Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 31, Chapter 10

Text kindly provided by Perseus

[1] Non est differenda et nitri natura, non multum a sale distans et eo diligentius dicenda, quia palam est medicos, qui de eo scripserunt[2], ignorasse naturam nec quemquam Theophrasto[3] diligentius tradidisse.

Exiguum fit apud Medos canescentibus siccitate convallibus , quod vocant halmyraga[4], minus etiam in Thracia iuxta Philippos, sordidum terra, quod[5] appellant agrium.

[6]nam quercu cremata[7] numquam multum factitatum[8] est et iam pridem in totum omissum[9]. aquae vero nitrosae plurimis[10] locis[11] reperiuntur, sed sine viribus densandi. optimum copiosumque in Clitis[12] Macedoniae, quod vocant Chalestricum[13], candidum purumque, proximum sali[14]. lacus est nitrosus exiliente e medio dulci fonticulo. ibi fit nitrum circa canis ortum novenis diebus totidemque cessat ac rursus innatat et deinde cessat.

quo apparet soli naturam esse, quae gignat, quoniam compertum est nec soles proficere[15] quicquam, cum cesset[16], nec imbres. mirum et[17] illud, scatebra fonticuli semper emicante lacum neque augeri[18] neque effuere[19]. iis[20] autem diebus, quibus gignitur, si fuere imbres, salsius nitrum faciunt, aquilones deterius quia validius commovent limum.

[21][22]Et hoc quidem nascitur, in Aegypto autem conficitur, multo abundantius, sed deterius, nam fuscum lapidosumque est. fit paene eodem modo[23] quo[24] sal, nisi[25] quod salinis mare infundunt[26], Nilum[27] autumno[28] nitrariis[29]. hae[30]accedente[31] Nilo[32]rigantur[33], decedente[34] madent[35] suco nitri XL[36] diebus continuis , non ut in[37] Macedonia statis[38]. si etiam[39] imbres ad fuerunt, minus e[40] flumine addunt, statimque ut[41] densar coeptum est, rapitur, ne resolvatur[42] in nitrariis. hic[43] quoque olei natura intervenit, ad scabiem animalium utilis ipsum autem conditum in acervis durat.

mirum in lacu Ascanio[44] et quibusdam circa Chalcida[45] fontibus summas aquas dulces esse potarique[46], inferiores[47] nitrosas.—In nitro optimum quod tenuissimum, et ideo spuma melior, ad aliqua tamen sordidum, tamquam ad inficiendas purpuras tincturasque omnes[48]. magnus et vitro[49] usus, qui dicetur[50] suo loco.

[51]—Nitrariae[52] Aegypti circa Naucratim et Memphin tantum solebant esse, circa Memphin deteriores. nam et lapidescit ibi in acervis, multique[53] sunt cumuli[54] ea de causa saxei. faciunt ex his[55] vasa nec non et frequenter[56] liquatum cum[57] sulpure coquentes. in carnibus[58] quoque[59], quas[60] inveterari volunt, illo nitro utuntur. sunt ibi nitrariae, in quibus et rufum exit a colore terrae[61].

Spumam nitri, quae maxime laudatur, antiqui negabant [62] fieri, nisi cum ros cecidisset praegnantibus nitrariis[63], sed nondum parientibus; itaque non fieri incitatis, etiamsi caderet.

[64] alii acervorum[65] fermento gigni[66] existimavere. proxima [67] aetas medicorum aphronitrum tradidit in Asia colligi[68] in speluncis molibus[69] destillans—specs eos[70] colligas[71] vocant —, dein siccari[72] sole. optimum putatur Lydium; probatio , ut sit minime ponderosum et maxime friabile[73], colore paene[74] purpureo. hoc in pastillis adfertur, Aegyptium in vasis picatis, ne[75] liquescat; vasa quoque ea sole inarescentia perficiuntur.

[76]Nitri probatio, ut sit tenuissimum et quam maxime spongeosum fistulosumque. adulteratur in Aegypto calce, deprehenditur gustu[77]. sincerum enim statim[78] resolvitur[79], adulteratum pungit calce[80] et[81] aspersum[82] reddit odorem[83] vehementer [84]. uritur in testa opertum, ne exultet. alias igni non exilit nitrum niihilque[85] gignit aut alit[86], cum in salinis herbae gignantur et in mari tot animalia, tantum[87] algae[88].

[89]sed maiorem esse acrimoniam nitri apparet non hoc tantum argumento, sed et[90] illo, quod nitrariae calciamenta protinus consumunt, alias salubres oculorumque claritati utiles. in nitrariis non lippiunt[91]; ulcera allata[92] eo celerrime sanantur, ibi facta tarde. ciet et[93] sudores cum oleo perunctis corpusque emollit. in pane salis vice utuntur Chalestraeo[94], ad raphanos Aegyptio; teneriores eos facit, sed obsonia alba et deteriora, olera viridiora. in medi cina autem calfacit, extenuat, mordet, spissat, siccat, ex ulcerat,

[95] utile iis[96], quae evocanda[97] sint aut discutienda e lenius mordenda atque extenuanda[98], sicut in papulis pusulisque [99]. quidam in hoc usu accensum vino austero re stingunt atque ita trito in balneis utuntur sine oleo. su dores nimios[100] inhibet cum iride[101] arida adiecto oleo viridi[102] extenuat et cicatrices oculorum et scabritias genarum cum fico inlitum aut decoctum in passo ad dimidias partes— item[103] contra argema[104]—,

[105] oculorum ungues[106] decoctum[107] in passo cum[108] mali Punici calyce[109]; adiuvat[110] claritatem visus cum melle inunctum. prodest dentium dolori, ex vine si cum pipere[111] colluantur; item cum porro decoctum nigrescentes dentes, crematum dentifricio[112], ad colorem reducit . capitis animalia et lendes[113] necat cum Samia terra inlitum[114] ex oleo. auribus purulentis vino liquatum infunditur [115], sordes eiusdem partis erodit[116] ex aceto, sonitus et tinnitus discutit siccum[117] additum.

[118] vitiligines albas cum creta Cimolia[119] aequo pondere ex aceto in sole inlitum emendat. furunculos adrmixtum resinae extrahit[120]; cum uva alba[121] passa nucleis eius simul tritis testium inflammationi occurrit, item eruptionibus pituitae in toto corpore cum axungia, contraque canis morsus addita et resina[122] inlitis[123]. cum[124] aceto inlinitur sic et serpentium morsibus; phagedaenis et ulceribus, quae serpunt aut putrescunt, cum calce ex aceto. hydropicis cum fico tusum datur[125] inliniturque [126].

[127] discutit et tormina, si decoctum bibatur pondere drachmae[128] cum ruta vel aneto vel cumino. reficit lassitudines cum oleo et[129] aceto perunctorum, et contra algores horroresque prodest manibus pedibusque confricatis cum oleo. conprimit et pruritus suffusorum felle, maxime cum aceto instillatum[130]. succurrit et venenis fungorum ex posca potum aut, si buprestis hausta[131] sit, ex aqua, vomitionesque[132] evocat. iis[133], qui sanguinem tauri biberint, cum lasere datur.

[134] in facie quoque exulcerationes sanat cum melle et lacte bubulo. ambustis tostum[135], donee nigrescat, tritumque [136] inlinitur. infunditur vesicae[137] et renium dolori[138] aut rigori[139] corporum nervorumve[140] doloribus. paralysi in[141] lingua[142] cum pane inponitur.

[143] suspiriosis in tisana sumitur. tussim veterem sanat flore mixto galbano, resinae terebinthinae pari pondere omnium ita, ut fabae magnitudo devoretur . coquitur diluitumque postea cum pice liquida sorbendum in angina datur.

Flos eius[144] cum oleo cypreo[145] et articulorum doloribus in sole iucundus est. regium quoque morbum extenuat[146] in potione vini et inflationes discutit, sanguinis profluvium e naribus sistit ex ferventi aqua vapore naribus rapto porriginem[147] alumine permixto tollit,

[148] alarum virus ex aqum cottidiano fotu[149], ulcera ex pituita nata cera[150] permixtum, quo genere nervis quoque prodest. coeliacis infunditum perungui ante accessiones[151] frigidas[152] nitro et oleo[153] multi praecepere, sicut[154] adversus lepras, lentigines; podagris[155] in balneis[156] uti[157]. solia[158] nitri[159] prosunt[160] atrophis[161], opisthotonis, tetanis.—Sal nitrum[162] sulpuri concoctun in lapiden vertitur.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation