Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 33, Chapter 4

Text kindly provided by Perseus

[1] Aurum invenitur in nostro orbe, ut omittamus Indicum[2] a[3] formicis aut apud Scythas grypis[4] erutum, tribus[5] modis: fluminum ramentis, ut in Tago Hispaniae, Pado Italiae, Hebro Thraciae, Pactolo Asiae, Gange Indiae, nec ullum[6] absolutius aurum est, ut cursu ipso attrituque[7] perpolitum[8]. alio modo puteorum scrobibus[9] effoditur aut in ruina montium quaeritur[10]; utraque ratio dicatur[11].

[12]Aurum qui quaerunt, ante omnia segutilum[13] tollunt[14]; ita[15] vocatur[16] indicium. alveus hic est[17] harenae, quae[18] lavatur [19], atque ex eo, quod resedit, coniectura[20] capitur.invenitur [21] aliquando in summa tellure protinus rara felicitate , ut nuper in Delmatia[22] principatu Neronis singulis diebus etiam quinquagenas libras fundens. cum ita[23]- inventum est in summo caespite, talutium[24] vocant, si et aurosa[25] tellus subest[26]. cetero[27] montes Hispaniarum[28], aridi sterilesque[29] et in[30] quibus nihil aliud gignatur, huic bono fertiles esse coguntur.

[31]Quod puteis foditur, canalicium vocant, alii canaliense, marmoris glareae[32] inhaerens, non illo modo, quo[33] in oriente[34] sappiro[35] atque Thebaico[36] aliisque in gemmis scintillat, sed micas[37] amplexum[38] marmoris. vagantur hi venarum canales per latera puteorum et huc[39] illuc, inde nomine invento, tellusque ligneis columnis suspenditur. quod effossum est, tunditur, lavatur, uritur, molitur[40].

farinam[41] a pila scudem[42] vocant; argentum, quod exit a fornace, sudorem. quae[43] e camino iactatur spurcitia in omni metallo scoria[44] appellatur. haec in auro tunditur iterumque coquitur. catini fiunt ex tasconio; hoc[45] est terra alba similis[46] argillae, neque enim alia flatum ignemque et ardentem materiam tolerat.

Tertia ratio opera vicerit Gigantum. cuniculis per magna spatia actis cavantur[47] montes lucernarum ad lumina ; eadem mensura vigiliarum est, multisque mensibus non cernitur dies. arrugias[48] id genus[49] vocant. siduntque[50] rimae[51] subito[52] et opprimunt operatos[53], ut iam minus temerarium videatur e profundo maris petere margaritas atque purpuras[54]. tanto nocentiores fecimus terras! relinquuntur[55] itaque fornices crebri montibus sustinendis[56].

[57] occursant[58] in utroque genere silices; hos igne[59] et[60] aceto[61] rumpunt, saepius vero, quoniam id cuniculos[62] vapore[63] et fumo[64] strangulat[65], caedunt fractariis[66] CL libras ferri[67] habentibus[68] egeruntque umeris noctibus ac diebus per tenebras proximis tradentes ; lucem novissimi[69] cernunt. si longior videtur[70] silex, latus sequitur fossor ambitque[71]. et tamen in silice facilior existimatur opera;

est namque terra ex quodam argillae genere glarea[72] mixta—gangadiam[73] vocant—prope inexpugnabilis . cuneis eam ferreis adgrediuntur et isdem malleis nihilque durius putant, nisi quod inter omnia auri fames durissima est. peracto opere cervices fornicum ab ultimo caedunt[74]. dat signum ruina, eamque[75] solus intellegit in cacumine eius montis vigil[76].

hic voce, nutu[77] evocari[78] iubet operas pariterque ipse devolat. mons fractus cadit[79] ab sese longe fragore qui concipi humana mente non possit, aeque[80] et flatu[81] incredibili[82]. spectant victores ruinam naturae. nec tamen adhuc aurum est nec sciere[83] esse, cum foderent[84], tantaque ad pericula et inpendia[85] satis[86] causae fuit[87] sperare quod cuperent.

alius par labor ac vel maioris[88] inpendii: flumina ad lavandam hanc ruinam iugis montium obiter duxere[89] a centesimo plerumque lapide ; corrugos vocant, a conrivatione credo. mille[90] et hic labores[91]: praeceps[92] esse libramentum oportet, ut ruat[93] verius quam[94] fluat; itaque altissimis partibus ducitur. convalles[95] et intervalla substructis canalibus iunguntur. alibi rupes inviae[96] caeduntur sedemque trabibus cavatis praebere coguntur .

qui[97] caedit, funibus pendet, ut procul intuenti[98] species[99] ne[100] ferarum quidem, sed alitum fiat. pendentes maiore[101] ex parte[102] librant et lineas itineri praeducunt[103], quaque [104] insistentis vestigiis hominis[105] locus non est, amnes[106] trahuntur[107] ab homine[108]. vitium lavandi[109] est[110], si fluens amnis lutum inportet[111]; id genus terrae urium vocant. ergo per silices calculosve ducunt[112] et urium evitant. ad capita deiectus [113] in superciliis montium piscinae cavantur[114] ducenos pedes in quasque partes et in altitudinem denos. emissaria in iis[115] quina[116] pedum quadratorum ternum fere relinquuntur [117], ut[118] replete stagno excussis opturamentis erumpat[119] torrens tanta vi[120], ut saxa provolvat.

alius etiamnum in plano labor. fossae, per[121] quas profluat, cavantur—agogas [122] vocant—; hae[123] sternuntur gradatim ulice[124]. frutex[125] est roris marini similis, asper aurumque retinens. latera cluduntur[126] tabulis, ac per praerupta suspenduntur canales[127]. ita profluens[128] terra in mare labitur[129] ruptusque mons diluitur , ac longe terras in mare his de causis iam promovit Hispania.

[130] in priore genere quae exhauriuntur inmenso labore, ne[131] occupent puteos, in hoc rigantur. aurum arrugia[132][133] quaesitum non coquitur, sed statim suum[134] est. inveniuntur ita massae, nec non in puteis, et[135] denas excedentes libras; palagas[136], alii[137] palacurnas[138], iidem[139] quod minutum est balucem vocant. ulex[140] siccatur[141], uritur, et[142] cinis eius lavatur substrato caespite herboso, ut sidat aurum.

[143] vicena milia pondo ad hunc modum annis singulis Asturiam atque Callaeciam[144] et Lusitaniam praestare[145] quidam prodiderunt, ita ut plurimum Asturia gignat. neque in alia terrarum parte[146] tot saeculis perseverat[147] haec[148] fertilitas[149]. Italiae parci[150] vetere interdicto patrum diximus[151]; alioqui[152] nulla fecundior[153] metallorum quoque erat tellus. extat lex censoria Victumularum[154] aurifodinae[155] in[156] Vercellensi agro, qua cavebatur [157], ne plus quinque milia[158] hominum in opere publicani haberent.

[159] Aurum faciendi est etiamnum[160] una ratio ex auripigmento , quod in Syria foditur pictoribus in summa tellure , auri colore, sed fragile[161] lapidum specularium[162] modo. invitaveratque[163] spes Gaium principem avidissimum auri; quam ob rem iussit excoqui[164] magnum pondus et plane fecit aurum excellens, sed[165] ita parvi ponderis, ut detrimentum sentiret propter avaritiam expertus, quamquam auripigmenti librae $X$ IIII permutarentur. nec postea temptatum ab ullo[166] est.

[167] Omni auro inest argentum vario pondere, aliubi[168] decuma parte[169], aliubi octava[170]. in uno tantum Callaeciae[171] metallo[172], quod vocant Albucrarense, tricensima sexta portio invenitur; ideo ceteris praestat[173]. ubicumque quinta argenti portio est, electrum[174] vocatur. scobes[175] hae[176] reperiuntur in canaliensi. fit et cura electrum argento addito. quod si quintam[177] portionem excessit, incudibus non resistit.

[178] vetusta et[179] electro auctoritas Homero teste, qui Menelai regiam auro, electro[180], argento, ebore fulgere tradit. Minervae templum habet Lindos insulae[181] Rhodiorum, in quo Helena sacravit calicem ex electro; adicit[182] historia[183], mammae suae mensura. electri natura est ad lucernarum lumina clarius argento splendere. quod est nativum, et venena deprehendit . namque discurrunt[184] in calicibus arcus[185] caelestibus similes [186] cum igneo stridore et[187] gemina ratione[188] praedicunt[189].

[190] Aurea statua[191] prima omnium nulla[192] inanitate[193] et antequam ex aere aliqua modo[194] fieret, quam[195] vocant holosphyraton [196], in templo[197] Anaetidis[198] posita dicitur quo[199] situ terrarum nomen[200] hoc signavimus[201], numine gentibus[202] illis[203] sacratissimo.

[204] direpta ea[205] est Antonii Parthicis rebus, scitumque narratur[206] veteranorum unius Bononiae[207] hospitali divi Augusti cena[208], cum interrogatus[209] esset[210], sciretne eum, qui primus violasset id[211] numen[212], oculis membrisque captum[213] exspirasse; respondit enim cum[214] maxime Augustum e[215] crure[216] eius cenare[217] seque illum esse totumque sibi censum ex ea rapina[218]. hominum primus et auream statuam et solidam LXX[219] circiter olympiade Gorgias[220] Leontinus Delphis[221] in templo posuit sibi. tantus erat docendae artis oratoriae quaestus.

Aurum pluribus[222] modis[223] pollet in remediis volneratisque et infantibus adplicatur, ut minus noceant quae inferantur[224] veneficia. est et ipsi[225] superlato[226] vis malefica[227], gallinarum quoque et pecuariorum[228] feturis. remedium abluere inlatum[229] et spargere eos, quibus mederi[230] velis. torretur et cum salis gemino[231] pondere, triplici misyis[232] ac rursus[233] cum II salis portionibus et una lapidis, quem schiston[234] vocant. ita virus trahit[235] rebus una crematis in fictili vase, ipsum purum et incorruptum.

[236] reliquus cinis servatus in fictili olla[237] ex aqua[238] inlitus[239] lichenas in facie —lomento[240] eo[241] convenit ablui—, fistulas etiam sanat et[242] quae vocantur haemorroides[243]. quodsi[244] tritus pumex[245] adiciatur , putria ulcera et taetri odoris emendat, ex melle vero decoctum cum melanthio[246] inlitum[247] umbilico leniter[248] solvit alvum. auro verrucas curari M. Varro auctor est.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation