Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 28, Chapter 2

Text kindly provided by Perseus

Ex homine remediorum primum maximae quaestionis [1] et semper incertae est, polleantne[2] aliquid verba et incantamenta carminum. quod si verum[3] est, homini acceptum fieri[4] oportere conveniat, sed viritim sapientissimi cuiusque respuit fides, in universum vero omnibus[5] horis[6] credit vita nec sentit. quippe victimas[7] caedi sine precatione non videtur referre[8] aut deos[9] rite consuli.

[10] praeterea alia sunt verba inpetritis[11], alia depulsoriis[12], alia commendationis [13], videmusque[14] certis precationibus obsecrasse[15] summos magistratus et, ne quod[16] verborum praetereatur aut praeposterum dicatur, de scripto praeire aliquem rursusque alium custodem dari qui adtendat, alium vero[17] praeponi qui favere[18] linguis iubeat, tibicinem canere, ne quid aliud exaudiatur , utraque memoria insigni, quotiens ipsae[19] dirae obstrepentes nocuerint quotiensve precatio erraverit; sic repente extis[20] adimi capita vel corda aut geminari victima[21] stante.

[22] durat inmenso exemplo Deciorum patris filiique, quo se devovere[23], carmen; extat Tucciae[24] Vestalis incesti deprecatio [25], qua usa[26] aquam[27] in cribro[28] tulit anno urbis DXVIIII[29]. boario vero in foro Graecum Graecamque[30] defossos[31] aut[32] aliarum gentium, cum quibus tum res esset, etiam nostra aetas vidit. cuius sacri precationem, qua[33] solet praeire XVvirum collegii magister, si quis legat, profecto vim carminum fateatur, omnia ea[34] adprobantibus DCCCXXX annorum eventibus.

Vestales nostras hodie credimus nondum egressa urbe mancipia[35] fugitiva retinere in loco precatione[36], cum[37], si semel recipiatur ea ratio, et deos preces aliquas exaudire aut ullis[38] moveri[39] verbis, confitendum[40] sit[41] de[42] tota coniectatione [43].

Prisci quidem nostri perpetuo talia[44] credidere[45], difficillimumque [46] ex his, etiam fulmina elici[47], ut suo loco docuimus .

[48] L. Piso primo annalium auctor est, Tullum[49] Hostilium regem ex Numae libris eodem, quo illum, sacrificio Iovem caelo devocare[50] conatum, quoniam parum[51] rite quaedam fecisset, fulmine ictum, multi vero magnarum rerum fata[52] et ostenta verbis permutari.

[53] cum in Tarpeio fodientes delubro fundamenta caput humanum invenissent, missis ob id ad se[54] legatis Etruriae celeberrimus vates Olenus[55] Calenus, praeclarum id fortunatumque cernens, interrogatione in suam gentem transferre temptavit, scipione determinata prius[56] templi imagine[57] in solo ante se: Hoc ergo dicitis, Romani[58] ? hie templum lovis optimi maximi futurum est, hic caput invenimus? constantissima annalium adfirmatione[59], transiturum fuisse fatum in Etruriam, ni praemoniti[60] a filio[61] vatis legati[62] respondissent :

Non plane hic, sed Romae inventum caput dicimus. iterum id[63] accidisse tradunt, cum in fastigium [64] eiusdem delubri praeparatae quadrigae fictiles in fornace crevissent, iterum[65] simili modo[66] retentum augurium.

Haec satis sint, exemplis ut appareat, ostentorum vires et in nostra potestate esse ac, prout quaeque accepta sint, ita valere. in augurum certe disciplina constat neque diras neque[67] ulla auspicia pertinere ad eos, qui quamque[68] rem ingredientes observare se[69] ea negaverint[70], quo munere divinae indulgentiae maius nullum est. quid? non et legum ipsaruin in duodecim tabulis verba sunt:

[71] qui fruges excantass it[72], et alibi: qui[73] malum carmen incantassit[74] ? Verrius Flaccus auctores ponit, quibus credat in obpugnationibus ante omnia solitum a Romanis sacerdotibus evocari deum, cuius in tutela id oppidum[75] esset, promittique[76] illi eundem aut ampliorem[77] apud Romanos cultum[78]. et durat in pontificum[79] disciplina id sacrum, constatque ideo occultatum , in cuius dei[80] tutela Roma esset, ne qui hostium simili modo agerent.

[81] defigi quidem diris[82] precationibus[83] nemo[84] non metuit. huc[85] pertinet ovorum[86], quae[87] exorbuerit quisque , calices coclearumque[88] protinus frangi aut isdem[89] coclearibus perforari. hinc Theocriti apud Graecos, Catulli[90] apud nos. proximeque Vergilii incantamentorum amatoria imitatio. multi figlinarum opera rumpi credunt tali modo, [91] non[92] pauci etiam serpentes, ipsas[93] recanere[94] et hunc unum illis esse intellectum, contrahique Marsorum cantu etiam in nocturna quiete[95].

iam parietes incendiorum deprecationibus conscribuntur. neque est facile dictu, externa verba atque ineffabilia abrogent[96] fidem validius an[97] Latina et[98] inopinata , quae[99] inridicula[100] videri cogit animus semper aliquid inmensum exspectans ac[101] dignum deo movendo, immo vero quod numini[102] imperet.

[103] dixit Homerus[104] profluvium sanguinis vulnerato femine Ulixen[105] inhibuisse carmine, Theophrastus ischiadicos sanari, Cato prodidit luxatis membris carmen auxiliare, M. Varro podagris. Caesarem dictatorem post unum ancipitem vehiculi casum ferunt semper, ut primum consedisset, id quod plerosque[106] nunc facere scimus, carmine ter repetito[107] securitatem itinerum[108] aucupari solitum.

[109] Libet[110] hanc[111] partem singulorum quoque conscientia[112] coarguere. cur enim primum anni incipientis[113] diem laetis precationibus invicem faustum ominalmur? cur[114] publicis lustris etiam nomina[115] victimas ducentium prospera[116] legimus[117] ? cur effascinationibus adoratione[118] peculiari[119] occurrimus, alii[120] Graecam Nemesin[121] invocantes, cuius ob id Romae simulacrum in Capitolio est, quamvis Latinum nomen non sit?

[122] cur ad mentionem[123] defunctorum testamur, memoriam[124] eorum a nobis non sollicitari? cur inpares numeros ad omnia vehementiores credimus, idque in febribus dierumn observatione intellegitur? cur ad primitias pomorum haec vetera esse dicimus, alia nova optamus? cur[125] sternuentes[126] salutamus ? quod etiam Tiberium Caesarem, tristissimum, ut constat, hominum[127], in vehiculo exegisse tradunt, et aliqui nominec quoque consalutare religiosius putant?

quin et absentes tinnitu aurium praesentire[128] sermones de se[129] receptum est. Attalus adfirmat, scorpione[130] viso[131] si quis dicat duo, cohiberi nec vibrare ictus. et quoniam scorpio admonuit , in Africa nemo destinat aliquid nisi[132] praefatus Africam, in ceteris vero gentibus deos ante obtestatus[133], ut velint. nam[134][135] si mensa[136] adsit[137], anulum[138] ponere translatitium [139] videmus, quoniam etiam[140] mutas[141] religiones[142] pollere manifestum est.

[143] alius[144] saliva[145] post aurem[146] digito relata sollicitudinem animi propitiat[147]. pollices, cum faveamus, premere etiam proverbio iubemur. in adorando dextram[148] ad osculum referimus totumque corpus circumagimus, quod in laevum fecisse Galliae religiosius credunt. fulgetras[149] poppysmis [150] adorare consensus gentium est.

[151] incendia inter epulas nominata aquis sub mensam[152] profusis[153] abominamur. recedente aliquo ab epulis simul verri solum aut bibente[154] conviva[155] mensam[156] vel repositorium tolli inauspicatissimum iudicatur. Servi Sulpicii principis viri[157] commentatio est quamobrem mensa[158] linquenda non sit, nondum enim[159] plures[160] quam convivae numerabantur. nam sternumento revocari ferculum mensamve[161], si non postea[162] gustetur aliquid ,[163] inter diras[164] habetur. ..... aut[165] omnino[166] inane[167] esse[168] ?

[169] haec[170] instituere illi, qui omnibus negotiis horisque interesse credebant deos et ideo placatos etiam vitiis nostris reliquerunt[171]. quin et repente conticescere[172] convivium adnotatum , set[173] non nisi in pari praesentium numero, isque[174] famae labor est ad quemcumque eorum pertinens. cibus etiam e manu prolapsus reddebatur utique[175] per mensas, vetabantque[176] munditiarum causa deflare[177], et sunt condita auguria, quid[178] loquenti cogitantive id acciderit, inter execratissima [179], si[180] pontifici accidat dicis[181] causa epulanti[182]. in mensa utique id reponi adolerique[183] ad Larem piatio est.

[184] medicamenta, priusquam adhibeantur, in mensa forte deposita negant prodesse. ungues resecari nundinis Romanis tacenti atque a[185] digito indice[186] multorum[187] persuasione[188] religiosum est, capillum vero contra[189] defluvia ac[190] dolores[191] capitis XVII luna atque XXVIIII. pagana lege in plerisque Italiae praediis cavetur[192], ne mulieres per itinera[193] ambulantes torqueant fusos aut omnino detectos[194] ferant, quoniam adversetur id[195] omnium spei, praecipue frugum.

M. Servilius Nonianus[196] princeps civitatis non[197] pridem in metu[198] lippitudinis , priusquam ipse eam nominaret aliusve ei praediceret, duabus litteris Graecis PA chartam[199] inscriptam[200] circumligatam [201] lino subnectebat collo, Mucianus ter consul eadem observatione[202] viventem muscam in linteolo albo[203], his[204] remediis carere ipsos lippitudine praedicantes. carmina quidem[205] extant contra grandines[206] contraque morborum genera contraque ambusta, quaedam etiam experta[207], sed prodendo obstat ingens verecundia in tanta animorum varietate. quapropter de iis[208] ut cuique libitum fuerit opinetur.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation