Īte, comae, facilemque precor trānscurrite pontum,
īte corōnātō recubantēs molliter aurō;
īte, dabit cursūs mītis Cytherēa secundōs
plācābitque notōs, fors et dē puppe timendā
trānsferet inque suā dūcet super aequora conchā,
Accipe laudātōs, juvenis Phoebēie, crīnēs
quōs tibi Caesareus dōnat puer, accipe laetus
intōnsōque ostende patrī. sine dulce nitentēs
comparet atque diū frātris putet esse Lyaeī.
forsan et ipse comae numquam lābentis honōrem,
praemetet atque aliō clūsum tibi pōnet in aurō.
Pergame, pīniferā multum fēlīcior Īdā,
illa licet sacrae placeat sibi nūbe rapīnae
(nempe dedit superīs illum quem turbida semper
Jūno videt refugitque manum nectarque recūsat),
at tū grāta deīs pulchrōque īnsignis alumnō
mīsistī Latiō, placidā quem fronte ministrum
Juppiter Ausonius pariter Rōmānaque Jūnō
aspiciunt et uterque probant. nec tanta potentī
terrārum dominō dīvum sine mente voluptās,
Dīcitur Īdaliōs Erycis dē vertice lūcōs
dum petit et mollēs agitat Venus aurea cygnōs,
Pergameās intrāsse domōs ubi maximus aegrīs
auxiliātor adest et festīnantia sistēns
fāta salūtiferō mītis deus incubat anguī,
hīc puerum ēgregiae praeclārum sīdere fōrmae
ipsius ante deī lūdentem cōnspicit ārās.
ac prīmum subitā paulum dēcepta figūrā
nātōrum dē plēbe putat; sed nōn erat illī
arcus et ex umerīs nūllae fulgentibus umbrae,
mīrātur puerīle decus, vultumque comāsque
aspiciēns 'tūne Ausoniās' ait 'ībis ad arcēs,
neglēctus Venerī? tū sordida tēcta jugumque
servitiī vulgāre ferēs? procul absit: ego istī
quem meruit fōrmae dominum dabo. vāde age mēcum,
vāde, puer: dūcam volucrī per sīdera currū
dōnum immāne ducī; nec tē plēbēja manēbunt
jūra: Palātīnō famulus dēbēris amōrī.
nīl ego, nīl, fateor, tōtō tam dulce sub orbe
aut vīdī aut genuī. cēdet tibi Latmius ultrō,
Sangariusque puer, quemque irrita fontis imāgō
et sterilis cōnsūmpsit amor. tē caerula Nāis
māllet et adprēnsā trāxisset fortius urnā.
tū puer ante omnēs; sōlus fōrmōsior ille
cui daberis.' sīc ōrsa levēs sēcum ipsa per aurās,
tollit olōrīnāque jubet cōnsīdere bīgā.
nec mora. jam Latiī montēs veterisque penātēs
Euandrī, quōs mōle novā pater inclitus orbis
excolit et summīs aequat Germānicus astrīs.
tunc propior jam cūra deae, quae fōrma capillīs,
optima, quae vestis roseōs accendere vultūs
apta, quod in digitīs, collō quod dignius aurum.
nōrat caelestēs oculōs ducis ipsaque taedās
jūnxerat et plēnā dederat cōnubia dextrā.
sīc ōrnat crīnēs, Tyriōs sīc fundit amictūs,
dat radiōs ignemque suum. cessēre priōrēs
dēliciae famulumque gregēs; hic pōcula magnō
prīma ducī murrāsque gravēs crystallaque portat
candidiōre manū: crēscit nova grātia Bacchō.
Cāre puer superīs, quī praelībāre verendum,
nectar et ingentem totiēns contingere dextram
ēlēctus quam nōsse Getae, quam tangere Persae
Armeniīque Indīque petunt! ō sīdere dextrō
ēdite, multa tibī dīvum indulgentia fāvit.
ōlim etiam, nē prīma genās lānūgo nitentēs,
carperet et pulchrae fuscāret grātia fōrmae,
ipse deus patriae celsam trāns aequora līquit
Pergamon. haud ūllī puerum mollīre potestās
crēdita, sed tacitā juvenis Phoebēius arte
lēniter haud ūllō concussum vulnere corpus,
dē sexū trānsīre jubet. tamen ānxia cūrīs
mordētur puerīque timet Cytherēa dolōrēs.
nōndum pulchra ducis clēmentia coeperat ortū
intāctōs servāre marēs; nunc frangere sexum
atque hominem mūtāre nefās, gāvīsaque sōlōs,
quōs genuit nātūra videt, nec lēge sinistrā
ferre timent famulae nātōrum pondera mātrēs.
Tū quoque nunc, juvenis, genitus sī tardius essēs,
umbrātusque genās et adultōs fortior artūs
nōn ūnum gaudēns Phoebēa ad līmina mūnus,
mīsissēs; patriās nunc sōlus crīnis ad ōrās
nāviget. hunc multō Paphiē saturābat amōmō,
hunc nova tergeminā pectēbat Grātia dextrā.
huic et purpureī cēdet coma saucia Nīsī,
et quam Sperchīō tumidus servābat Achillēs,
ipsī, cum prīmum niveam praecerpere frontem
dēcrētum est umerōsque manū nūdāre nitentēs,
adcurrunt tenerī Paphiā cum mātre volucrēs
expediuntque comās et sērica pectore pōnunt
pallia. tunc jūnctīs crīnem incīdēre sagittīs,
atque aurō gemmīsque locant; rapit ipsa cadentem
māter et arcānōs iterat Cytherēa liquōrēs.
tunc puer ē turbā, manibus quī forte supīnīs
nōbile gemmātō speculum portāverat aurō,
'hoc quoque dēmus' ait 'patriīs (nec grātius ūllum,
mūnus erit) templīs, ipsōque potentius aurō.
tū modo fīge aciem et vultūs hīc usque relinque.'
sīc ait et speculum reclūsit imāgine raptā.
At puer ēgregius tendēns ad sīdera palmās,
'hīs mihi prō dōnīs, hominum mītissime cūstōs,
sī meruī, longā dominum renovāre juventā
atque orbī servāre velīs! hoc sīdera mēcum,
hoc undae terraeque rogant. eat, ōro, per annōs
Īliacōs Pyliōsque simul, propriōsque penātēs
gaudeat et sēcum Tarpēja senēscere templa.'
sīc ait et mōtās mīrātur Pergamos ārās.