Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 25, Chapter 2

Text kindly provided by Perseus

Minus hoc quam par[1] erat nostri celebravere, omnium utilitatium et virtutum rapacissimi, primusque et diu solus idem ille M[2]. Cato, omnium bonarum artium magister, paucis dumtaxat attigit, boum etiam medicina non omissa. post eum unus inlustrium temptavit Gaius Valgius eruditione spectatus inperfecto volumine ad divum Augustum, inchoata[3] etiam praefatione religiosa, ut omnibus malis humanis illius potissimum principis semper mederetur [4] maiestas.

Antea condiderat solus apud nos, quod equidem inveniam[5], Pompeius Lenaeus[6] Magni libertus, quo primum tempore hanc scientiam ad nostros pervenisse animo adverto[7]. namque Mithridates, maximus sua aetate regum, quem debellavit Pompeius, omnium ante se genitorum diligentissimus vitae fuisse argumentis, praeterquam fama, intellegitur.

[8] uni ei excogitatum cotidie venenum bibere praesumptis remediis, ut consuetudine ipsa innoxium fieret; primo[9] inventa[10] genera antidoti[11], ex quibus unum etiam nomen eius retinet; illius inventum[12], sanguinem[13] anatum[14] Pontic arum[15] miscere antidotis, quoniam veneno viverent; ad ilium Asclepiadis medendi arte clari volumina composita extant, cum sollicitatus ex urbe Roma praecepta[16] pro se mitteret; illum solum mortalium[17] certum est[18] XXII linguis locutum, nec e[19] subiectis gentibus ullum hominem per interpretem appellatum ab eo annis LVI[20], quibus regnavit.

[21] is ergo in[22] reliqua ingeni magnitudine medicinae peculiariter curiosus et ab omnibus[23] subiectis, qui fuere[24] magna pars terrarum, singula exquirens scrinium commentationum harum et exemplaria effectusque in arcanis suis reliquit, Pompeius autem omni praeda[25] regia potitus transferre ea sermone nostro libertum suum Lenaeum grammaticae artis iussit vitaeque ita profuit non minus quam reipublicae victoria ilia.

Praeter hos Graeci auctores[26] prodidere, quos suis locis diximus, ex his Crateuas[27], Dionysius, Metrodorus ratione blandissima, sed qua nihil paene aliud quam difficultas [28] rei intellegatur. pinxere namque effigies herbarum atque ita subseripsere effectus. verum et pictura fallax est[29] coloribus tam numerosis, praesertim in aemulationem[30] naturae, multumque[31] degenerat transcribentium socordia[32]. praeterea parum est singulas earum aetates pingi, cum quadripertitis varietatibus anni faciem mutent.

Quare ceteri sermone eas tradidere, aliqui ne[33] effigie quidem indicata[34] et nudis plerumque nominibus defuncti, quoniam satis videbatur potestates[35] vimque demonstrare quaerere volentibus. nec est difficilis cognitio[36] : nobis certe, exceptis admodum paucis, contigit reliquas contemplari cientia Antoni Castoris, cui summa auctoritas erat in ea arte nostro aevo, visendo hortulo[37] eius, in quo plurimas alebat centesimum annum aetatis excedens, nullum corporis malum expertus ac ne aetate quidem memoria aut vigore concussis[38]. neque aliud mirata magis antiquitas reperietur [39].

inventa iam pridem ratio est praenuntians horas —non modo dies ac noctes—solis lunaeque defectuum[40] ; durat tamen tradita persuasio in magna parte vulgi, veneficiis et herbis id cogi eamque unam[41] feminarum scientiam[42] praevalere[43]. certe quid non repleverunt fabulis Colchis[44] Media[45] aliaeque, in primis Itala[46] Circe dis[47] etiam adscripta?

[48] unde arbitror natum, ut Aeschylus e vetustissimis in poetica refertam Italiam herbarum potentia proderet, multique Circeios, ubi habitavit illa, magno argumento etiam nunc durante in Marsis, a filio[49] eius orta gente, quoniam[50] esse domitores serpentium constat.

Homerus quidem primus doctrinarum et antiquitatis parens, multus[51] alias in.admiratione Circae, gloriam[52] herbarum Aegypto tribuit, cum[53] etiam tum[54] quae[55] rigatur[56] Aegyptus illa[57] non esset, postea fluminis limo invecta.

[58] herbas[59] certe Aegyptias[60] a [61] regis uxore traditas Helenae suae plurimas narrat ac nobile illud nepenthes[62] oblivionem tristitiae veniamque adferens et ab Helena utique omnibus mortalibus propinandum. primus autem omnium, quos memoria novit, Orpheus de herbis curiosius aliqua prodidit. post eum Musaeus et Hesiodus polium herbam[63] in quantum mirati sint[64] diximus. Orpheus et Hesiodus suffitiones[65][66] commendavere.

Homerus et alias nominatim herbas celebrat, quas[67] suis locis dicemus. ab eo Pythagoras clarus sapientia[68] primus volumen de effectu earum composuit , Apollini, Aesculapio[69] et in totum dis immortalibus inventione et origine adsignata; composite et Democritus, ambo peragratis Persidis, Arabiae, Aethiopiae, Aegypti Magis[70], adeoque[71] ad[72] haec attonita antiquitas fuit, ut adfirmaverit[73] etiam incredibilia dictu.

[74] Xanthus historiarum auctor in prima earum tradit[75], occisum draconis catulum revocatum ad vitam a parente herba, quam balim[76] nominat, eademque Tylonem[77], quem[78] draco occiderat, restitutum saluti[79]. et luba in Arabia herba revocatum ad vitam hominem tradit. dixit Democritus, credidit Theophrastus esse herbam, cuius contactu inlatae ab alite, quam[80] retulimus, exiliret cuneus a pastoribus arbori adactus[81]. quae etiamsi fide[82][83] carent, admirationem tamen implent coguntque confiteri multum esse quod vero supersit.

inde et plerosque ita video[84] existimare, nihil non herbarum vi effici posse, sed plurimarum vires esse incognitas, quorum in numero fuit Herophilus clarus medicina, a quo[85] ferunt dictum, quasdam fortassis etiam calcatas[86] prodesse. observatum certe est, inflammari[87] vulnera ac morbos superventu eorum[88] qui pedibus iter confecerint[89].

Haec erat antiqua medicina, quae tota migrabat in Graeciae linguas. sed quare non plures noscantur, causa est[90] quod[91] eas agrestes litterarumque ignari experiuntur, ut qui soli inter illas vivant; praeterea securitas quaerendi obvia[92] medicorum turba. multis etiam inventis desunt nomina, sicut illi, quam retulimus in frugum cura[93] scimusque defossam in angulis segetis praestare, ne qua ales[94] intret[95]. turpissima causa raritatis[96] quod etiam qui sciunt demonstrare nolunt, tamquam ipsis periturum sit quod tradiderint[97] aliis. accedit[98] ratio inventionis anceps, quippe etiam in repertis alias invenit casus[99], alias, ut[100] vere dixerim, deus.

[101] insanabile ad hosce annos fuit rabidi canis morsus, pavorem aquae potusque omnis adferens odium. nuper cuiusdam militantis in praetorio mater vidit in quiete, ut radicem silvestris rosae, quam cynorrhodon vocant , blanditam sibi aspectu pridie in frutecto[102], mitteret filio bibendam. in Laeetania[103] res[104] gerebatur, Hispaniae[105] proxima parte, casuque accidit[106], ut milite a morsu canis incipiente expavescere aquas superveniret epistula[107] orantis, ut pareret religioni, servatusque est ex insperato[108] et postea quisquis auxilium simile temptavit.

alias apud auctores cynorrhodi[109] una medicina erat spongiolae, quae in mediis[110] spinis eius nascitur, cinere cum melle alopecias capitis expleri. in eadem provincia cognovi in agro hospitis nuper ibi repertum dracunculum appellatum caulem pollicari crassitudine, versicoloribus[111] viperarum maculis, quem[112] ferebant contra omnium morsus esse remedio[113], alium[114] quam quos in priore[115] volumine eiusdem nominis diximus. est[116][117] huic[118] alia figura,

aliud miraculum exerenti se[119] terra ad primas serpentium vernationes[120] bipedali fere altitudine rursusque cum isdem in terrain condenti[121], nec omnino occultato eo apparet [122] serpens, vel hoc per se satis[123] officioso naturae munere[124], si tantum praemoneret tempusque formidinis demonstraret.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation