Sīqua meīs fuerint, ut erunt, vitiōsa libellīs,
excūsāta suō tempore, lēctor, habē.
exul eram, requiēsque mihī, nōn fāma petīta est,
mēns intenta suīs nē foret usque malīs.
hoc est cūr cantet vīnctus quoque compede fossor,
indocilī numerō cum grave mollit opus.
cantat et innītēns līmōsae prōnus harēnae,
adversō tardam quī trahit amne ratem;
quīque refert pariter lentōs ad pectora rēmōs,
in numerum pulsā brāchia jactat aquā.
fessus ubi incubuit baculō saxōve resēdit
pāstor, harundineō carmine mulcet ovēs.
cantantis pariter, pariter data pēnsa trahentis,
fallitur ancillae dēcipiturque labor.
fertur et abductā Lyrnēside trīstis Achillēs
Haemoniā cūrās attenuāsse lyrā.
cum traheret silvās Orpheus et dūra canendō
saxa, bis āmissā conjuge maestus erat.
mē quoque Mūsa levat Pontī loca jussa petentem:
sōla comes nostrae perstitit illa fugae;
sōla nec īnsidiās, nec Sintī mīlitis ēnsem,
nec mare nec ventōs barbariamque timet.
scit quoque, cum periī, quis mē dēcēperit error,
et culpam in factō, nōn scelus, esse meō,
scīlicet hōc ipsō nunc aequa, quod obfuit ante,
cum mēcum jūnctī crīminis ācta rea est.
nōn equidem vellem, quoniam nocitūra fuērunt,
Pīeridum sacrīs inposuisse manum.
sed nunc quid faciam? vīs mē tenet ipsa sacrōrum,
et carmen dēmēns carmine laesus amō.
sīc nova Dūlichiō lōtos gustāta palātō
illō, quō nocuit, grāta sapōre fuit.
sentit amāns sua damna ferē, tamen haeret in illīs,
māteriam culpae persequiturque suae.
nōs quoque dēlectant, quamvīs nocuēre, libellī,
quodque mihī tēlum vulnera fēcit, amō.
forsitan hoc studium possit furor esse vidērī,
sed quiddam furor hic ūtilitātis habet:
semper in obtūtū mentem vetat esse malōrum,
praesentis cāsūs immemoremque facit.
utque suum Bacchē nōn sentit saucia vulnus,
dum stupet Īdaeīs exululāta jugīs,
sīc ubi mōta calent viridī mea pectora thyrsō,
altior hūmānō spīritus ille malō est.
ille nec exilium, Scythicī nec lītora pontī,
ille nec īrātōs sentit habēre deōs.
utque sopōriferae biberem sī pōcula Lēthēs,
temporis adversī sīc mihi sēnsus abest.
jūre deās igitur veneror mala nostra levantēs,
sollicitae comitēs ex Helicōne fugae,
et partim pelagō, partim vestīgia terrā
vel rate dignātās vel pede nostra sequī.
sint, precor, hae saltem facilēs mihi! namque deōrum
cētera cum magnō Caesare turba facit,
mēque tot adversīs cumulant, quot lītus harēnās,
quotque fretum piscēs, ōvaque piscis habet.
vēre prius flōrēs, aestū numerābis aristās,
pōma per autumnum frīgoribusque nivēs,
quam mala, quae tōtō patior jactātus in orbe,
dum miser Euxīnī lītora laeva petō.
nec tamen, ut vēnī, levior fortūna malōrum est:
hūc quoque sunt nostrās fāta secūta viās;
hīc quoque cognōscō nātālis stāmina nostrī,
stāmina dē nigrō vellere facta mihi.
utque neque īnsidiās capitisque perīcula nārrem,
vēra quidem, vērī sed graviōra fidē,
vīvere quam miserum est inter Bessōsque Getāsque
illum, quī populī semper in ōre fuit!
quam miserum est, portā vītam mūrōque tuērī,
vixque suī tūtum vīribus esse locī!
aspera mīlitiae juvenis certāmina fūgī,
nec nisi lūsūrā mōvimus arma manū;
nunc senior gladiōque latus scūtōque sinistram,
cānitiem galeae subiciōque meam.
nam dedit ē speculā cūstōs ubi signa tumultūs,
induimus trepidā prōtinus arma manū.
hostis habēns arcūs imbūtaque tēla venēnīs,
saevus anhēlantī moenia lūstrat equō;
utque rapāx pecudem, quae sē nōn tēxit ovīlī,
per sata, per silvās fertque trahitque lupus,
sīc, sīquem nōndum portārum saepe receptum
barbarus in campīs repperit hostis, habet:
aut sequitur captus conjectaque vincula collō
accipit, aut tēlō vīrus habente perit.
hīc ego sollicitae jaceō novus incola sēdis:
heu nimium fātī tempora longa meī!
et tamen ad numerōs antīquaque sacra revertī
sustinet in tantīs hospita Mūsa malīs.
sed neque cui recitem quisquam est mea carmina, nec quī
auribus accipiat verba Latīna suīs.
ipse mihī quid enim faciam? scrībōque legōque,
tūtaque jūdiciō littera nostra meō est.
saepe tamen dīxī 'cui nunc haec cūra labōrat?
an mea Sauromatae scrīpta Getaeque legent?'
saepe etiam lacrimae mē sunt scrībente profūsae,
ūmidaque est flētū littera facta meō,
corque vetusta meum, tamquam nova, vulnera nōvit,
inque sinum maestae lābitur imber aquae.
cum, vice mūtātā, quī sim fuerimque, recordor
et, tulerit quō mē cāsus et unde, subit,
saepe manus dēmēns, studiīs īrāta sibīque,
mīsit in ārsūrōs carmina nostra rogōs.
atque ita, dē multīs quoniam nōn multa supersunt,
cum veniā facitō, quisquis es, ista legās.
tū quoque nōn melius, quam sunt mea tempora, carmen,
interdicta mihī, cōnsule, Rōma, bonī.