Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 23, Chapter 1

Text kindly provided by Perseus

[1] Maturescentium autem uvae vehementiores nigrae —ideo vinum ex his minus iucundum -, suaviores albae, quoniam e[2] tralucido[3] facilius accipitur aër. recentes stomachum et spiritus[4] inflatione[5] alvum[6] turbant. itaque in febri damnantur, utique largiores; gravedinem[7] enim capiti morbumque lethargum faciunt. innocentiores quae decerptae diu pependere, qua ventilatione etiam utiles fiunt stomacho aegrisque, nam et refrigerant leviter et fastidium auferunt.

[8] * Proximae a[9] pensilibus in palea servatae; nam et in[10] vinaceis servatae et caput et vesicam et stomachum infestant, sistunt tamen alvum, sanguinem excreantibus utilissimae. *quae in[11] vino aut in[12] dulci conditae[13] fuere, caput temptant[14] *; quae vero in musto fuere, peiorem vim etiamnum[15] habent quam quae in vinaceis. sapa quoque inutiles stomacho[16] facit.

[17] saluberrimas[18] putant medici in caelesti aqua servatas, etiamsi minime iucundas, sed voluptatem earum in stomachi ardore[19] sentiri et[20] in amaritudine iecoris[21] fellisque vomitionibus[22] et[23] in choleris, hydropicis[24] cum ardore febrium[25] aegrotantibus. .at in ollis servatae et os[26] et stomachum et aviditatem excitant, paulo tamen graviores existimantur fieri vinaceorum halitu.—Uvae florem in cibo si[27] edere[28] gallinacei, uvas non attingunt.—

[29][30] Sarmenta earum, in quibus acini[31] fuere, adstringendi vim[32] habent, efficaciora ex ollis.

Nuclei acinorum eandem vim optinent. hi sunt qui in vino capiti[33] dolorem faciant[34]. tosti tritique stomacho utiles sunt. inspergitur farina eorum polentae modo potioni et[35] dysintericis et coeliacis et dissoluto stomacho. decocto etiam eorum fovere psoras et pruritum utile est.

[36] Vinacei per se minus capiti aut vesicae nocent quam nuclei, mammarum inflammationi utiles[37] cum sale triti. decoctum eorum[38] veteres dysintericos et[39] coeliacos iuvat et potione et fotu.

Uva theriace, de qua suo loco[40] diximus, contra 14, serpentium ictus estur. pampinos quoque eius edendos censent inponendosque. et vinum[41] et acetum ex his factum auxiliarem contra eadem vim habet.

[42] Uva passa, quam astaphida vocant, stomachum, ventrem et[43] interanea temptaret[44], nisi pro remedio in ipsis acinis[45] nuclei essent. iis[46] exemptis vesicae utilis habetur et tussi—alba utilior—, utilis et arteriae et renibus, sicut ex his passum privatim e serpentibus contra haemorrhoida [47] potens.

[48] testium inflammationi cum farina cumini aut coriandri inponuntur, item carbunculis, articulariis morbis sine nucleis[49] tritae cum ruta. fovere ante vino ulcera oportet. sanant epinyctidas et ceria[50] et dysinteriam cum suis nucleis. et in oleo coctae gangraenis inlinuntur cum cortice raphani et melle, podagris et unguium mobilibus cum panace. et per se ad purgandum os[51] caputque cum pipere conmanducantur[52].

[53][54] Astaphis[55] agria sive staphis[56], quam uvam taminiam aliqui vocant falso—suum enim genus habet—, cauliculis nigris, rectis[57], foliis labruscae, fert folliculos verius quam acinos, virides, similes ciceri[58], in his nucleum triangulum. maturescit[59] cum[60] vindemia nigrescitque, cum taminiae[61] rubentes norimus acinos sciamusque illam[62] in apricis nasci, hanc non nisi in opacis. his nucleis ad purgationem uti non[63] censuerim propter ancipitem strangulationem, neque[64] ad[65] pituitam oris siccandam, quia[66] fauces[67] laedunt.

[68] phthiriasi caput et reliquum[69] corpus triti liberant, facilius admixta sandaraca, item pruritu et psoris. ad dentium dolores decocuntur[70] in aceto, ad aurium vitia, rheumatismos[71] cicatricum , ulcerum manantia[72]. flos tritus in vino contra serpentes bibitur; semen enim abdicaverim propter nimiam vim ardoris. quidam eam pituitariam vocant. plagis[73] serpentium utique inlinunt.

[74] Labrusca quoque oenanthen fert satis dictam. quae, a[75] Graecis ampelos agria appellata[76], spissis et candicantibus foliis, geniculata, rimoso cortice, fert uvas[77] rubentes cocci modo, quae cutem in facie mulierum purgant et[78] varos[79], coxendicum et lumborum vitiis tusae cum foliis et suco prosunt. radix decocta in aqua pota in vini Coi[80] cyathis[81] II umorem alvi ciet et[82] ideo hydropicis datur. hanc potius crediderim esse quam vulgus uvam taminiam vocat.

[83] utuntur ea pro amuleto et ad expuitionem[84] sanguinis quoque adhibent[85], non ultra gargarizationes et ne quid devoretur, addito[86] sale, thymo, aceto mulso. ideo[87] et[88] purgationibus ancipitem[89] putant[90].

Est huic[91] similis, sed in salictis nascens; ideo distinguitur nomine, cum eosdem usus habeat, et salicastrum [92] vocatur. scabiem et pruriginem hominum quadripedumque aceto[93] mulso trita haec efficacius tollit.

[94] Vitis alba est quam Graeci ampelon leucen[95], alii staphylen[96], alii[97] melothron[98], alii psilotrum, alii archezostim, alii cedrostin[99], alii madon appellant. huius sarmenta longis et exilibus internodiis geniculata scandunt. folia pampinosa ad magnitudinem hederae dividuntur ut vitium. radix alba, grandis, raphano similis initio. ex ea[100] caules asparagi[101] similitudine exeunt. hi decocti[102] in cibo alvum et urinam cient[103].

[104] folia et caules exulcerant corpus, utique ulcerum phagedaenis et gangraenis tibiarumque taedio[105] cum sale inlinuntur. semen in uva raris[106] acinis dependet, suco rubente, postea crocino[107]. novere id qui coria perficiunt; illo enim utuntur. psoris et lepris inlinitur, lactis abundantiam facit coctum cum tritico potumque.

[108] radix, numerosis utilitatibus nobilis, contra serpentium ictus trita drachmis[109] II bibitur. vitia cutis in facie[110] varosque[111] et lentigines et suggillata emendat et cicatrices, eademque praestat in oleo decocta[112]. datur et[113] comitialibus potus[114], item mente conmotis aut[115] vertigine laborantibus, drachmae pondere cotidie anno toto. et ipsa autem largior aliquando sensus turbat[116].

illa vis praeclara, quod ossa infracta[117] extrahit in aqua inposita[118] ut[119] bryonia[120] ; quare quidam hanc albam bryoniam vocant, aliam[121] vero nigram[122]. efficacior in eodem usu cum melle et ture. suppurationes incipientes discutit, veteres maturat et purgat. ciet menses[123] et urinam .

ecligma[124] ex ea fit suspiriosis et contra lateris dolores , ruptis, convulsis[125]. splenem ternis obolis pota xxx diebus consumit. inlinitur eadem cum fico[126] et pterygiis digitorum. ex vino secundas feminarum adposita trahit et pituitam drachma pota in aqua mulsa.

sucus radicis[127] colligi debet ante seminis maturitatem. qui inlitus[128] per se et cum ervo laetiore quodam colore et cutis teneritate mangonicat corpora[129], serpentes fugat. tunditur ipsa radix cum fico[130] pingui erugatque corpus, si statim bina stadia ambulentur, alias uret et[131] nisi frigida abluatur[132]. iucundius hoc[133] idem praestat nigra vitis, quoniam alba pruritum adfert.

§27 [134] Est ergo[135] et nigra, quam proprie bryoniam[136] vocant , alii Chironiam, alii gynaecanthen aut aproniam, similem priori, praeterquam colore[137] ; huius enim[138] nigrum esse diximus[139]. asparagos eius Diocles praetulit veris asparagis[140] in[141] cibo urinae ciendae lienique minuendo.

[142] in frutectis et haraundinetis maxume nascitur. radix foris nigra, intus buxeo[143] colore[144]. ossa infracta vel[145] efficacius extrahit quam supra dicta[146], cetera[147] eadem. peculiare[148] quod iumentorum cervicibus[149] unice medetur. aiunt, si quis villam[150] ea[151]cinxerit[152], fugere accipitres tutasque fieri[153] villares[154]. alites[155] eadem in iumento homineque flemina[156] aut sanguinem[157], qui se ad[158] talos[159] deiecerit[160], circumligata sanat. et hactenus de vitium generibus.

[161] Musta differentias habent naturales has, quod sunt candida aut nigra aut inter utrumque, alia ex[162] quibus vinum [163] fiat, alia ex quibus passum. cura differentias innumerabiles facit; in plenum ergo haec dixisse conveniat: mustum omne stomacho inutile, venis iucundum. a balneis raptim et sine[164] interspiratione potum necat. cantharidum naturae adversatur, item serpentibus, maxime haemorrhoidi et salamandrae.

[165] capitis dolores facit et gutturi inutile, prodest renibus, iocineri et interaneis, vesicae; conlevat enim ea[166]. privatim contra buprestim valet, contra meconium , lactis coagulationem, cicutam, toxica[167], dorycnium, ex oleo potum redditumque vomitionibus. ad omnia infirmius album, iucundius passi mustum et quod minorem capitis dolorem adferat.

Vini genera differentiasque perquam multas exposuimus et fere cuiusque proprietates. neque est[168] ulla[169] pars difficilior tractatu aut numerosior, quippe cum sit arduum[170] dictu, pluribus prosit an noceat. praeterea quam ancipiti eventu potum[171] statim auxilium fit aut venenum! etenim de natura ad remedia tantum pertinente nunc loquimur .

[172] unum de dando eo volumen Asclepiades condidit , ab eo cognominatis[173] qui postea uno[174] de volumine illo disseruere innumera[175]. nos ista Romana gravitate artiumque liberalium adpetentia non ut medici[176], sed ut indices[177] salutis humanae diligenter distinguemus[178].

De generibus singulis disserere inmensum et inexplicabile est, discordibus medicorum sententiis.

Surrentinum veteres maxime probavere, sequens aetas Albanum aut Falernum, et[179] deinde alia alii iniquissimo genere decreti, quod cuique gratissimum, ceteris omnibus pronuntiando [180]. quod[181] ut constarent[182] sententiae, quota portio tamen mortalium[183] his generibus posset uti? iam vero nec[184] proceres usquam[185] sinceris. eo venere[186] mores, ut nomina modo cellarum veneant[187], statim[188] in lacibus[189] vindemiae adulterentur .

ergo, Hercules[190], mirum dictu, innocentius iam est quodcumque et ignobilius. haec[191] tamen fere[192] constantissimae [193] videntur sententiae[194], quorum[195] mentionem fecimus. si[196] quis hoc quoque discrimen[197] exiget[198], Falernum nec in novitate nec in nimia[199] vetustate corpori salubre est; media eius[200] aetas a xv annis incipit.

[201]frigido[202] potu[203] stomacho utile, non item[204] in calida. diutinae[205] tussi sorbetur merum[206] utiliter a ieiunis, item in quartanis. nullo aeque venae excitantur . alvum sistit, corpus alit[207]. creditum est obscuritatem visus facere nec[208] prodesse[209] nervis aut[210] vesicae. Albana nervis utiliora; stomacho minus quae sunt dulcia; austera[211] vel Falerno[212] utiliora. concoctionem minus adiuvant, stomachum modice inplent; at Surrentina nullo modo[213], nec caput temptant, stomachi et intestinorum rheumatismos cohibent.

Caecuba iam non gignuntur. et, quae[214] supersunt, Setina concoqui cibos[215] cogunt[216] ; virium plus Surrentino, austeritatis Albano[217], vehementiae minus Falerno[218] habent[219]. ab his Statana non longo intervallo afuerint[220]. alvo citae Signinum[221] maxime conducere indubitatum est. reliqua in commune dicentur.

Vino aluntur[222] vires, sanguis colosque[223] hominum. hoc distat orbis medius et mitior plaga circumiectis[224]. quantum illis[225] feritas facit roboris, tantum nobis hic sucus. lactis[226] potus ossa alit, frugum nervos, aqua[227] carnes; ideo minus ruboris est in corporibus illis et minus roboris contraque labores patientiae.

[228] vino modico nervi iuvantur, copiosiore laeduntur; sic et oculi. stomachus recreatur[229] et[230] adpetentia ciborum invitatur[231] ; tristitia[232], cura hebetatur[233], urina et algor expellitur, somnus conciliatur. praeterea vomitiones sistit, collectiones extra[234] lanis umidis inpositis[235] mitigat . Asclepiades utilitatem vini aequari vix deorum potentia posse[236] pronuntiavit. vetus copiosiore aqua miscetur ; quo magis[237] urinam expellit, minus siti resistit. dulce minus inebriat, sed stomacho innatat; austerum[238] facilius concoquitur.

[239] levissimum est quod celerrime[240] inveteratur. minus infestat nervos quod vetustate dulcescit. stomacho minus utile est pingue, nigrum[241], sed corpora magis alit. tenue et austerum minus alit, magis stomachum nutrit, celerius[242] per urinam transit; tanto magis capita temptat, hoc et in omni alio suco semel dictum sit.

[243] vinum diutin o[244] fumo inveteratum insaluberrimum[245]. mangones ita[246] in apothecis excogitavere, iam et patresfamilias, aetatem addi[247]. atqui[248][249] per se cariem traxere. quo[250] certe vocabulo satis consilii dedere prisci, quoniam et in materiis cariem fumus erodit; at[251] nos e diverso fumi amaritudine vetustatem[252] indui persuasum habemus. quae sunt admodum exalbida, haec vetustate insalubria[253] fiunt[254]. quo generosius vinum est[255], hoc magis vetustate crassescit et[256] in amaritudinem corpori minime utilem[257] coit. condire eo aliud minus annosum insalubre [258] est; sua cuique[259] vino saliva innocentissima est, sua cuique[260] aetas gratissima, hoc est media.

[261] Corpus augere volentibus aut mollire alvum conducit [262] inter cibos bibere, contra minuentibus alvumque cohibentibus sitire in edendo, postea parum bibere. vinum ieiunos bibere novicio invento inutilissimum est curiosis[263] vigoremque animi ad[264] procinctum tendentibus; somno vero ac securitatibus iamdudum hoc fuit, quod Homerica illa Helena ante cibum ministravit. sic quoque[265] in proverbium cessit sapientiam vino[266] obumbrari.

[267][268] vino demus[269] homines[270], quod soli animalium non sitientes bibimus. aquae potum interponere utilissimum itemque iugi[271] superbibere[272]. ebrietatem[273] quidem frigidae potus extemplo discutit.

[274] meracis potionibus per xx dies ante canis ortum totidemque postea suadet Hesiodus uti. merum quidem remedio est contra cicutas, coriandrum, aconita, viscum, meconium, argentum vivum, apes, vespas, crabrones, phalangia, serpentium scorpionumque ictus contraque omnia, quae refrigerando nocent[275], privatim contra[276] haemorrhoidas, presteras, fungos, item contra inflationes[277] rosionesque praecordiorum et quorum stomachus in vomitiones effunditur, et si venter aut interanea rheumatismum sentiant, dysintericis, sudatoribus [278] e longa[279] tussi, in epiphoris meracum[280].

cardiacis[281] in mamma laeva[282] merum in spongea inponi prodest, ad omnia autem maxime album inveterascens[283]. utiliter et fovetur [284] vino calido virilitas. iumentis infusum[285] cornu[286] lassitudinem aufert[287]. simias quadripedesque, quibus digiti sunt, negant crescere adsuetas meri potu.

[288] Nunc circa aegritudines sermo de vinis erit. saluberrimum liberaliter genitis Campaniae quodcumque tenuissimum, vulgo vero quod quemque maxime iuverit validum[289]. utilissimum omnibus sacco viribus fractis. meminerimus sucum esse, qui fervendo vires e musto sibi fecerit. misceri plura genera omnibus inutile. saluberrimum cui nihil in musta additum est, meliusque, si nec vasis[290] pix adfuit. marmore enim[291] et gypso aut calce condita quis non et[292] validus expaverit[293] ?

[294] in primis igitur vinum marina aqua factum[295] inutile est stomacho, nervis, vesicae. resina condita frigidis stomachis utilia existimantur , non expedire vomitionibus[296], sicut neque mustum neque sapa neque passum. novicium resinatum nulli conducit ; capitis dolorem et vertigines[297] facit. ab hoc dicta crapula est. tussientibus et in rheumatismo nominata prosunt , item coeliacis et dysintericis, mulierum mensibus. in hoc genere rubrum nigrumve magis constringit[298] magisque calefacit. innocentius pice sola conditum. sed et picem meminisse debemus non aliud esse quam conbustae resinae fluxum.

[299] hoc genus vini excalfacit, concoquit, purgat. pectori, ventri utile, item vulvarum dolori, si[300] sine febri sint, veteri rheumatismo[301], exulcerationi, ruptis, convulsis, vomicis, nervorum infirmitati[302], inflationibus[303], tussi, anhelationibus[304], luxatis in sucida lana inpositum. ad omnia haec utilius id, quod sponte naturae suae picem[305] resipit picatumque appellatur[306] Helvico in[307] pago, quo[308] tamen nimio caput temptari convenit.

quod ad febrium valitudines attinet, certum est, non dandum in febri nisi veteribus aegris nec nisi declinante [309] morbo; in acutis vero periculis nullis nisi qui manifestas remissiones habeant, et has[310] noctu potius—dimidia pars periculi est noctu, hoc est spe[311] somni, bibentibus—, nec a partu abortuve nec a libidine aegrotantibus[312], nec in capitis doloribus, nec quorum accessiones cum frigore extremitatum fient, nec in febri tussientibus, nec in tremore nervorumve[313] doloribus vel[314] faucium aut si vis morbi circa ilia[315] intellegatur, nec in duritia praecordiorum, venarum vehementia, neque in opisthotono, tetano, nec[316] singultientibus nec si cum[317] febri[318] dyspnoea sit;

minime vero oculis rigentibus[319], e genis[320] stantibus[321] aut[322] defectis, gravibus nec[323] quorum coniventium perlucebunt oculi palpebrisve non coeuntibus vel si dormientibus hoc idem eveniet[324] aut[325] si cruore[326] suffundentur[327] oculi vel si lemae[328] in oculis erunt; minime lingua fungosa vel[329] gravi et subinde inperfecta loquentibus; nec si urina difficile reddetur, neque expavescentibus repente, nec spasticis aut rursus torpentibus, nec si per somnos genitura effundetur[330].

[331] Cardiacorum morbo unicam spem hanc e[332] vino esse[333] certum est[334]. sed id[335] dandum non[336] nisi in accessione censent[337], alii[338] in remissione, illi, ut sudorem coerceant[339], hi, quia tutius putant minuente se morbo, quam plurium[340] sententiam esse video. dari utique non nisi in cibo debet nec a somno nec praecedente alio potu,

[341] hoc est utique sitienti[342], nec nisi in desperatione suprema, et viro facilius quam feminae, seni quam iuveni, iuveni quam puero, hieme quam aestate, adsuetis potius quam expertibus. modus dandi pro vehementia vini, item mixtura aquae[343]. vulgo satis[344] putant unum cyathum[345] II aquae misceri, si dissolutio sit stomachi dandum[346] ; si cibus[347] non descendat[348], iterum[349].

[350] Vini[351] genera, quae fingi docuimus[352], nec fieri iam arbitror et[353] supervacuum[354] eorum[355] usum[356], cum ipsis rebus,[357] ex quibus finguntur[358], doceamus uti. et alias modum excesserat medicorum in his ostentatio, veluti e napis[359] vinum utile esse ab armorum equitandive[360] lassitudine praecipientium atque, ut reliqua omittamus, etiam e[361] iunipiro[362]. et quis[363] satius censeat apsinthite[364] vino utendum potius quam apsinthio[365] ipso? in reliquis omittatur[366] et palmeum, capiti noxium ventrique tantum molliendo[367] et sanguinem excreantibus non inutile.

[368] ficticium[369] non potest videri quod bion appellavimus, cum sit in eo sola pro arte festinatio[370]. prodest[371][372] stomacho dissolute aut cibos non perficienti[373], praegnantibus defectis, paralyticis, tremulis, vertigini, torminibus, ischiadicis[374]. in pestilentia quoque ac peregrinationibus vim magnam auxiliandi habere dicitur.

[375] Vini[376] etiam vitium transit in remedia aceto. summa vis ei[377] in refrigerando, non tamen minor[378] in discutiendo; ita fit, ut infuso[379] terra[380] spumet. dictum est saepius diceturque , quotiens cum[381] aliis[382] prosit. per se haustum fastidia discutit, singultus cohibet[383], sternumenta olfactatum[384]. in[385] balineis [386] aestus arcet, si contineatur ore. quin et cum aqua bibitur multorum stomacho utiliter, gargarizatur cum eadem convalescentium[387], et a solis ardoribus oculis quoque illo modo[388] saluberrimum[389] fotu[390].

[391] medetur pota[392] hirudine[393], item lepris, furfuribus, ulceribus manantibus, canis morsibus, scorpionum ictibus, scolopendrarum, muris aranei contraque [394] omnium aculeatorum[395] venena et pruritus, item contra multipedae[396] morsum calidum[397] in spongea adiecto aut sulphuris sextante sextariis III aut[398] hysopi fasciculo. medetur et sedis[399] vitiis, in sanguinis fluctione post excisos calculos et omni alia[400] foris in spongea[401] inpositum, intus potum cyathis binis quam acerrimum.

[402] conglobatum utique sanguinem discutit. contra lichenem[403] et bibitur et inponitur. sistit alvum et rheumatismos interaneorum infusum, item procidentias [404] sedis vulvaeque[405]. tussim veterem inhibet et gutturis rheumatismos, orthopnoeam[406], dentium labefactationem. vesicae nocet nervorumque infirmitatibus. nesciere medici[407], quantum contra aspidas polleret. nuper ab aspide calcata percussus[408] utrem aceti ferens, quotiens deposuisset, sentiebat ictum, alias inlaeso similis[409]. intellectum ibi remedium est potuque succursum.

[410] neque aliter[411] os[412] conluunt[413] venena exsugentes. in totum domitrix[414] vis haec non ciborum modo est, verum et rerum plurimarum. saxa[415] rumpit infusum , quae non ruperit ignis antecedens. cibos quidem et sapores non alius magis sucus commendat aut excitat, in quo usu mitigatur usto[416] pane aut cumino[417] vel accenditur pipere ac lasere[418], utique sale[419] conpescitur[420].

[421] non est praetereundum in eo exemplum ingens, siquidem M. Agrippa supremis[422] suis annis conflictatus gravi morbo pedum[423], cum dolorem eum perpeti nequiret, unius[424] medicorum portentosa scientia[425] ignorante divo Augusto tanti putavit usu pedum sensuque omni carere, dummodo et dolore illo careret , demersis in acetum calidum cruribus in acerrimo impetu morbi[426].

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation