infinito praestare ceteris eiusdem generis alibi genitis, proxime quod in Parnaso. alioqui herbiferum esse[168] et Pelium montem in Thessalia et Telethrium[169] in Euboea et totam Arcadiam ac Laconicam tradunt, Arcades quidem non medicaminibus uti, sed lacte[170] circa ver[171], quoniam tum maxime sucis herbae turgeant medicenturque ubera pascuis. bibunt[172] autem vaccinum , quoniam boves omnivori[173] fere[174] sunt[175] in herbis. potentia earum per quadripedes etiamnum duobus claris exemplis manifesta[176] fit. circa Abderam et limitem, qui Diomedis vocatur, equi pasti inflammantur rabie, circa Potnias[177] vero et asini.

[178] Inter nobilissimas aristolochiae[179] nomen dedisse gravidae videntur, quoniam esset[180]ἀρίστη λεχούσαις.[181][182] nostri malum terrae vocant et quattuor genera eius servant: unum tuberibus radicis rotundis, foliis inter malvam et hederam, nigrioribus mollioribusque, alterum masculae, radice longa[183][184], IIII digitorum longitudine, baculi crassitudine, tertium longissimae, tenuitate[185] vitis novellae, cuius[186] sit praecipua vis, quae et clematitis[187] vocatur, ab aliis Cretica[188]. omnes colore buxeo, caulibus parvis, flore purpureo.

ferunt baculas parvas, ut cappari[189]. valent[190] radice tantum. est et quae plistolochia[191] vocatur, quarti generis, tenuior quam proxime dicta, densis radicis capillamentis, iunci plenioris crassitudine.

[192] hanc quidem polyrrhizon[193] cognominant. odor omnium medicatus, sed oblongae radici tenuiorique gratior ; carnosi enim est corticis, unguentis quoque nardinis conveniens. nascuntur pinguibus locis et campestribus. effodere eas messibus tempestivum; in desquamato[194] terreno[195] servantur. maxime tamen[196] laudatur Pontica et in quocumque genere ponderosissima quaeque, medicinis aptior rotunda[197], contra serpentes oblonga, in summa tamen gloria est ea[198], si modo a conceptu admota vulvis in carne bubula mares figurat, ut traditur.

[199] piscatores Campaniae radicem eam, quae rotunda est, venenum terrae vocant, coramque nobis[200] contusam mixta calce in mare sparsere. advolant pisces cupiditate mira statimque exanimati[201] fluitant[202]. quae polyrrhizos[203] cognominatur convulsis, contusis, ex alto praecipitatis radice pota ex aqua utilissima esse traditur, semine pleuriticis et nervis, confirmare, excalfacere, eadem satyrion esse[204].

[205] Verum et[206] effectus ususque dicendi sunt ordiendumque malorum[207] omnium pessimo est[208], serpentium ictu. medentur ergo Britannica herba, panacis[209] omnium generum radix e vino, Chironii[210] et flos et semen potum inlitumve ex vino et oleo, privatim quae[211] cunila[212] bubula appellatur, Polemonia[213] vel Philetaeris[214] radicis drachmis IIII in mero[215], Teucria[216],

[217] sideritis, scordotis[218] ex vino, privatim ad angues[219], pota et inlita sive suco sive folio sive decocto, centaurii maioris radix[220] drachma[221] in vini albi cyathis III, Gentiana praecipue[222] adversus angues II drachmis cum pipere et ruta in[223] vini[224] cyathis VI, sive viridis sive sicca. et Lysimachiae odorem fugiunt.

[225] datur ex vino percussis chelidonia; morsibus inponitur[226] Vettonica[227] praecipue, cui vis tanta perhibetur , ut[228] inclusae[229] circulo eius serpentes ipsae[230] sese[231] interimant flagellando. datur ad ictus semen eius denarii pondere cum[232] III cyathis vini vel farina drachmis III sextario[233] aquae —farina[234] et[235]inponitur[236] —, Cantabrica, dictamnum, aristolochia radicis drachma in vini hemina, sed[237] saepius bibenda. prodest et inlita ex aceto; similiter plistolochia[238], quin[239] omnino [240] suspensa supra focum fugat e domibus[241] serpentes;

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation