prudentior Eumolpus convertit ad
novitatem rei mentem genusque divinationis sibi non displicere confessus
est. Iocari ego senem poetica levitate credebam, cum ille “Utinam quidem
sufficeret largior scaena, id est vestis humanior, instrumentum lautius,
quod praeberet mendacio fidem: non mehercules penam istam differrem, sed
continuo vos ad magnas opes ducerem. Atquin promitto, quicquid exigeret,
dummodo placeret vestis, rapinae comes, et quicquid Lycurgi villa
grassantibus praebuisset. Nam nummos in praesentem usum deum matrem pro fide
sua reddituram” [gap]
“Quid ergo” inquit Eumolpus “cessamus mimum componere?
Facite ergo me dominum, si negotiatio placet.” Nemo ausus est artem damnare
nihil auferentem. Itaque ut duraret inter omnes tutum mendacium, in verba
Eumolpi sacramentum iuravimus: uri, vinciri, verberari ferroque necari, et
quicquid aliud Eumolpus iussisset. Tanquam legitimi gladia tores domino corpora animasque religiosissime addicimus. Post peractum
sacramentum serviliter ficti dominum consalutamus, elatumque ab Eumolpo
filium pariter condiscimus, iuvenem ingentis eloquentiae et spei, ideoque de
civitate sua miserrimum senem exisse, ne aut clientes sodalesque filii sui
aut sepulcrum quotidie causam lacrimarum cerneret. Accessisse huic
tristitiae proximum naufragium, quo amplius vicies sestertium amiserit; nec
illum iactura moveri, sed destitutum ministerio non agnoscere dignitatem
suam. Praeterea habere in Africa trecenties sestertium fundis nominibusque
depositum; nam familiam quidem tam magnam per agros Numidiae esse sparsam,
ut possit vel Carthaginem capere. Secundum hanc formulam imperamus Eumolpo,
ut plurimum tussiat, ut sit modo solutions stomachi cibosque omnes palam
damnet; loquatur aurum et argentum fundosque mendaces et perpetuam terrarum
sterilitatem; sedeat praeterea quotidie ad rationes tabulasque testamenti
omnibus mensibus renovet. Et ne quid scaenae
deesset, quotiescunque aliquem nostrum vocare temptasset, alium pro alio
vocaret, ut facile appareret dominum etiam eorum meminisse, qui praesentes
non essent.
His ita ordinatis, “quod belle
feliciterque eveniret” precati deos viam ingredimur. Sed neque Giton sub
insolito fasce durabat, et mercennarius Corax, detrectator ministerii,
posita frequentius sarcina male dicebat properantibus affirmabatque se aut
proiecturum sarcinas aut cum onere fugiturum. “Quid vos” inquit “iumen tum me putatis esse aut lapidariam navem? Hominis
operas locavi, non caballi. Nec minus liber sum quam vos, etiam si pauperem
pater me reliquit.” Nec contentus maledictis tollebat subinde altius pedem
et strepitu obsceno simul atque odore viam implebat. Ridebat contumaciam
Giton et singulos crepitus eius pari clamore prosequebatur [gap]