Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 13, Chapter 4

Text kindly provided by Perseus

Iudaea vero[1] incluta[2] est vel magis palmis, quarum natura nunc dicetur[3]. sunt quidem et[4] in Europa vulgoque Italia, sed steriles. ferunt[5] in maritimis Hispaniae fructum, verum[6] inmitem; dulcem [7] in Africa, sed statim evanescentem.

[8] contra in oriente[9] ex iis vina gentiumque aliquis[10] panis, plurimis vero etiam quadrupedum[11] cibus; quam ob rem iure dicentur externae. 5 nulla est in Italia sponte[12] genita nec in alia parte terrarum nisi in calida[13], frugifera vero nusquam nisi in fervida.

[14] gignitur levi sabulosaque terra, maiore in parte et nitrosa. gaudet[15][16] riguis totoque anno bibere, cum amet[17] sitientia[18] . fimo quidam[19] etiam laedi putant[20], Assyriorum pars aliqua, si non rivis misceat[21]. genera earum plura, et prima frutice[22] non excedentia sterilem hunc — aliubi et ipsum fertilem — brevisque[23] rami[24] orbe[25] foliosum[26]. tectorii vicem hic parietibus plerisque in locis praestat[27] contra aspergines[28] .

[29] est et[30] procerioribus [31] silva[32] arbore ex ipsa, foliorum aculeo fruticante[33] circa totas pectinatim. quas silvestres intellegi necesse est, incerta tamen libidine etiam mitioribus se[34] miscent. reliquae, teretes atque procerae[35] , densis gradatisque[36] corticum pollicibus aut[37] orbibus faciles[38] ad scandendum orientis se populis[39] praebent, vitilem[40] sibi arborique[41] indutis[42] circulum mira pernicitate cum[43] homine[44] subeuntem[45].

[46] coma omnis in cacumine et pomum est, non inter folia hoc[47] , ut[48] in ceteris, sed[49] suis inter ramos palmitibus racemosum[50] , utraque natura[51] uvae atque pomi. folia, cultrato mucrone lateribus in sese bifida, tabellas[52] primum demons;ravere geminas[53] , nunc ad funes vitiliumque [54] nexus et capitum levia umbracula finduntur[55].

[56] arboribus, immo potius omnibus quae terra gignat[57] herbisque etiam, utrumque[58] esse sexum diligentissimi naturae tradunt , quod[59] in plenum satis sit dixisse hoc in loco, nullis tamen arboribus manifestius. mas palmite[60] floret, femina citra florem germinat[61] tantum spicae[62] modo. utrisque[63] autem prima nascitur pomi caro, postea lignum intus, hoc est semen eius. argumentum quod parvae sine[64] hoc reperiuntur in eodem palmite.

[65] est autem oblongum, non ut olivis orbiculatum , praeterea caesum[66] a dorso pulvinata[67] fissura[68] et in alvo media plerisque umbilicatum. inde[69] primum spargitur radix. seritur autem pronum et bina iuxta composita semina superque totidem; quoniam infirma e[70] singulis planta est[71], quaternae coalescunt[72].

[73] multis candidisque lignum hoc a carnibus discernitur[74] tunicis[75], aliis corpori adhaerentibus, laxeque distans[76] tantum cacuminis[77] filo[78] adhaeret[79]. caro maturescit anno. quibusdam[80] tamen in locis, ut[81] in[82] Cypro, quamquam ad maturitatem non perveniat, grato sapore dulcis est[83] . folium ibi latius, fructus quam[84] reliquis rotundior[85] nec ut devoretur corpus, verum ut expuatur suco modo expresso .

[86] et in Arabia languide[87] dulces traduntur esse palmae[88], quamquam Iuba[89] apud Scenitas[90] Arabas praefert omnibus saporibus quam vocant dablan[91] . cetero sine maribus non gignere feminas sponte edito nemore confirmant circaque to singulos plures nutare[92] in eum pronas blandioribus comis.

[93] illum erectis hispidum adflatu visuque ipso et pulvere etiam reliquas maritare; huius arbore excisa viduvio[94] sterilescere feminas. adeoque est veneris intellectus, ut[95] coitus[96] etiam excogitatus[97] sit ab homine, e[98] maribus flore ac lanugine, interim vero tantum pulvere, insperso[99] feminis.

[100] Seruntur autem palmae et trunco[101] duum cubitorum longitudine[102] , a cerebro ipso arboris fissuris diviso atque defosso [103]. et ab radice avulsae[104] vitalis est satus et ramorum[105] tenerrimis . in Assyria ipsa quoque arbor[106] strata[107] in solo[108] umido[109] tota radicatur, sed in frutices, non in arborem.

[110] ergo plantaria instituunt anniculasque transferunt et iterum bimas[111]. gaudent enim mutatione sedis[112] , verna alibi[113], in Assyria autem circa canis ortus. nec ferro attingunt[114] ibi novellas, sed religant comas, ut in altitudinem[115] exeant. robustas[116] deputant crassitudinis[117] gratia, semipedales ramorum truncos relinquentes , qui decisi alibi necant[118] matrem[119].

[120] diximus salsum ab iis solum diligi[121]. ergo, ubi non est tale, salem aspergunt,[122] non radicibus, sed longius paulo. quaedam in Syria et[123] Aegypto in binos[124] se cividunt[125] truncos, in Creta et in ternos , quaedamque[126] et[127] quinos. ferunt[128] statim in trimatu, in Cypro[129] vero[130] , Syria[131], Aegypto quadrimae, aliae[132] quinquennes, altitudine hominis, nullo intus pomi ligno quamdiu sunt novellae, ob id spadonum accepto nomine.

[133] Genera[134] earum multa. sterilibus ad materias operumque lautiora[135] utitur Assyria et tota Persis. sunt et caeduae [136] palmarum quoque silvae, rursus germinantes ab radice succisae[137] . dulcis[138] medulla earum in cacumine, quod cerebrum appellant, exemptaque vivunt, quod non aliae. Vocantur autem chamaeropes[139] , folio[140] latiore ac molli ad vitilia utilissimae [141] , copiosae in Creta, sed magis in Sicilia. e palmis prupb n=432> nae vivaces ignisque[142] lentus[143].

[144] fructiferarum aliis brevius lignum in pomo, aliis longius, his mollius, illis[145] durius, quibusdam osseum, limarum[146] dente contra[147] fascinantes religione[148] politum. aliud[149] pluribus vestitum paucioribusve tunicis, aliud crassioribus tenuioribusve. ita fiunt undequinquaginta genera , si quis omnium persequi velit nomina, etiam barbara, vinorumque ex iis differentias[150] .

[151] clarissimae omnium, quas regias appellavere ob[152] honorem[153], quoniam regibus tantum Persidis servarentur[154] , Babylone natae uno in horto Bagou[155] ; ita[156] vocant spadones, qui apud eos etiam regnavere. hortus[157] ille numquam nisi dominantis in aula fuit.

at in meridiano orbe praecipuam optinent[158] nobilitatem syagri proximamque margarides. hae breves, candidae, rotundae[159], acinis quam quam balanis similiores, quare et nomen a margaritis accepere . una earum arbor in Chora esse traditur, una et syagrorum , mirumque de ea accepimus[160] , cum phoenice ave[161], quae putatur ex huius palmae argumento nomen accepisse, intermori[162] ac renasci ex se ipsa[163] , eratque[164] , cum[165] proderem[166], fertilis[167] .

pomum ipsum grande, durum, horridum et a[168] ceteris generibus distans sapore quodam[169] ferinae[170] in apris[171] evidentissimo [172], quae causa[173] nominis[174]. quarta auctoritas sandalidum a similitudine appellatarum[175] , iam[176] in Aethiopiae fine quinque harum, qui[177] plurimas[178], arbores tradunt, non raritate magis quam suavitate mirabiles.

[179] ab his caryotae maxime celebrantur, et cibo quidem, sed et suco uberrimae[180], ex quibus praecipua vina orienti, inimica[181] capili, unde pomo nomen. sed ut copia ibi atque fertilitas, ita nobilitas[182] in Iudaea, nec in tota, sed Hiericunte[183] maxime, quamquam laudata[184] et Archelaide et Phaselide atque Liviade[185], gentis eiusdem convallibus. dos iis praecipua suco pingui lactentibus[186] quodamque vini sapore in[187] melle praedulci.

[188] sicciores ex hoc genere nicolai, sed amplitudinis praecipuae: quaterni[189] cubitorum longitudinem efficiunt. minus speciosae, sed sapore caryotarum sorores et[190] ob hoc adelphides dictae proximam suavitatem habent, non tamen eandem. tertium ex his genus patetae[191]: nimio liquore abundant[192], rumpitque se pomi ipsius, etiam in sua matre[193], ebrietas, calcatis similis[194] .

[195][196] suum genus e[197] sicciore turba dactylis[198] , praelonga gracilitate curvatis interim[199] ; nam quos[200] ex his honori deorum damus[201] , chydaeos[202] appellavit Iudaea gens contumelia numinum insignis.

[203] in[204] totum arentes Thebaidi[205] atque Arabiae[206] macroque corpore exiles, et[207] adsiduo vapore torrente[208] crustam verius quam cutem obducunt. in ipsa[209] quidem Aethiopia friatur[210] haec[211] — tanta[212] est siccitas — et[213] farinae modo spissatur in panem[214]. gignitur autem in frutice ramis cubitalibus, folio latiore, pomo rotundo, sed maiore quam mali amplitudine; coecas[215] vocant. triennio maturescunt, semperque frutici pomum est[216] subnascente[217] alio.

Thebaidis fructus[218] extemplo in cados conditur cum sui ardoris anima. ni[219] ita[220] fiat[221] , celeriter expirat[222] marcescitque non retostus[223] furnis. e[224] reliquo genere plebeiae videntur Syriae[225] et quas[226] tragemata appellant. nam in alia[227] parte Phoenices Ciliciaeque populari etiam nomine a nobis appellantur balani. eorum quoque plura genera.

[228] differunt figura rotunditatis aut proceritatis, differunt et colore[229] , nigriores ac[230] rubentes. nec pauciores fico[231] traduntur colores, maxime tamen placent candidi. Distant[232] et magnitudine, prout multi cubitum effecere, quidam[233] sunt non ampliores faba. servantur ii[234] demum qui nascuntur in salsis atque sabulosis, ut in Iudaea atque Cyrenaica Africa[235] , non item in Aegypto, Cypro, Syria[236] , Seleucia[237] Assyria[238] , quam ob rem sues et reliqua animalia ex iis[239] saginantur .

[240] vitiati aut[241] vetusLi eius[242] pomi signum est decidisse[243] candidam verrucam, qua[244] racemo adhaeserint[245]. Alexandri milites palmis viridibus strangulati sunt; in Gedrosis[246] id factum est pomi genere, alibi copia[247] evenit[248]: est enim tanta suavitas musteis[249] , ut finis mandendi[250] non nisi periculo fiat.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation