Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Statius · Silvae

Book 5, Poem 3

Text kindly provided by Hypotactic

Ipse malās vīrēs et lāmentābile carmen
Ēlysiō dē fonte mihī pulsumque sinistrae
dā, genitor praedocte, lyrae. neque enim antra movērī
Dēlia nec solitam fās est impellere Cirrham
tē sine. Cōryciā quicquid modo Phoebus in umbrā,
quicquid ab Ismariīs mōnstrārat collibus Euhān,
dēdidicī. fūgēre meōs Parnāsia crīnēs
vellera, fūnestamque hederīs inrēpere taxum
extimuī trepidamque (nefās!) ārēscere laurum.
certē ego, magnanimum quī facta attollere rēgum
ībam altum spīrāns Mārtemque aequāre canendō.
quis sterilī mea corda sitū, quis Apolline mersō
frīgida damnātae praedūxit nūbila mentī?
stant circum attonitae vātem et nīl dulce sonantem
nec digitīs nec vōce, deae. dux ipsa silentī
fulta caput citharā, quālis post Orphea raptum
astitit, Hebre, tibī cernēns jam surda ferārum
agmina et immōtōs sublātō carmine lūcōs.
At tū, seu membrīs ēmissus in ardua tendēns
fulgentēsque plagās rērumque elementa recēnsēs,
quis deus, unde ignēs, quae dūcat sēmita sōlem,
quae minuat Phoebēn quaeque integrāre latentem
causa queat, nōtīque modōs extendis Arātī;
seu tū Lēthaeī sēcrētō in grāmine campī
concilia hērōum juxtā mānēsque beātōs,
Maeonium Ascraeumque senem nōn sēgnior umbra
accolis alternumque sonās et carmina miscēs:
dā vōcem magnō, pater, ingeniumque dolōrī.
nam mē ter relegēns caelō terque ōra retexēns
lūna videt residem nūllāque Helicōnide trīstēs
sōlantem cūrās: tuus ut mihi vultibus ignis
inrubuit cineremque oculīs ūmentibus hausī,
vīlis honōs studiīs. vix haec in mūnera solvō
prīmum animum tacitīsque situm dēpellere cūrīs
nunc etiam lābente manū nec lūmine siccō
ōrdior adclīnis tumulō quō molle quiēscis
jūgera nostra tenēns, ubi post Aenēia fāta
stēllātus Latiīs ingessit montibus Albam
Ascanius, Phrygiō dum pinguēs sanguine campōs
ōdit et īnfaustae rēgnum dōtāle novercae.
hīc ego tē (nam Sīcaniī nōn mītius hālat
aura crocī; dītēs nec sī tibi rāra Sabaeī
cinnama, odōrātās nec Arabs dēcerpsit aristās
īnfernī cum laude lacī) sed carmine plangō
Pīeriō; sūme et gemitūs et vulnera nātī
et lacrimās, rārī quās umquam habuēre parentēs.
atque utinam fortūna mihī dare mānibus ārās,
pār templīs opus, āeriamque ēdūcere mōlem,
Cyclōpum scopulōs ultrā atque audācia saxa
Pȳramidum, et magnō tumulum praetexere lūcō!
illīc et Siculī superāssem dōna sepulcrī
et Nemeēs lūcum et Pelopis sollemnia truncī.
illīc Oebaliō nōn finderet āera discō
Grāiōrum vīs nūda virum, nōn arva rigāret
sūdor equum aut putrī sonitum daret ungula fossā;
sed Phoebī simplex chorus, et frondentia vātum
praemia laudātō, genitor, tibi rīte ligārem.
ipse madēns oculīs, umbrārum animaeque sacerdōs,
praecinerem gemitum, cui tē nec Cerberus omnī
ōre nec Orphēae quīrent āvertere lēgēs.
atque tibī mōrēsque tuōs et facta canentem
fors et magniloquō nōn posthabuisset Homērō,
tenderet et torvō pietās aequāre Marōnī.
Cūr magis incessat superōs et aēna sorōrum
stāmina, quae tepidō genetrīx super aggere nātī
orba sedet, vel quae prīmaevī conjugis ignem
aspicit obstantēsque manūs turbamque tenentem
vincit in ārdentem, liceat, moritūra marītum?
major ab hīs forsan superōs et Tartara pulset
invidia, externīs etiam miserābile vīsū
fūnus eat; sed nec modo sē Nātūra dolentī
nec Pietās injūsta dedit: mihi līmine prīmō
fātōrum et viridī, genitor, ceu raptus ab aevō
Tartara dūra subīs. nec enim Marathōnia virgō
parcius exstīnctum saevōrum crīmine agrestum
flēverit Īcarium, Phrygiā quam turre cadentem
Astyanacta parēns. laqueō quīn illa suprēmō
inclūsit gemitūs: at tē post fūnera magnī
Hectoris Haemoniō pudor est servīsse marītō.
Nōn ego, quās fātī certus sibi morte canōrā
īnferiās praemittit olor nec rūpe quod ātrā
Tyrrhēnae volucrēs nautīs praedulce minantur,
in patriōs adhibēbo rogōs; nōn murmure truncō
quod gemit et dūrae queritur Philomēla sorōrī:
nōta nimis vātī. quis nōn in fūnere cūnctōs
Hēliadum rāmōs lacrimōsaque germina dīxit
et Phrygium silicem, atque ausum contrāria Phoebō
carmina nec fīdā gāvīsam Pallada buxō?
tē Pietās oblīta virum revocātaque caelō
Jūstitia et geminā plangat Fācundia linguā
et Pallās doctīque cohors Helicōnia Phoebī,
quīs labor Āoniōs sēnō pede dūcere campōs
et quibus Arcadiā carmen testūdine mēnsīs
cūra lyrae nōmenque fuit, quōsque orbe sub omnī
ardua septēnā numerat Sapientia fāmā,
quī furiās rēgumque domōs āversaque caelō
sīdera terrificō super intonuēre cothurnō,
et quīs lascīvā vīrēs tenuāre Thalīā
dulce vel hērōōs gressū truncāre tenōrēs.
omnia namque animō complexus et omnibus auctor,
quā fandī vīs lāta patet, sīve ōrsa libēbat
Āoniīs vincīre modīs seu vōce solūtā
spargere et effrēnō nimbōs aequāre profātū.
Exsere sēmirutōs subitō dē pulvere vultūs,
Parthenopē, crīnemque adflātō monte sepultum
pōne super tumulōs et magnī fūnus alumnī,
quō nōn Mōnychiae quicquam praestantius arcēs
doctaque Cȳrēnē Spartēve animōsa creāvit.
sī tū stirpe vacāns fāmaeque obscūra jacērēs
nīl gentīle tenēns, illō tē cīve probābās
Grāiam atque Euboicō majōrum sanguine dūcī.
illa tuīs totiēns praestant sē tempora sertīs
cum stata laudātō caneret quīnquennia versū
ōra supergressus rēgis Pyliī ōraque rēgis
Dūlichiī speciemque, comam subnexus utrōque.
nōn tibi dēfōrmēs obscūrī sanguinis ortūs
nec sine lūce genus, quamquam fortūna parentum
artior expēnsīs. etenim tē dīvite rītū
pōnere purpureōs Īnfantia lēgit amictūs
stirpis honōre datōs et nōbile pectoris aurum.
prōtinus exortō dextrum rīsēre sorōrēs
Āonides, puerīque chelyn summīsit et ōra
imbuit amne sacrō jam tum mihi blandus Apollō.
nec simplex patriae decus, et nātālis orīgō
pendet ab ambiguō geminae certāmine terrae.
tē dē gente suum Latiīs ascīta colōnīs
Grāia refert Hyelē, Grāius quā puppe magister
excidit et mediīs miser ēvigilāvit in undīs;
major at inde suum longō probat ōrdine vītae
<Parthenopē>
Maeonidēn aliaeque aliīs nātālibus urbēs
dīripiunt cūnctaeque probant; nōn omnibus ille
vērus, alit victōs immānis glōria falsī.
atque ibi dum prōfers annōs vītamque salūtās,
prōtinus ad patriī raperis certāmina lustrī
vix implenda virīs, laudum festīnus et audāx
ingeniī. stupuit prīmaeva ad carmina plēbēs
Eubois et nātīs tē mōnstrāvēre parentēs.
inde frequēns pugnae nūllōque inglōria sacrō
vōx tua: nōn totiēns victōrem Castora gȳrō
nec frātrem caestū viridēs clausēre Therapnae.
sīn prōnum vīcisse domī, quid Achaea merērī
praemia nunc rāmīs Phoebī nunc grāmine Lernae
nunc Athamantēā prōtēctum tempora pīnū,
cum totiēns lassāta tamen nusquam āvia frondēs
abstulit aut alium tetigit Victōria crīnem?
Hinc tibi vōta patrum crēdī generōsaque pūbēs
tē monitōre regī, mōrēs et facta priōrum
discere, quis cāsus Trōjae, quam tardus Ulixēs,
quantus equum pugnāsque virum dēcurrere versū
Maeonidēs quantumque piōs dītārit agrestēs
Ascraeus Siculusque senex, quā lēge recurrat
Pindaricae vōx flexa lyrae volucrumque precātor
Ībycus et tetricīs Alcman cantātus Amyclīs
Stēsichorusque ferōx saltūsque ingressa virīlēs
nōn formīdātā temerāria Chalcide Sapphō,
quōsque aliōs dignāta chelys. tū pandere doctus
carmina Battiadae latebrāsque Lycophronis ātrī
Sōphronaque implicitum tenuisque arcāna Corinnae.
sed quid parva loquor? tū pār assuētus Homērō
ferre jugum sēnōsque pedēs aequāre solūtīs
versibus et numquam passū breviōre relinquī.
quid mīrum, patriā sī tē petiēre relictā
quōs Lūcānus ager, rigidī quōs jūgera Daunī,
quōs Venerī plōrāta domus neglēctaque tellūs
Alcīdae, vel quōs ē vertice Surrentīnō
mittit Tyrrhēnī speculātrīx virgo profundī,
quōs propiōre sinū lituō rēmōque notātus
collis et Ausoniī prīdem laris hospita Cȳmē,
quōsque Dicarchēī portūs Bājānaque mittunt
lītora, quā mediīs altē permissus anhēlat
ignis aquīs et operta domōs incendia servant?
sīc ad Avernālēs scopulōs et opāca Sibyllae
antra rogātūrae veniēbant undique gentēs;
illa minās dīvum Parcārumque ācta canēbat
quamvīs dēceptō vātēs nōn irrita Phoebō.
mox et Rōmuleam stirpem procerēsque futūrōs
īnstruis inque patrum vestīgia dūcere perstās.
sub tē Dardanius facis explōrātor opertae,
quī Diomēdēī cēlat penetrālia fūrtī,
crēvit et inde sacrum didicit puer; arma probātīs
mōnstrāstī Saliīs praesāgumque aethera certīs
auguribus; cui Chalcidicum fās volvere carmen,
cūr Phrygiī lateat coma flāminis, et tua multum
verbera succīnctī formīdāvēre Lupercī.
Et nunc ex illō forsan grege gentibus alter
jūra dat Ēōīs, alter compescit Hibērās,
alter Achaemenium sēclūdit Zeumate Persēn,
hī dītēs Asiae populōs, hī Pontica frēnant,
hī fora pācificīs ēmendant fascibus, illī
castra piā statiōne tenent: tū laudis orīgō.
nōn tibi certāssent juvenīlia fingere corda
Nestor et indomitī Phoenīx moderātor alumnī,
quīque tubās ācrēs lituōsque audīre volentem
Aeacidēn aliō frangēbat carmine Chīrōn.
Tālia dum celebrās, subitam cīvīlis Erīnys
Tarpējō dē monte facem Phlegraeaque mōvit
proelia. sacrilegīs lūcent Capitōlia taedīs,
et Senonum furiās Latiae sūmpsēre cohortēs.
vix requiēs flammae necdum rogus ille deōrum
sīderat, excīsīs cum tū sōlācia templīs
impiger et multum facibus vēlōcior ipsīs
concinis ōre piō captīvaque fulmina dēflēs.
mīrantur Latiī procerēs ultorque deōrum
Caesar, et ē mediō dīvum pater annuit ignī.
jamque et flēre piō Vesuvīna incendia cantū
mēns erat et gemitum patriīs impendere damnīs,
cum pater exēmptum terrīs ad sīdera montem
sustulit et lātē miserās dējēcit in urbēs.
Mē quoque vōcālēs lūcōs Boeōtaque tempē
pulsantem, cum stirpe tuā dēscendere dīxī,
admīsēre deae; nec enim mihi sīdera tantum
aequoraque et terrās, quae mōs dēbēre parentī,
sed decus hoc quodcumque lyrae prīmusque dedistī
nōn vulgāre loquī et fāmam spērāre sepulcrō.
quālis erās, Latiōs quotiēns ego carmine patrēs
mulcērem fēlīxque tuī spectātor adessēs
mūneris! heu quālī cōnfūsus gaudia flētū
vōta piōsque metūs inter laetumque pudōrem!
quam tuus ille diēs, quam nōn mihi glōria major!
tālis Olympiacā juvenem cum spectat harēnā
quī genuit, plūs ipse ferit, plūs corde sub altō
caeditur; attendunt cuneī, spectātur Achaeīs
ille magis, crēbrō dum lūmina pulveris haustū
obruit et prēnsā vovet exspīrāre corōnā.
ei mihi quod tantum patriās ego vertice frondēs
sōlaque Chalcidicae Cereālia dōna corōnae
tē sub teste tulī! quālem tē Dardanus Albae
vix cēpisset ager, sī per mē serta tulissēs
Caesareā dōnāta manū! quod subdere rōbur
illa diēs, quantum potuit dēmpsisse senectae!
nam quod mē mixtā quercus nōn pressit olīvā
et fūgit spērātus honōs, quam dulce parentis
invida Tarpēī caperēs! tē nostra magistrō
Thēbais urguēbat prīscōrum exōrdia vātum;
tū cantūs stimulāre meōs, tū pandere facta
hērōum bellīque modōs positūsque locōrum
mōnstrābās. labat incertō mihi līmite cursus
tē sine, et orbātae cālīgant vēla carīnae.
nec sōlum largā mēmet pietāte fovēbās:
tālis et in thalamōs. ūnā tibi cognita taedā
cōnubia, ūnus amor. certē sējungere mātrem
jam gelidīs nequeō bustīs; tē sentit habetque,
tē videt et tumulōs ortūque obitūque salūtat,
ut Phariōs aliae fictā pietāte dolōrēs
Mygdoniōsque colunt et nōn sua fūnera plōrant.
Quid referam expositōs servātō pondere mōrēs?
quae pietās, quam vīle lucrum, quae cūra pudōris,
quantus amor rēctī! rūrsusque, ubi dulce remittī,
grātia quae dictīs! animō quam nūlla senectūs!
hīs tibi prō meritīs fāmam laudēsque benignās
jūdex cūra deum, nūllōque ē vulnere trīstem
concessit. raperis, genitor, nōn indigus aevī,
nōn nimius, trīnīsque decem quīnquennia lustrīs
jūncta ferēns. sed mē pietās numerāre dolorque
nōn sinit, ō Pyliās aevī trānscendere mētās
et Teucrōs aequāre senēs, ō digne vidēre
mē similem! sed nec lētī tibi jānua trīstis:
quippe levēs causae, nec sēgnis lābe senīlī
exitus īnstantī praemīsit membra sepulcrō,
sed tē torpor iners et mors imitāta quiētem
explicuit falsōque tulit sub Tartara somnō.
Quōs ego tunc gemitūs (comitum manus ānxia vīdit,
vīdit et exemplum genetrīx gāvīsaque nōvit),
quae lāmenta tulī! veniam concēdite, mānēs,
fās dīxisse, pater: nōn tū mihi plūra dedissēs.
fēlīx ille patrem vacuīs circumdedit ulnīs;
vellet et Ēlysiā quamvīs in sēde locātum
abripere et Danaās iterum portāre per umbrās;
temptantem et vīvōs mōlītum in Tartara gressūs
dētulit īnfernae vātēs longaeva Diānae;
sīc chelyn Odrysiam pigrō trānsmīsit Avernō
causa minor, sīc Thessalicīs Admētus in ōrīs.
sī lūx ūna retrō Phylacēida rettulit umbram,
cūr nihil exōret, genitor, chelys aut tua mānēs
aut mea? fās mihi sīc patriōs contingere vultūs,
fās jūnxisse manūs, et lēx quaecumque sequātur.
At vōs, umbrārum rēgēs Aetnaeaque Jūnō,
sī laudanda precor, taedās auferte comāsque
Eumenidum; nūllō sonet asper jānitor ōre,
centaurōs Hȳdraeque gregēs Scyllaeaque mōnstra
āversae cēlent vallēs, umbramque senīlem
invītet rīpīs, discussā plēbe, suprēmus
vector et in mediā compōnat molliter algā.
īte, piī mānēs Grāiumque exāmina vātum,
inlūstremque animam Lēthaeīs spargite sertīs
et mōnstrāte nemus, quō nūlla inrūpit Erīnys.
in quō falsa diēs caelōque simillimus āēr.
Inde tamen veniās melior quā porta malignum
cornea vincit ebur, somnīque in imāgine mōnstrā,
quae solitus. sīc sacra Numae rītūsque colendōs
mītis Arīcīnō dictābat Nympha sub antrō,
Scīpio sīc plēnōs Latiō Jove dūcere somnōs
crēditur Ausoniīs, sīc nōn sine Apolline Sulla.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation