Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Book 1
Book 2
Chapter 1§ 2.1 Chapter 2§ 2.2 Chapter 3§ 2.3 Chapter 4§ 2.4 Chapter 5§ 2.5 Chapter 6§ 2.6 Chapter 7§ 2.7 Chapter 8§ 2.8 Chapter 9§ 2.9 Chapter 10§ 2.10 Chapter 11§ 2.11 Chapter 12§ 2.12 Chapter 13§ 2.13 Chapter 14§ 2.14 Chapter 15§ 2.15 Chapter 16§ 2.16 Chapter 17§ 2.17 Chapter 18§ 2.18 Chapter 19§ 2.19 Chapter 20§ 2.20 Chapter 21§ 2.21 Chapter 22§ 2.22 Chapter 23§ 2.23 Chapter 24§ 2.24 Chapter 25§ 2.25 Chapter 26§ 2.26 Chapter 27§ 2.27 Chapter 28§ 2.28 Chapter 29§ 2.29 Chapter 30§ 2.30 Chapter 31§ 2.31 Chapter 32§ 2.32 Chapter 33§ 2.33 Chapter 34§ 2.34 Chapter 35§ 2.35 Chapter 36§ 2.36 Chapter 37§ 2.37 Chapter 38§ 2.38 Chapter 39§ 2.39 Chapter 40§ 2.40 Chapter 41§ 2.41 Chapter 42§ 2.42 Chapter 43§ 2.43 Chapter 44§ 2.44 Chapter 45§ 2.45 Chapter 46§ 2.46 Chapter 47§ 2.47 Chapter 48§ 2.48 Chapter 49§ 2.49 Chapter 50§ 2.50 Chapter 51§ 2.51 Chapter 52§ 2.52 Chapter 53§ 2.53 Chapter 54§ 2.54 Chapter 55§ 2.55 Chapter 56§ 2.56 Chapter 57§ 2.57 Chapter 58§ 2.58 Chapter 59§ 2.59 Chapter 60§ 2.60 Chapter 61§ 2.61 Chapter 62§ 2.62 Chapter 63§ 2.63 Chapter 64§ 2.64 Chapter 65§ 2.65 Chapter 66§ 2.66 Chapter 67§ 2.67 Chapter 68§ 2.68 Chapter 69§ 2.69 Chapter 70§ 2.70 Chapter 71§ 2.71 Chapter 72§ 2.72 Chapter 73§ 2.73 Chapter 74§ 2.74 Chapter 75§ 2.75 Chapter 76§ 2.76 Chapter 77§ 2.77 Chapter 78§ 2.78 Chapter 79§ 2.79 Chapter 80§ 2.80 Chapter 81§ 2.81 Chapter 82§ 2.82 Chapter 83§ 2.83 Chapter 84§ 2.84 Chapter 85§ 2.85 Chapter 86§ 2.86 Chapter 87§ 2.87 Chapter 88§ 2.88 Chapter 89§ 2.89 Chapter 90§ 2.90 Chapter 91§ 2.91 Chapter 92§ 2.92 Chapter 93§ 2.93 Chapter 94§ 2.94 Chapter 95§ 2.95 Chapter 96§ 2.96 Chapter 97§ 2.97 Chapter 98§ 2.98 Chapter 99§ 2.99 Chapter 100§ 2.100 Chapter 101§ 2.101 Chapter 102§ 2.102 Chapter 103§ 2.103 Chapter 104§ 2.104 Chapter 105§ 2.105 Chapter 106§ 2.106 Chapter 107§ 2.107 Chapter 108§ 2.108 Chapter 109§ 2.109
Book 3
Book 4
Book 5
Book 6
Book 7
Book 8
Book 9
Book 10
Book 11
Book 12
Book 13
Book 14
Book 15
Book 16
Book 17
Book 18
Book 19
Book 20
Book 21
Book 22
Book 23
Book 24
Book 25
Book 26
Book 27
Book 28
Book 29
Book 30
Book 31
Book 32
Book 33
Book 34
Book 35
Book 36
Book 37
Pliny the Elder · Naturalis Historia

Book 37, Chapter 2

Text kindly provided by Perseus

id uti planius[1] noscatur, verba ex ipsis[2] Pompei triumphorum actis subiciam.

ergo[3] tertio triumpho, quem de piratis, Asia, Ponto gentibusque et regibus[4] in VII volumine operis huius[5] indicatis M. Pisone M. Messala cos. pr. k. Octobres[6][7] natali[8] suo[9] egit, transtulit alveum cum tesseris lusorium[10] e[11] gemmis duabus latum pedes tres, longum pedes quattuor —ne[12] quis effetas res[13] dubitet nulla[14] gemmarum magnitudine hodie prope ad[15] hanc amplitudinem accedente[16], in eo[17] fuit luna aurea pondo XXX—,

lectos tricliniares[18] tres[19], vasa ex auro[20] et gemmis abacorum novem, signa aurea tria Minervae, Martis, Apollinis, coronas ex margaritis XXXIII, montem aureum quadratum cum cervis et leonibus et pomis omnis generis circumdata[21] vite aurea, musaeum [22][23] ex margaritis, in[24] cuius fastigio horologium. erat et[25] imago[26] Cn. Pompei[27] e margaritis, illo[28] relicino[29] honore grata[30], illius probi[31] oris venerandique per cunctas gentes, ficta[32] ex margaritis, ita[33] severitate victa et veriore[34] luxuriae[35] triumpho!

numquam[36] profecto inter illos[37] viros durasset cognomen Magni, si prima victoria sic triumphasset[38]! e[39] margaritis, Magne, tam prodiga re et[40] feminis reperta, quas[41] gerere te[42] fas non sit[43], fieri tuos voltus? sic te pretiosum videri? non ergo[44] illa tua similior[45] est imago, quam Pyrenaei [46] iugis inposuisti?

[47] grave profecto, foedum[48] probrun[49] erat, ni verius saevum[50] irae[51] deorum ostentum id[52] credi oporteret[53] clareque intellegi posset iam tum[54] illud caput orientis opibus[55] sine reliquo corpore ostentatum. cetera triumphi eius[56] quam virilia[57]! HS[58] |MM| r. p. data[59], legatis[60] et quaestoribus, qui oras maris defendissent, HS[61] |M???|, militibus [62] singulis HS[63] sena[64] milia.

[65] tolerabiliorem tamen causam fecit C.[66] principis, qui super[67] cetera muliebria soccos[68] induebat e margaritis, aut[69] Neronis principis, qui sceptra et[70] personas[71] et cubilia[72] viatoria[73] unionibus construebat[74]. quin. immo etiam ius videmur[75] perdidisse[76] corripiendi gemmata potoria et varia[77] supellectilis[78] genera, anulos translucentes[79]. quae enim non luxuria innocentior existimari possit[80]?

Eadem victoria primum[81] inurbem myrrhina[82] invexit [83], primusque[84] Pompeius capides[85] et[86] pocula ex eo triumph Capitolino Iovi dicavit. quae protinus ad hominum usum[87] transiere[88], abacis etiam escariisque vasis[89] expetitis [90][91]; et crescit[92] in dies eius[93] luxuria[94]. myrrhino[95]LXX[96] HS[97] empto, capaci plane ad sextarios tres calice[98], potavit[99]...anus[100] consularis[101], ob amorem adroso[102] margine eius, ut tamen iniuria ilia pretium augeret; neque est hodie myrrhini[103] alterius praestantior indicatura.

[104] idem in reliquis generis eius[105] quantum[106] voraverit[107], licet[108] aestimare[109] ex multitudine, quae tanta fuit, ut auferente liberis eius Nerone[110] exposita[111] occuparent theatrum peculiare[112] trans Tiberim in[113] hortis, quod a populo impleri canente se, dum[114] Pompeiano[115] proludit[116], etiam Neroni satis erat. vidi[117] tunc adnumerari[118] unius scyphi fracti[119] membra, quae'in dolorem, credo, saeculi invidiamque Fortunae[120] tamquam Alexandri Magni corpus in conditorio servari[121], ut ostentarentur[122], placebat.

[123] T. Petronius consularis moriturus invidia[124] Neronis[125], ut mensam eius exheredaret , trullam[126] myrrhinam[127] Hs[128]CCC[129] emptam fregit; sed Nero, ut par erat principem, vicit[130] omnes HS[131] |X???|[132] capidem[133] unam parando. memoranda res[134] tanti[135] imperatorem[136] patremque patriae bibisse!

[137] Oriens myrrhina[138] mittit. inveniuntur[139] ibi[140] pluribus[141] locis nec insignibus, maxime[142] Parthici regni[143], praecipua tamen[144] in Carmania. umorem sub terra putant calore densari. amplitudine[145] numquam[146] parvos excedunt abacos, crassitudine raro quanta dicta sunt[147] potoria[148]. splendor[149] est[150]iis[151] sine viribus nitorque verius[152] quam splendor. sed in pretio varietas colorum subinde circumagentibus se maculis in purpuram candoremque et tertium ex[153] utroque, ignescente[154] veluti per transitum coloris[155] purpura aut rubescente lacteo[156].

[157] sunt qui maxime in[158] iis[159] laudent extremitates et quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. iam[160] aliis[161] maculae[162] pingues[163] placent— tralucere quicquam aut pallere vitium est—itemque[164] sales verrucaeque[165] non eminentes[166], sed, ut in corpore etiam, plerumque sessiles. aliqua et in[167] odore commendatio est.

[168] Contraria[169] huic causa crystallum facit, gelu vehementiore concrete non[170] aliubi[171] certe reperitur[172] quam ubi maxime hibernae nives rigent, glaciemque esse certum est, unde[173] nomen Graeci dedere. oriens et hanc mittit, quoniam[174] Indicae nulla praefertur. nascitur et in Asia, vilissima circa Alabanda[175] et Orthosiam[176] finitimisque[177], item in Cypro, sed laudata in[178] Europa[179] Alpium[180] iugis.

[181] Iuba auctor est et[182] in quadam insula Rubri maris ante Arabiam sita nasci, quae Necron[183] vocetur[184], et in ea, quae iuxta[185] gemmam topazum[186] ferat, cubitalemque[187] effossam[188] a Pythagora Ptolemaei[189] praefecto[190]; Cornelius Bocchus et in Lusitania[191] perquam mirandi ponderis in[192] Ammaeensibus[193] iugis, depressis[194] ad libramentum[195] aquae[196] puteis.

hoc[197] mirum, quod[198] Xenocrates Ephesius[199] tradit, aratro in Asia et Cypro excitari; non enim reperiri[200] in terreno nec nisi inter cautes creditum fuerat. similius veri[201] est, quod idem Xenocrates tradit, et[202] torrentibus saepe deportari. Sudines [203] negat nisi ad neridiem spectantibus locis nasci. quod[204] certum est, non[205] reperitur in aquosis[206], quamquam[207] in regione praegelida, vel si ad vada usque glacientur[208] amnes. e[209] caelesti umore puraque[210] nive id fieri necesse est;

[211] ideo caloris[212] inpatiens nisi in[213] frigido potu abdicatur[214]. quare nascatur sexangulis[215] lateribus, non facile ratio iniri[216] potest, eo[217] magis quod neque in[218] mucronibus eadem species[219] est et[220] ita absolutus[221] laterum levor[222] est[223], ut nulla id arte possit[224] aequari.

[225] Magnitudo amplissima adhuc visa nobis erat quam in Capitolio Livia[226] Augusti[227] dicaverat, librarum circiter CL[228]. Xenocrates idem[229] auctor est vas amphorale visum, et aliqui ex India[230][231] sextariorum quattuor.—(Nos liquido adfirmare possumus in cautibus Alpium nasci[232] adeo inviis plerumque[233], ut fune pendentes eam extrahant.)—peritis signa et indicia nota sunt.

[234] infestantur plurimis vitiis[235], scabro ferumine[236], maculosa nube, occulta aliquando[237] vomica[238], praeduro fragilique centro, item[239] sale[240] appellate. est et rufa aliquis[241] robigo[242], aliis capillamentum rimae simile. hoc artifices caelatura[243] occultant. quae vero sine vitio sint[244], pura[245] esse malunt, acenteta[246] appellantes, nec spumei coloris [247], sed[248] limpidae[249] aquae. postrema[250] auctoritas in pondere est. invenio apud[251] medicos, quae sint[252] urenda corporum, non aliter[253] utilius uri[254] putari[255] quam crystallina pila[256] adversis opposita[257] solis radiis.

[258] alius et in his[259] furor, HS[260] centum quinquaginta[261] milibus[262] trullam unam[263] non ante multos annos mercata[264] matre[265] familias nec divite. Nero[266] amissarum rerum nuntio accepto duos[267] calices crystallinos in suprema[268] ira fregit inlisos. haec fuit ultio[269] saeculum suum punientis, ne quis alius iis[270] biberet. fragmenta sarciri nullo modo queunt. mire[271] his[272] ad similitudinem accessere vitrea[273], sed prodigii[274] modo, ut suum pretium auxerint, crystalli[275] non deminuerint.

[276] Proximum locum in deliciis, feminarum[277] tamen adhuc tantum, sucina[278] optinent, eandemque[279] omnia haec quam gemmae auctoritatem; sane priora illa[280] aliquis[281] de causis, crystallina frigido[282] potu, myrrhina utroque[283]; in sucinis causam ne deliciae quidem adhuc excogitare potuerunt[284].

[285] Occasio[286] est[287] vanitatis[288] Graecorum[289] detegendae[290][291]: legentes[292] modo aequo[293] perpetiantur[294] animo[295], cum hoc quoque intersit vitae scire[296], non[297] quidquid[298] illi prodidere mirandum. Phaethontis [299] fulmine icti[300] sorores luctu[301] mutatas[302] in arbores populos [303] lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem, quem Padum vocavimus[304], electrum[305] appellatum,[306] quoniam sol vocitatus sit Elector[307], plurimi poëtae dixere primique, ut arbitror, Aeschylus[308], Philoxenus, Euripides [309], Nicander, Satyrus[310]. quod esse falsum Italiae testimonio patet.

[311] diligentiores[312] eorum Electridas insulas in[313] mari. Hadriatico esse dixerunt, ad quas delaberetur Pado[314]. qua appellatione[315] nullas umquam ibi fuisse certum est, nec vero ullas ita[316] positas[317] esse, in quas quidquam cursu Padi devehi[318] posset[319]. nam quod Aeschylus in Hiberia [320][321] [hoc est in[322] Hispania] Eridanum esse dixit eundemque appellari Rhodanum[323], Euripides rursus et Apollonius in Hadriatico litore confluere Rhodanum et Padum, faciliorem veniam[324] facit ignorati sucini[325] tanta ignorantia orbis.

[326] modestiores, sed aeque falsum, prodidere in extremis Hadriatici sinus inviis rupibus arbores stare, quae canis ortu hanc[327] effunderent[328] cummim[329]. Theophrastus effodi[330] in Liguria dixit, Chares vero[331] Phaëthontem[332] in Aethiopia [333]῞ἅμμωνος νήσῳ[334] obisse[335], ibi et[336] delubrum eius[337] esse atque oraculum electrumque gigni. Philemon fossile esse et in Scythia[338] erui[339] duobus locis, candidum atque cerei[340] coloris quod vocaretur electrum, in alio[341] fulvum quod appellaretur sualiternicum[342].

[343] Demostratus[344] lyncurium[345] vocat[346] et fieri ex urina[347] lyncum bestiarum, e maribus fulvum et igneum[348], e[349] feminis languidius[350] atque candidum; alios id[351] dicere[352] langurium[353] et esse in Italia bestias languros. Zenothemis langas vocat easdem et circa Padum iis[354] vitam adsignat[355], Sudines arborem, quae gignat in Liguria, vocari lynca[356].

[357] in eadem sententia et Metrodorus fuit. Sotacus credidit in Brittannia petris[358] effluere[359], quas electridas [360] vocavit[361], Pytheas[362] Guionibus[363], Germaniae genti[364], accoli[365] aestuarium oceani[366] Metuonidis[367] nomine spatio[368][369] stadiorum sex milium; ab hoc diei[370] navigatione[371] abesse insulam Abalum [372]; illo[373] per ver[374] fluctibus advehi et esse concreti maris purgamentum; incolas pro[375] ligno ad ignem uti eo proximisque Teutonis vendere.

[376] huic et Timaeus credidit[377], sed insulam Basiliam[378] vocavit. Philemon negavit[379] flammam ab electro reddi. Nicias solis radiorum sucum intellegi voluit hoc[380]; circa occasum[381] vehementiores[382] in terram [383][384] actos pinguem sudorem[385] in ea[386] relinquere[387], oceani deinde aestibus[388] in Germanorum litora[389] eici. in[390] Aegypto nasci simili modo—vocari[391] sacal—, item[392] in India gratiusque et ipso[393] ture esse Indis;

[394] in[395] Syria quoque feminas verticillos[396] inde facere[397] et vocare[398] harpaga, quia[399] folia paleasque et vestium fimbrias rapiat. Theochrestus[400] oceano id exaestuante ad Pyrenaei promunturia[401]adpelli[402], quod et[403] Xenocrates[404] credidit, qui de his[405] nuperrime scripsit vivitque [406] adhuc. Asarubas[407] tradit[408] iuxta Atlanticum mare esse lacum Cephisida[409], quem Mauri vocent[410] Electrum. hunc sole excalfactum e limo reddere[411] electrum fluitans.

Mnaseas[412] Africae[413] locum Sicyonem[414] appellat[415] et[416] Crathin amnem in oceanum[417] effluentem[418] e lacu[419], in quo aves, quas meleagridas et penelopas vocat, vivere[420]; ibi nasci ratione eadem qua supra dictum est[421]. Theomenes Syrtim iuxta[422] magnam hortum Hesperidon[423] esse[424] et[425][426] stagnum Electrum, ibi arbores populos, quarum e cacuminibus in stagnum[427] cadat; colligi autem ab[428] virginibus Hesperidum.

[429] Ctesias[430] in[431] Indis[432] flumen esse Hypobarum, quo vocabulo significetur omnia[433] bona eum ferre[434]; fluere[435] a septentrione in exortivum[436] oceanum[437] iuxta montem silvestrem arboribus electrum ferentibus. arbores eas[438] psitthachoras[439] vocari, qua[440] appellatione significetur praedulcis suavitas. Mithridates in Carmaniae[441] litoribus insulam esse, quam[442] vocari[443] Seritam[444], cedri genere silvosam, inde defluere[445] in petras.

Xenocrates[446] non sucinum tantum in Italia, sed[447] et thium[448] vocari[449], a Scythis vero[450] sacrium[451], quoniam et ibi nascatur[452]; alios putare in Numidia[453] ex limo[454] gigni. super omnes est Sophocles poeta tragicus[455], quod equidem miror, cum[456] tanta gravitas ei[457] cothurni[458] sit[459], praeterea vitae fama[460] alias[461] principi[462] loco genito[463][464] Athenis et rebus[465] gestis et[466][467] exercitu ducto[468]. hic[469] ultra Indiam fieri[470] dixit e lacrimis meleagridum avium Meleagrum deflentium[471].

quod[472] credidisse eum aut[473] sperasse[474] aliis persuaderi[475] posse quis non miretur[476]? quamve[477] pueritiam tam inperitam[478] posse reperiri[479], quae avium ploratus annuos credat[480] lacrimasve[481] tam grandes avesve, quae a[482] Graecia[483], ubi[484] Meleager periit[485], ploratum adierint[486] Indos[487]? quid ergo? non multa aeque fabulosa produnt poetae? sed hoc in ea re, quae cotidie invehatur[488] atque abundet[489] ac[490] mendacium coarguat, serio[491] quemquam[492] dixisse summa hominum contemptio[493] est[494] et intoleranda[495] mendaciorum inpunitas .

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation