Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 28, Chapter 4

Text kindly provided by Perseus

e[1] Pythagorae inventis non temere fallere[2], inpositivorum nominum [3] inparem vocalium[4] numerum clauditates oculive orbitatem ac similes casus dextris adsignare partibus, parem laevis. ferunt difficiles partus statim solvi, cum quis tectum, in quo sit gravida, transmiserit lapide vel missili[5] ex iis[6], qui[7] III animalia[8] singulis ictibus interfecerint[9], hominem, aprum, ursum.

[10] probabilius id facit hasta velitaris evulsa[11] corpori[12] hominis, si terrain non attigerit; eosdem enim inlata effectus habet[13]. sic et sagittas corpori[14] eductas[15], si terrain non attigerint, subiectas cubantibus amatorium[16] esse Orpheus et Archelaus scribunt, quin et comitialem[17] morbum[18] sanari cibo[19] e care ferae occisae eodem ferro, quo homo interfectus sit. quorundam partes[20] medicae[21] sunt, sicuti diximus de Pyrrhi[22] regis pollice, et Elide solebat ostendi[23] Pelopis os ulnamque[24]eam[25] eburneam adfirmabant.—(Naevos[26] in facie tondere religiosum habent etiam nunc multi).—

[27] Omninum[28] vero in primis ieiunam salivam contra serpentes praesidio esse docuimus, sed et alios efficaces [29] eius usus recognoscat[30] vita. despuimus[31] comitiales morbos, hoc est contagia[32] regerimus[33]. simili modo et fascinationes repercutimus dextraeque[34] clauditatis occursum.

veniam quoque a deis spei alicuius audacioris[35] petimus in sinum spuendo[36], et iam[37] eadem ratione terna despuere precatione[38] in omni medicina mos[39] est atque[40] ita effectus adiuvare[41], incipientes furunculos ter praesignare ieiuna saliva. mirum[42] dicimus[43], sed experimento facile: si quem paeniteat ictus eminus comminusve inlati et statim expuat in mediam[44] manum qua percussit[45], levatur ilico in[46] percusso[47] culpa[48]. hoc saepe delumbata[49] quadrupede adprobatur statim a tali remedio correcto animalis ingressu.

[50] quidam vero adgravant ictus ante conatum simili modo saliva in manum[51] ingesta. credamus ergo et lichenas leprasque ieiunae[52] inlitu[53] adsiduo arceri; item lippitudines[54] matutina cottidie velut inunctione , carcinomata malo terrae[55] subacto, cervicis[56] dolores[57] saliva ieiuni dextra manu ad dextrum[58] poplitem relata, laeva ad sinistrum; si quod animal aurem[59] intraverit et inspuatur, exire.

[60] inter amuleta est editae quemque urinae[61] inspuere[62], similiter in calciamentum dextri pedis, priusquam induatur, item cum quis transeat locum, in quo aliquod periculum adierit. Marcion Zmyrnaeus[63], qui de simplicibus[64] effectibus scripsit, rumpi scolopendras marinas sputo[65] tradit, item rubetas aliasque ranas, Ofilius[66] serpentes, si quis in hiatum earum expuat, Salpe torporem sedari quocumque membro stupente[67], si quis in sinum expuat aut si superiores[68] palpebras[69] saliva tangat.

[70]cur[71] non[72]et haec[73] credamus rite fieri[74], extranei interventu aut, si dormiens spectetur infans, a nutrice terna adspui[75] in os? quamquam[76] religione eum tutatur[77] et fascinus, imperatorum quoque, non solum infantium , custos, qui deus inter sacra[78] Romana a[79] Vestalibus[80] colitur[81], et currus triumphantium, sub his pendens, defendit medicus invidiae, iubetque eosdem[82] respicere[83] similis medicina linguae, ut sit exorata a tergo Fortuna gloriae carnifex.

[84] Morsus hominis inter asperrimos[85] quosque[86] numeratur [87]. medentur sordes ex auribus ac, ne quis miretur, et[88] scorpionum ictibus serpentiumque statim inpositae, melius e[89] percussi auribus. produnt ita et reduvias[90] sanari, serpentium vero ictum contusi dentis humani farina.

[91] Capillus puero[92] qui primum decisus est, podagrae inpetus dicitur levare circumligatus; et in totum inpubium [93] inpositus[94], virorum quoque, capillus canis morsibus medetur ex aceto et capitum volneribus ex oleo aut vino; si credimus [95], e[96] revulso cruci quartanis, conbustus utique capillus carcinomati[97]. pueri[98] qui primus ceciderit dens, ut terram non attingat, inclusus in armillam et adsidue in bracchio habitus muliebrium locorum dolores prohibet.

[99] —Pollex in pede praeligatus[100] proximo digito tumores inguinum sedat [101], in manu dextera[102][103] II medii[104] lino leviter[105] colligati destillationes atque lippitudines[106] arcent. quin et eiectus lapillus[107] calculoso alligatusque[108] supra pubem levare ceteros[109] dicitur ac iocineris etiam dolores et celeritatem partus facere; adicit[110] Granius[111] efficaciorem ad hoc esse ferro exemptum. partus accelerat[112] et mas[113], ex quo quaeque conceperit[114], si cinctu suo soluto feminam cinxerit, dein solverit adiecta precatione, et cinxisse[115] eundem[116] et soluturum[117], atque abierit.

[118] Sanguine[119] ipsius hominis ex[120] quacumque parte emisso efficacissime anginam[121] inlini tradunt Orpheus et Archelaus, item ora[122] comitiali morbo[123] conlapsorum[124], exurger e[125] enim protinus; quidam, si pollices pedum pungantur [126] eaeque[127] guttae referantur[128] in faciem, aut si virgo dextro pollice attingat[129], hac[130] coniectura[131] censentes virgines[132] carnes edendas[133].

[134] —Aeschines[135] Atheniensis excrementorum [136] cinere anginis medebatur et tonsillis[137] uvisque[138] et carcinomatis. hoc medicamentum vocabat botryon[139].— Multa genera morborum primo coitu solvuntur[140] primoque feminarum mense aut, si hoc[141] non contigit[142], longinqua fiunt, maximeque comitiales. quin et a serpente[143], a scorpione[144] percussos[145] coitu levari[146] produnt, verum feminas venere ea laedi.—Oculorum vitia fieri negant nec lippire[147] eos, qui, cum pedes lavent[148], aqua inde ter oculos[149] tangant.

Inmatura morte raptorum manu strumas, parotidas [150], guttura tactu sanari adfirmant, quidam vero cuiuscumque defuncti, dumtaxat sui sexus, laeva manu aversa. et[151] ligno fulgure icto reiectis post terga manibus[152] demorderi aliquid et ad dentem, qui doleat, admoveri remedio esse produnt. sunt qui praecipiant dentem suffiri[153] dente[154] hominis sui sexus et eum[155], qui caninus vocetur, insepulto exemptum adalligari.

[156] —Terram e[157] calvaria[158] psilotrum esse palpebrarum tradunt, herba vero, si qua ibi genita sit, commanducata dentes cadere, ulcera non serpere osse[159] hominis circumscripta. alii[160] e tribus puteis pari mensura aquas miscent et prolibant novo fictili, relicum dant in tertianis accessu[161] febrium bibendum. iidem in quartanis fragmentum clavi a[162] cruce involutum lana collo subnectunt aut spartum e cruce, liberatoque condunt caverna, quam sol non attingat.

Magorum haec commenta sunt[163], ut cotem, qua ferramenta saepe exacuta[164] sint, subiectam ignari[165] cervicalibus de[166] veneficio[167] deficientis evocare indicium, ut ipse dicat, quid[168] sibi datum sit et ubi et quo tempore, auctorem tamen non nominare. fulmine utique percussum[169] circumactum in vulnus hominem loqui protinus constat.

[170] inguinibus medentur aliqui liceum[171] telae detractum alligantes novenis septenisve nodis[172], ad singulos[173] nominantes viduam[174] aliquam atque ita inguini[175] adalligantes. liceo[176] et clavum[177] aliudve, quod quis calcaverit, alligatum ipsos iubent gerere, ne sit dolori vulnus. verrucas abolent[178] a vicensima luna in limitibus supini ipsam intuentes ultra caput manibus porrectis et, quicquid[179] adprehendere, eo fricantes.

[180] clavum corporis, cum cadit stella, si quis destringat[181], vel cito sanari aiunt, cardinibus ostiorum[182] aceto adfusis[183] lutum fronti inlitum capitis dolorem sedare[184], item laqueum suspendiosi circumdatum temporibus. si quid e pisce haeserit[185]in[186] faucibus, cadere[187] demissis in aquam frigidam pedibus[188] ; si vero ex aliis ossibus, inpositis capiti ex eodem vase[189] ossiculis; si panis haereat[190], ex eodem in utramque aurem addito[191] pane.

[192] Quin et sordes hominis[193] in magnis fecere remediis quaestus[194] gymnici[195] Graecorum, quippe ea strigmenta molliunt, calfaciunt, discutiunt, conplent, sudore et oleo medicinam facientibus. volvis inflammatis contractisque admoventur; sic et menses cient, sedis inflammationes et condylomata leniunt, item nervorum dolores, luxata[196], articulorum nodos.

[197] efficaciora ad[198] eadem[199] strigmenta a balneis, et ideo miscentur suppuratoriis[200] medicamentis. nam illa, quae sunt e[201] ceromate permixta caeno[202], articulos[203] tantum[204] molliunt[205], calfaciunt, discutiunt efficacius, sed ad cetera minus valent.

[206] excedit fidem inpudens cura, qua sordes virilitatis contra scorpionum ictus singularis[207] remedii[208] celeberrimi auctores clamant[209], rursus in feminis qua[210] infantium alvo editas in utero ipso contra sterilitatem subdi censent; meconium[211] vocant. immo etiam ipsos gymnasiorum rasere[212] parieles, et illae quoque sordes excalfactoriam vim habere dicuntur[213] ; panos discutiunt, ulceribus senum puerorumque[214] et desquamatis ambustisve inlinuntur.

Eo minus[215] omitti convenit ab animo hominis pendentes [216] medicinas.

[217] abstinere[218] se[219] cibo omni au potu, alias vino tantum aut carne, alias balneis, cumquid eorum postulet valetudo, in praesentissimis remediis habetur. his adnumeratur exercitatio, intentio vocis, ungui[220], fricari cum[221] ratione; vehemens enim fricatio spissat[222], lenis[223] mollit, multa adimit corpus, auget modica.

[224] in primis vero prodest ambulatio , gestatio et ea pluribus modis, equitatio stomacho et coxis utilissima, phthisi[225] navigatio, longis[226] morbis locorum mutatio, item somno sibi mederi aut lectulo et[227] rara vomitione . supini cubitus[228] oculis conducunt[229], at[230] proni tussibus, in latera[231] adversus[232] destillationes[233]. Aristoteles et Fabianus plurimum somniari circa ver et autumnum[234] tradunt, magisque supino cubitu, at[235] prono nihil, Theophrastus celerius concoqui dextri lateris incubitu, difficilius a supinis .

[236] sol[237] quoque, remediorum maximum, ab ipso sibi praestari potest, sicuti[238] linteorum strigiliumque[239] vehementia. perfundere caput calida ante balnearum vaporationem et postea frigida saluberrimum intellegitur; item praesumere cibis et[240] interponere frigidam eiusdemque potu[241] somnos antecedere et, si libeat, interrumpere. notandum nullum animal aliud calidos potus sequi[242], ideoque non esse[243] naturales .

[244] mero ante somnos colluere[245] ora propter halitus[246], frigida matutinis inpari numero ad cavendos dentium dolores , item posca oculos[247] contra lippitudines[248] certa experimenta [249] sunt,

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation