[1] Et hactenus publica sunt genera, cetera regionum locorumque aut ex iis inter se insitis[2] mixta: si quidem Tuscis[3][4] peculiaris est Tudernis, atque[5] etiam[6] nomen iis[7] Florentiae [8] sopina[9], Arretio[10] talpona[11] et[12] etesiaca[13] et conseminia[14]. talpona[15] nigra candidum facit mustum. etesiaca[16] fallax: quo plus tulit[17], hoc laudabilius fundit, mirumque[18], fecunditate pariter et bonitate[19] cessat. conseminia[20] nigra, vino minime durante, uva maxime, post XV dies quam ulla alia metitur[21], fertilis, set cibaria.
municipii[28] suam[29] Pompei nomine appellant, quamvis Clusinis[30] copiosiorem ; municipii[31] et Tiburtes appellavere, quamvis[32] oleagineam nuper invenerint a similitudine olivae. novissima haec uvarum ad hoc tempus reperta est. vinaciolam soli noverunt Sabini[33][34], calventinam Gaurani[35]. scio e[36] Falerno agro tralatas[37] vocari Falernas, celerrime ubique degenerantes. nec non Surrentinum[38] genus fecere aliqui[39] praedulci uva.
[40][41] capnios[42] et et buconiates[43] et tharrupia[44] in Thurinis collibus non ante demetuntur[45] quam gelaverit. Pariana[46] gaudent Pisae[47], Mutina Perusinia[48] nigro acino, intra quadriennium albescente vino. mirum ibi[49] cum sole circumagi uvam quae ob id streptis[50] vocatur, et in Italia Gallicam[51] placere, trans Alpis vero Picenam[52]. dixit Vergilius Thasias et Mareotidas et Lageas compluresque externas, quae non reperiuntur in Italia.
[53] Sed sunt etiamnum insignes uva, non vino, ambrosia[54] e duracinis[55][56], sine ullis vasis in vite servabilis [57]— tanta est contra frigora, aestus tempestatesque firmitas, nec [orthampelos [58]] indiget arbore aut palis, ipsa se sustinens, non item dactylides digitali gracilitate —, columbinae e racemosis [59], et magis purpureae[60], cognomine bimammiae[61], quando non racemos,
[62] sed uvas alias gerunt, item tripedanea[63], cui nomen a mensura est, item scripula[64] passo acino et Raetica[65] in maritimis Alpibus appellata, dissimilis laudatae illi. namque[66] haec brevis, conferta acino, degener vino, sed cute omnium tenuissima, nucleo (quod[67] chium[68] vocant) uno ac minimo , acinum praegrandem[69] unum alterumve habens. est et[70] nigra[71] Aminnea[72], cui Syriacae[73] nomen inponunt, item Hispana ignobilium probatissima.
[74][75] In pergulis vero seruntur escariae[76] appellatae e duracinis [77], albae, nigrae[78] , et bumasti totidem coloribus, ac nondum dictae Aegia et[79] Rhodia et uncialis, velut a pondere acini[80], item picina[81], omnium nigerrima, et coronario naturae lusu[82] stephanitis, acinos foliis intercursantibus, et quae forenses vocantur, celeres proventu, vendibiles aspectu, portatu faciles . contra damnantur etiam visu cinerea et rabuscula[83] et asinusca[84], minus tamen caudas vulpium imitata alopecis.
[85] Alexandrina appellatur vitis circa Phalacram[86] brevis, ramis cubitalibus, acino nigro fabae magnitudine, nucleo molli et minimo, obliquis racemis praedulcibus, folio parvo et rotundo, sine divisuris. septem his annis[87] in Narbonensis provinciae Alba[88]Helvia[89] inventa est vitis uno die deflorescens, ob id tutissima[90]; carbunicam[91] vocant, quam nunc tota provincia conserit.