[14] gignitur levi sabulosaque terra, maiore in parte et nitrosa. gaudet[15][16] riguis totoque anno bibere, cum amet[17] sitientia[18] . fimo quidam[19] etiam laedi putant[20], Assyriorum pars aliqua, si non rivis misceat[21]. genera earum plura, et prima frutice[22] non excedentia sterilem hunc — aliubi et ipsum fertilem — brevisque[23] rami[24] orbe[25] foliosum[26]. tectorii vicem hic parietibus plerisque in locis praestat[27] contra aspergines[28] .
[29] est et[30] procerioribus [31] silva[32] arbore ex ipsa, foliorum aculeo fruticante[33] circa totas pectinatim. quas silvestres intellegi necesse est, incerta tamen libidine etiam mitioribus se[34] miscent. reliquae, teretes atque procerae[35] , densis gradatisque[36] corticum pollicibus aut[37] orbibus faciles[38] ad scandendum orientis se populis[39] praebent, vitilem[40] sibi arborique[41] indutis[42] circulum mira pernicitate cum[43] homine[44] subeuntem[45].
[46] coma omnis in cacumine et pomum est, non inter folia hoc[47] , ut[48] in ceteris, sed[49] suis inter ramos palmitibus racemosum[50] , utraque natura[51] uvae atque pomi. folia, cultrato mucrone lateribus in sese bifida, tabellas[52] primum demons;ravere geminas[53] , nunc ad funes vitiliumque [54] nexus et capitum levia umbracula finduntur[55].
[56] arboribus, immo potius omnibus quae terra gignat[57] herbisque etiam, utrumque[58] esse sexum diligentissimi naturae tradunt , quod[59] in plenum satis sit dixisse hoc in loco, nullis tamen arboribus manifestius. mas palmite[60] floret, femina citra florem germinat[61] tantum spicae[62] modo. utrisque[63] autem prima nascitur pomi caro, postea lignum intus, hoc est semen eius. argumentum quod parvae sine[64] hoc reperiuntur in eodem palmite.
[65] est autem oblongum, non ut olivis orbiculatum , praeterea caesum[66] a dorso pulvinata[67] fissura[68] et in alvo media plerisque umbilicatum. inde[69] primum spargitur radix. seritur autem pronum et bina iuxta composita semina superque totidem; quoniam infirma e[70] singulis planta est[71], quaternae coalescunt[72].
[73] multis candidisque lignum hoc a carnibus discernitur[74] tunicis[75], aliis corpori adhaerentibus, laxeque distans[76] tantum cacuminis[77] filo[78] adhaeret[79]. caro maturescit anno. quibusdam[80] tamen in locis, ut[81] in[82] Cypro, quamquam ad maturitatem non perveniat, grato sapore dulcis est[83] . folium ibi latius, fructus quam[84] reliquis rotundior[85] nec ut devoretur corpus, verum ut expuatur suco modo expresso .
[86] et in Arabia languide[87] dulces traduntur esse palmae[88], quamquam Iuba[89] apud Scenitas[90] Arabas praefert omnibus saporibus quam vocant dablan[91] . cetero sine maribus non gignere feminas sponte edito nemore confirmant circaque to singulos plures nutare[92] in eum pronas blandioribus comis.
[93] illum erectis hispidum adflatu visuque ipso et pulvere etiam reliquas maritare; huius arbore excisa viduvio[94] sterilescere feminas. adeoque est veneris intellectus, ut[95] coitus[96] etiam excogitatus[97] sit ab homine, e[98] maribus flore ac lanugine, interim vero tantum pulvere, insperso[99] feminis.
[100] Seruntur autem palmae et trunco[101] duum cubitorum longitudine[102] , a cerebro ipso arboris fissuris diviso atque defosso [103]. et ab radice avulsae[104] vitalis est satus et ramorum[105] tenerrimis . in Assyria ipsa quoque arbor[106] strata[107] in solo[108] umido[109] tota radicatur, sed in frutices, non in arborem.
[110] ergo plantaria instituunt anniculasque transferunt et iterum bimas[111]. gaudent enim mutatione sedis[112] , verna alibi[113], in Assyria autem circa canis ortus. nec ferro attingunt[114] ibi novellas, sed religant comas, ut in altitudinem[115] exeant. robustas[116] deputant crassitudinis[117] gratia, semipedales ramorum truncos relinquentes , qui decisi alibi necant[118] matrem[119].
[120] diximus salsum ab iis solum diligi[121]. ergo, ubi non est tale, salem aspergunt,[122] non radicibus, sed longius paulo. quaedam in Syria et[123] Aegypto in binos[124] se cividunt[125] truncos, in Creta et in ternos , quaedamque[126] et[127] quinos. ferunt[128] statim in trimatu, in Cypro[129] vero[130] , Syria[131], Aegypto quadrimae, aliae[132] quinquennes, altitudine hominis, nullo intus pomi ligno quamdiu sunt novellae, ob id spadonum accepto nomine.
[133] Genera[134] earum multa. sterilibus ad materias operumque lautiora[135] utitur Assyria et tota Persis. sunt et caeduae [136] palmarum quoque silvae, rursus germinantes ab radice succisae[137] . dulcis[138] medulla earum in cacumine, quod cerebrum appellant, exemptaque vivunt, quod non aliae. Vocantur autem chamaeropes[139] , folio[140] latiore ac molli ad vitilia utilissimae [141] , copiosae in Creta, sed magis in Sicilia. e palmis prupb n=432> nae vivaces ignisque[142] lentus[143].
[144] fructiferarum aliis brevius lignum in pomo, aliis longius, his mollius, illis[145] durius, quibusdam osseum, limarum[146] dente contra[147] fascinantes religione[148] politum. aliud[149] pluribus vestitum paucioribusve tunicis, aliud crassioribus tenuioribusve. ita fiunt undequinquaginta genera , si quis omnium persequi velit nomina, etiam barbara, vinorumque ex iis differentias[150] .
at in meridiano orbe praecipuam optinent[158] nobilitatem syagri proximamque margarides. hae breves, candidae, rotundae[159], acinis quam quam balanis similiores, quare et nomen a margaritis accepere . una earum arbor in Chora esse traditur, una et syagrorum , mirumque de ea accepimus[160] , cum phoenice ave[161], quae putatur ex huius palmae argumento nomen accepisse, intermori[162] ac renasci ex se ipsa[163] , eratque[164] , cum[165] proderem[166], fertilis[167] .
pomum ipsum grande, durum, horridum et a[168] ceteris generibus distans sapore quodam[169] ferinae[170] in apris[171] evidentissimo [172], quae causa[173] nominis[174]. quarta auctoritas sandalidum a similitudine appellatarum[175] , iam[176] in Aethiopiae fine quinque harum, qui[177] plurimas[178], arbores tradunt, non raritate magis quam suavitate mirabiles.
[179] ab his caryotae maxime celebrantur, et cibo quidem, sed et suco uberrimae[180], ex quibus praecipua vina orienti, inimica[181] capili, unde pomo nomen. sed ut copia ibi atque fertilitas, ita nobilitas[182] in Iudaea, nec in tota, sed Hiericunte[183] maxime, quamquam laudata[184] et Archelaide et Phaselide atque Liviade[185], gentis eiusdem convallibus. dos iis praecipua suco pingui lactentibus[186] quodamque vini sapore in[187] melle praedulci.
[188] sicciores ex hoc genere nicolai, sed amplitudinis praecipuae: quaterni[189] cubitorum longitudinem efficiunt. minus speciosae, sed sapore caryotarum sorores et[190] ob hoc adelphides dictae proximam suavitatem habent, non tamen eandem. tertium ex his genus patetae[191]: nimio liquore abundant[192], rumpitque se pomi ipsius, etiam in sua matre[193], ebrietas, calcatis similis[194] .
[203] in[204] totum arentes Thebaidi[205] atque Arabiae[206] macroque corpore exiles, et[207] adsiduo vapore torrente[208] crustam verius quam cutem obducunt. in ipsa[209] quidem Aethiopia friatur[210] haec[211] — tanta[212] est siccitas — et[213] farinae modo spissatur in panem[214]. gignitur autem in frutice ramis cubitalibus, folio latiore, pomo rotundo, sed maiore quam mali amplitudine; coecas[215] vocant. triennio maturescunt, semperque frutici pomum est[216] subnascente[217] alio.
Thebaidis fructus[218] extemplo in cados conditur cum sui ardoris anima. ni[219] ita[220] fiat[221] , celeriter expirat[222] marcescitque non retostus[223] furnis. e[224] reliquo genere plebeiae videntur Syriae[225] et quas[226] tragemata appellant. nam in alia[227] parte Phoenices Ciliciaeque populari etiam nomine a nobis appellantur balani. eorum quoque plura genera.
[228] differunt figura rotunditatis aut proceritatis, differunt et colore[229] , nigriores ac[230] rubentes. nec pauciores fico[231] traduntur colores, maxime tamen placent candidi. Distant[232] et magnitudine, prout multi cubitum effecere, quidam[233] sunt non ampliores faba. servantur ii[234] demum qui nascuntur in salsis atque sabulosis, ut in Iudaea atque Cyrenaica Africa[235] , non item in Aegypto, Cypro, Syria[236] , Seleucia[237] Assyria[238] , quam ob rem sues et reliqua animalia ex iis[239] saginantur .
[240] vitiati aut[241] vetusLi eius[242] pomi signum est decidisse[243] candidam verrucam, qua[244] racemo adhaeserint[245]. Alexandri milites palmis viridibus strangulati sunt; in Gedrosis[246] id factum est pomi genere, alibi copia[247] evenit[248]: est enim tanta suavitas musteis[249] , ut finis mandendi[250] non nisi periculo fiat.