Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 30, Chapter 1

Text kindly provided by Perseus

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HITORIAE

LIBER XXX

Magicas vanitates saepius quidem antecedente[1] operis parte, ubicumque causae locusque poscebant, coarguimus detegemusque[2] etiamnum. in paucis tamen digna res est[3], de qua plura dicantur, vel eo ipso quod fraudulentissima [4] artium plurimum in toto terrarum orbe[5] plurimisque saeculis valuit. auctoritatem ei maximam fuisse nemo miretur, quandoquidem[6] sola artium tres alias imperiosissimas [7] humanae mentis complexa in unam se redegit [8].

natam primum[9] e medicina nemo dubitabit[10] ac[11] specie salutari inrepsisse velut altiorem sanctioremque[12] medicinam, ita blandissimis desideratissimisque[13] promissis addidisse vires religionis[14], ad[15] quas maxime etiam nunc caligat[16] humanum genus, atque, ut hoc quoque successerit[17], miscuisse[18] artes mathematicas[19], nullo non avido futura de sese sciendi atque ea e[20] caelo verissime peti credente. ita possessis hominum sensibus triplici vinculo in tantum fastigii[21] adolevit[22], ut hodieque etiam in magna parte gentium praevaleat et in oriente regum[23] regibus imperet.

[24] Sine dubio illic orta in Perside a Zoroastre, ut inter auctores convenit. sed unus hic fuerit an postea et alius, non satis constat. Eudoxus[25], qui inter sapientiae sectas clarissimam utilissimamque eam intellegi voluit, Zoroastren[26] hunc sex milibus annorum ante Platonis mortem fuisse prodidit; sic et Aristoteles.

[27] Hermippus, qui de tota ea arte[28] diligentissime scripsit et viciens c[29] milia versuum a Zoroastre condita indicibus quoque voluminum eius positis explanavit, praeceptorem, a quo institutum diceret, tradidit Agonacen[30], ipsum vero quinque milibus annorum ante Troianum bellum fuisse. mirum hoc in primis, durasse[31] memoriam[32] artemque[33] tam longo aevo, non[34] commentariis intercedentibus[35], praeterea nec claris nec continuis successionibus[36] custoditam.

quotus[37] enim quisque hominum[38] auitu saltem cognitos habet[39], qui soli nominantur [40], Apusorum et Zaratum Medos Babyloniosque Marmarum et Arabantiphocum[41] aut[42] Assyrium[43] Tarmoendam[44], quorum[45] nulla exstant monumenta? maxime tamen mirum est, in bello Troiano tantum de arte[46] ea silentium fuisse Homero tantumque operis ex eadem in Ulixis erroribus, adeo ut vel[47] totum opus non aliunde constet,

[48] siquidem Protea[49] et Sirenum cantus apud eum non aliter intellegi volunt, Circe[50] utique et inferum evocatione hoc solum agi. nec postea quisquam dixit, quonam[51] modo venisset Telmesum[52], religiosissimam [53] urbem, quando[54] transisset ad Thessalas matres[55], quarum[56] cognomen diu optinuit in nostro orbe, aliena[57] genti[58] Troianis utique[59] temporibus Chironis[60] medicinisn medicis V2 R1 d. contentae[61] et solo Marte fulminanti[62].

[63] miror[64] equidem Achillis populis famam[65] eius in tantum adhaesisse, ut Menander quoque, litterarum subtilitati sine[66] aemulo[67] genitus, Thessalam cognominaret famulam complexam ambages feminarum detrahentium lunam. Orphea putarem e propinquo artem[68] primum intulisse[69] ad vicina[70] usque superstitionis[71] ac[72] medicinae [73] provectum[74], si non expers[75] sedes eius tota Thrace[76] magices fuisset[77].

primus[78], quod[79] exstet[80], ut equidem invenio, commentatus[81] est[82] de ea Osthanes Xerxen regem[83] Persarum bello, quod is[84] Graeciae intulit, comitatus ac velut semina artis portentosae sparsit[85] obiter infecto[86], quacumque commeaverat[87], mundo. diligentiores paulo ante hunc ponunt Zoroastren[88] alium Proconnensium. quod certum est, hic maxime Osthanes[89] ad rabiem, non aviditatem modo scientiae[90] eius, Graecorum populos egit. quamquam animadverto [91] summam[92] litterarum claritatem gloriamque[93] ex ea scientia antiquitus et paene semper petitam.

certe Pythagoras , Empedocles[94], Democritus, Plato[95] ad hanc discendam navigavere exiliis verius quam peregrinationibus susceptis, hanc reversi praedicavere, hanc in[96] arcanis habuere . Democritus Apollobechen[97] Coptiten[98] et Dardanum e[99] Phoenice[100] inlustravit voluminibus Dardani in sepulchrum eius petitis, suis vero ex disciplina eorum editis. quae recepta ab ullis[101] hominum atque transisse per memoriam aeque ac nihil in vita mirandum est;

[102] in tantum fides istis fasque omne deest, adeo ut qui[103] cetera in viro[104] probant, haec[105] opera eius esse infitientur[106]. sed frustra. hunc enim maxime adfixisse animis eam[107] dulcedinem[108] constat. plenumque miraculi et hoc, pariter utrasque artes effloruisse, medicinam dico magicenque, eadem aetate illam[109] Hippocrate [110], hanc Democrito inlustrantibus, circa Peloponnensiacum Graeciae bellum, quod gestum est a trecentesimo[111] urbis nostrae anno.

[112] est et alia magices factio a Mose[113] et Janne[114] et Lotape ac[115] Iudaeis pendens, sed multis milibus annorum post Zoroastren[116]. tanto recentior est Cypria. non levem et Alexandri[117] Magni temporibus auctoritatem addidit professioni[118] secundus Osthanes[119] comitatu eius exornatus, planeque, quod nemo dubitet, orbem terrarum peragravit.

Extant certe[120] et apud Italas[121] gentes vestigia eius in XII tabulis[122] nostris aliisque argumentis, quae priore[123] volumine exposui[124]. DCLVII[125] demum anno urbis[126] Cn. Cornelio Lentulo P[127]. Licinio Crasso cos. senatusconsultum factum est[128], ne homo immolaretur, palamque fit[129], in tempus illut[130] sacra prodigiosa[131] celebrata[132].

[133] Gallias utique possedit, et quidem ad nostram memoriam. namque Tiberii Caesaris principatus[134] sustulit Druidas eorum[135] et hoc genus vatum medicorumque. sed[136] quid ego haec commemorem in arte[137] oceanum quoque transgressa et ad naturae inane pervecta [138] ? Britannia hodieque eam adtonita[139] celebrat tantis caerimoniis, ut dedisse[140] Persis videri possit. adeo ista toto mundo consensere, quamquam discordi[141] et sibi ignoto. nec[142] satis aestimari potest[143], quantum Romanis debeatar, qui[144] sustulere monstra[145], in quibus hominem occidere religiosissimum erat, mandi vero etiam saluberrimum[146].

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation