Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 25, Chapter 5

Text kindly provided by Perseus

[1] Linozostis[2] sive parthenium[3] Mercuri inventum est. ideo apud Graecos Hermu poan multi vocant eam, apud nos omnes Mercurialem. duo eius genera, masculus et[4] femina, quae efficacior, caule et cubitali, interdum ramoso in[5] cacumine, ocimo angustioribus foliis, geniculis[6]..., densis alarum cavis multis, semine in geniculis dependente , feminae copioso, mari iuxta genicula stante[7]et rariore [8] ac brevi contortoque, feminae soluto et candido. folia maribus nigriora, feminis candidiora;

[9] radix supervacua , praetenuis. nascuntur in campestribus cultis. mirum[10] est quod de utroque eorum[11] genere proditur: ut mares gignantur, hunc facere, ut feminae, illam; hoc contingere, si a conceptu[12] protinus bibatur sucus in passo edanturve folia[13] decocta ex oleo et sale, vel cruda ex aceto. quidam decocunt[14][15] eam in novo fictili cum heliotropio et II vel[16] III spicis, donec cogatur[17].

[18] decoctum dari iubent et herbam ipsam in cibo altero die purgationis mulieribus per triduum , quarto die a balineo coire eas. Hippocrates miris laudibus in mulierum usum[19] praedicavit has[20], at[21] hunc modum medicorum nemo novit. ille eas volvae cum melle vel rosaceo vel irino[22] vel lilino[23] admovit, item ad ciendos menses secundasque. idem[24] praestare potu fotuque dixit. instillavit auribus olidis[25] sucum[26], inunxit[27] cum vino vetere [28] alvo[29][30].

[31] folia inposuit epiphoris; stranguriae et vesicis[32] decoctum eius dedit cum murra et ture. alvo quidem solvendae vel in febri decoquitur[33] quantum manus capiat in II[34] sextariis aquae ad dimidias; bibitur sale et melle admixto nec non cum ungula suis aut gallinaceo decocta[35] salubrius. purgationis causa putavere aliqui utramque dandam sive[36] cum malva decoctam[37]. thoracem purgant, bilem detrahunt, sed stomachum laedunt. reliquos usus dicemus suis locis.

[38] Invenisse[39] et[40] Achilles discipulus Chironis qua[41] volneribus [42] mederetur[43] —quae ob[44] id Achilleos[45] vocatur— ac[46] sanasse Teleplhum[47] dicitur. alii primum aeruginem invenisse utilissimam emplastris—ideoque pingitur ex[48] cuspide decutiens eam[49] gladio[50] in volnus Telephi[51] —, alii utroque usum medicamento volunt[52]. aliqui et hanc panacem[53] Heracliam[54], alii sideriten[55] et apud nos milifoliam[56] vocant, cubitali scapo, ramosam[57], minutioribus[58] quam feniculi[59] foliis[60] vestitan[61] ab imo.

[62] alii fatentur quidem illam vulneribus utilem, sed veram Achilleon esse scapo caeruleo pedali, sine ramis, ex omni parte singulis foliis rotundis eleganter[63] vestitam; alii[64] quadrato caule, capitulis[65] marruvii[66], foliis[67] quercus[68] ; hac[69] etiam praecisos nervos glutinari[70]. faciunt alii[71] et sideritim[72] in maceriis[73] nascentem, cum teratur[74], foedi odoris[75] ;

[76] etiamnum aliam similem huic, sed candidioribus foliis et pinguioribus, teneriorem[77] cauliculis, in vineis nascentem, aliqui[78] vero binum[79] cubitorum, ramulis exilibus, triangulis[80], folio[81] felicis pediculo longo, betae semine, ones volneribus praecipuas. nostri eam, quae est latissimo folio, scopas regias vocant. medetur anginis[82] suum[83].

[84] Invenit et Teucer eadem aetate Teucrion[85], quam quidam hemionion[86] vocant, spargentem iuncos[87] tenues, folia parva[88], asperis locis[89], austero[90] sapore[91]. numquam florem[92] neque [93] semen gignit. medetur[94] lienibus, constatque sic inventam : cum exta[95] super eam proiecta[96] essent, adhaesisse lieni[97] eumque[98] exinanisse[99].

ob id a quibusdam splenion[100] vocatur. narrant sues, qui radicem eius edint[101], sine splene inveniri. quidam ramis hysopi[102] surculosam, folio fabae, eodem nomine appellant et colligi, cum[103] floreat[104], iubent[105] —adeo florere[106] non dubitant—maximeque ex Ciliciis[107] et Pisidiae[108] montibus laudant.

[109] Melampodis[110] fama divinationis[111] artibus nota est[112]. ab hoc appellatur unum hellebori genus Melampodion[113]. aliqui pastorem eodem nomine invenisse tradunt, capras purgari pasto[114] illo[115] animadvertentem[116], datoque lacte earum sanasse Proetidas[117][118] furentes..... quam ob rem de omnibus eius generibus dici simul convenit.

Prima duo sunt, candidum ac nigrum. hoc radicibus tantum intellegi tradunt plerique, alii[119]et folia nigri[120] platano [121] similia, sed[122] minora nigrioraque et pluribus[123] divisuris scissa, albi[124] betae incipientis[125], haec quoque nigriora et canalium dorso rubescentia, utraque caule palmi[126], ferulaceo, bulborum tunicis convoluto[127], radice fimbriata ceparum modo[128]. nigro equi[129], boves, sues necantur, itaque cavent id, cum candido vescantur. tempestivum esse tradunt messibus.

[130] plurimum[131] autem nascitur in Oete[132] monte et optimum[133], uno eius loco circa Pyram[134]. nigrum ubique provenit, sed melius [135] in Helicone[136], qui mons et aliis[137] laudatur herbis. candidum probatur secundum Oetaeum[138] Ponticum, tertio loco Eleaticum[139], quod in vitibus nasci ferunt, quarto Parnasium[140], quod adulteratur Aetolico ex vicino[141]. nigrum ex his Melampodium vocant, quo et domus[142] suffiunt[143] purgantque, spargentes et pecora, cum precatione sollemni.

[144] hoc et[145] religiosius colligitur, primum enim gladio circumscribitur, dein qui succisurus est ortum spectat[146] et precatur, ut id liceat sibi concedentibus diis facere observatque aquilae volatus; fere enim secantibus interest, et, si prope advolavit [147], moriturum illo anno qui succidat augurium est. nec album facile[148] colligitur, caput adgravans maxime, nisi praesumatur alium et subinde vinum sorbeatur celeriterque fodiatur[149].

[150] nigrum alii[151] encymon[152] vocant, alii polyrrhizon[153]. purgat[154] per inferna[155], candidum autem vomitione causasque morborum extrahit, quondam terribile, postea tam promiscuum [156], ut plerique studiorum gratia, ad pervidenda[157] acrius quae commentabantur, saepius sumptitaverint[158]. Carneaden [159] responsurum Zenonis libris

[160]. . .. Drusumque[161] apud nos, tribunorum[162] popularium clarissimum, cui ante omnis[163] plebs[164] adstans[165] plausit[166], optimates[167] vero bellum[168] Marsicum inputavere [169], constat hoc medicamento liberatum comitiali morbo in Anticyra insula. ibi[170] enim tutissime[171] sumitur, quoniam, ut diximus, sesamoides[172] admiscent. Italia veratrum[173] vocat.

Farina eorum per se[174] et mixta radiculae[175], qua lanas diximus lavari, sternumentum[176] facit, amboque somnum[177].[178]

[179] leguntur autem tenuissimae[180] radices brevesque[181] ac velut decurtatae[182] et imae[183]. nam summa, quae est crassissima, cepis similis[184], canibus tantum datur purgationis causa. antiqui radicem[185] cortice[186] quam carnosissimo[187] seligebant[188], quo[189] tenuior eximeretur medulla; hanc umidis spongeis opertam[190] turgescentemque acu in[191] longitudinem findebant, dein fila in umbra siccabant his[192] utentes. nunc ramulos ipsos ab radice quam crassissimi[193] corticis ita dant[194]. optimum quod acre[195] gustu[196] fervensque in frangendo pulverem emittit. durare vim[197] xxx annis ferunt.

[198][199] Nigrum medetur paralyticis, insanientibus, hydropicis , dum citra[200] febrim, podagris[201] veteribus, articulariis morbis. trahit ex alvo bilem, pituitas[202], aquas[203]. datur ad leniter molliendam[204] alvum plurimum drachma una[205], modice IIII[206] obolis. miscuere[207] aliqui[208] et scamonium[209], sed[210] tutius salem. in dulcibus datum copiosius periculum infert. oculorum caliginem fotu discutit;

[211] ob id quidam et inunxere trito. strumas, suppurata, duritias concoquit et purgat, item fistulas [212] tertio[213] die exemptum. verrucas tollit cum squama[214] aeris et sandaraca. hydropicorum ventri inponitur cum farina hordeacia et vino. pecorum et iumentorum pituitas sanat surculo per aurem traiecto et postero die eadem hora exempto, scabiem[215] quadripedum cum ture, cera[216] ac[217] pice[218] vel[219] cum pisselaeo.

[220] Album optimum, quod celerrime movet sternumenta [221], sed multum terribilius nigro, praecipue si quis apparatum poturorum[222] apud antiquos legat contra horrores, strangulatus, intempestivas somni vires[223], singultus[224] infinitos aut sternumenta, stomachi[225] dissolutiones, tardiores[226] vomitus aut longiores, exiguos aut nimios. quippe alia dare soliti, quae concitarent vomitiones, ipsumque helleborum extrahere [227] medicamentis aut clysteribus, saepius etiam sanguine venis emisso.

iam vero et cum prospere cedat, terribilius[228] variis coloribus vomitionum et post vomitiones observatione[229] alvi, balinearum dispensatione, totius corporis cura, antecedente omnia haec magno terrore famae, namque tradunt absumi carnes[230], si coquatur[231] una. sed antiquorum vitium erat quod propter hos metus parcius dabant, cum celerius erumpat, quo[232] largius sumitur.

Themison[233] binas, non[234] amplius, drachmas datavit; sequentes et quaternas dedere claro Herophili praeconio, qui helleborum fortissimi ducis similitudini[235] aequabat; concitatis enim intus omnibus[236] ipsum in primis[237] exire. praeterea mirum inventum est, quod incisum forficulis[238], ut diximus, cribrant[239] : cortex[240] remanet, hoc[241] inaniunt[242] ; medulla cadit, haec in nimia purgatione data vomitiones sistit.

[243] Cavendum est felici quoque cura, ne nubilo die detur, inpetibiles[244] quippe cruciatus existunt. nam aestate potius[245] quam hieme dandum non est in dubio. corpus VII diebus ante praeparandum cibis acribus, abstinentia vini[246], quarto et tertio die vomitionibus, pridie cenae abstinentia. album et in dulci datur, aptissime vero in lente[247] aut[248] pulte. nuper invenere dissectis[249] raphanis inserere helleborum rursusque conprimere raphanos, ut transeat vis, atque lenimento[250][251] dare. reddi post IIII fere horas incipit; totuml opus septenis peragitur horis.

[252] medetur ita morbis comitialibus , ut diximus, vertigini[253], melancholicis[254], insanientibus,[255] lymphatis[256], elephantiasi albae, lepris, tetano, tremulis, podagricis , hydropicis incipientibusque tympanicis[257], stomachicis[258], spasticis cynicis[259], ischiadicis[260], quartanis, quae aliter non desinant [261], tussi veteri, inflationibus, torminibus redeuntibus.

[262] Vetant dari senibus, pueris[263], item mollis[264] ac feminei corporis animive, exilibus aut teneris, et feminis minus quam viris, item timidis aut si exulcerata sint praecordia vel tumeant, minime[265] sanguinem excreantibus[266] causariisve[267] latere[268]. faucibus[269] medetur extra corpori inpositum[270],eruptionibus pituitae cum axungia[271] salsa inlitum[272], item suppurationi veteri. mures[273] polentae[274] admixtum necat[275]. Galli sagittas in venatu helleboro tingunt circumcisoque vulnere teneriorem sentiri carnem[276] adfirmant. muscae quoque necantur albo[277] trito[278] et cum lacte sparso. eodem et phthiriasis emendatur.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation