[1] cisternas harenae purae asperae[2] V partibus, calcis quam v[3]ehementissimae[4] II construi, fragmentis [5] silicis non excedentibus[6] libras; ita ferratis vectibus calcari[7] solum parietesque similiter. utilius geminas esse, ut in[8] priore vitia considant atque per colum in proximam[9] transeat pura[10] aqua.
[11] Calcem e vario lapide Cato censorius inprobat; ex albo[12] melior[13]. quae ex duro, structurae utilior; quae ex fistuloso[14], tectoriis; ad utrumque damnatur ex silice. utilior eadem effosso[15] lapide quam ex ripis fluminum collecto , utilior[16] e[17] molari, quia est quaedam pinguior natura eius[18]. mirum aliquid[19], postquam arserit, accendi aquis.— Harenae tria genera:
[28] Ruinarum urbis ea maxume causa, quod furto[29] calcis sine ferumine suo caementa componuntur. intrita[30] quoque ea[31] quo[32] vetustior, eo melior. in antiquorum[33] aedium legibus invenitur, ne recentiore[34] trima uteretur redemptor; ideo[35] nullae[36] tectoria eorum[37] rimae foedavere. tectorium, nisi quod[38] ter[39] harenato et bis marmorato[40] inductum est, numquam [41]satis splendoris habet. uliginosa et[42] ubi salsugo vitiet[43] testaceo sublini[44] utilius.
[45] in Graecia[46] tectoriis[47] etiam harenatum, quo[48] inducturi sunt, prius in mortario ligneis vectibus subigunt. experimentum[49] marmorati est in subigendo [50], done rutro[51] non cohaereat; contra[52] in albario opere, ut macerata calx ceu glutinum[53] haereat; macerari non nisi ex glaeba[54] oportet. Elide aedis[55] est Minervae, in qua frater Phidiae Panaenus[56] tectorium induxi lacte et Fdha v(D). late e B S. lacte e J. an tale e?t lacte et croco subactum, ut ferunt[57]; ideo, si teratur hodie in eo saliva pollice, odorem croci saporemque reddit.
[58] Columnae eaedem[59] densius positae crassiores videntur . genera earum quattuor: quae sextam partem altitudinis in crassitudine[60] ima[61] habent, Doricae vocantur; quae nonam, Ionicae; quae septimam, Tuscanicae[62]; Corinthiis eadem ratio quae lonicis, set[63] differentia, quoniam capitulis [64] Corinthiarum[65] eadem est altitudo, quae colligitur crassitudine[66] ima, ideoque graciliores videntur; Ionicis[67][68] enim capituli altitudo[69] tertia pars est[70] crassitudinis[71].
[72] antiqua ratio erat columnarum altitudinis tertia pars latitudinum delubri. in Ephesiae Dianae aede, quae[73][74] prius fuit[75], primum columnis spirae[76] subditae et capitula addita, placuitque altitudinis octava[77] pars in crassitudine et ut[78] spirae haberent crassitudinis dimidium septimaeque partes[79] detraherentur [80] summarum crassitudine[81]. praeter haec[82] sunt quae vocantur Atticae columnae quaternis angulis[83], pari laterum intervallo.