Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Statius · Silvae

Book 3, Poem 3

Text kindly provided by Hypotactic

Summa deum, Pietās, cujus grātissima caelō,
rāra profānātās inspectant nūmina terrās,
hūc vittāta comam niveōque īnsignis amictū,
quālis adhūc praesēns nūllāque expulsa nocentum
fraude rudēs populōs atque aurea rēgna colēbās,
mītibus exsequiīs ades et lūgentis Etrūscī
cerne piōs flētūs laudātaque lūmina tergē.
nam quis inexplētō rumpentem pectora questū
complexumque rogōs incumbentemque favīllīs
aspiciēns nōn aut prīmaevae fūnera plangī,
conjugis aut nātī modo pūbēscentia crēdat
ōra rapī flammīs? pater est quī flētur. adeste
dīque hominēsque sacrīs. procul hinc, procul īte nocentēs,
sī cui corde nefās tacitum fessīque senectūs
longa patris, sī quis pulsātae cōnscius umquam,
mātris et īnfernā rigidum timet Aeacon urnā:
īnsontēs castōsque vocō. tenet ecce senīlēs
lēniter implicitōs vultūs sānctamque parentis
cānitiem spargit lacrimīs animaeque suprēmum
frīgus amat; celerēs genitōris fīlius annōs,
(mīra fidēs!) nigrāsque putat properāsse sorōrēs.
Exsultent placidī Lēthaea ad flūmina mānēs,
Ēlysiae gaudēte domūs, date serta per ārās,
fēstaque pallentēs hilarent altāria lūcōs.
fēlīx ā!, nimium fēlīx plōrātaque nātō,
umbra venit. longē Furiārum sībila, longē
tergeminus cūstōs, penitus via longa patēscat
mānibus ēgregiīs. eat horrendumque silentis
accēdat dominī solium, grātēsque suprēmās
perferat, et totidem juvenī roget ānxius annōs,
Macte piō gemitū! dabimus sōlācia dignīs
lūctibus Āoniāsque tuō sacrābimus ultrō
īnferiās, Etrūsce, senī! tū largus Eōa
germina, tū messēs Cilicumque Arabumque superbās
merge rogīs; ferat ignis opēs hērēdis et altō,
aggere missūrī nitidō pia nūbila caelō
stīpentur cinerēs: nōs nōn ārsūra ferēmus
mūnera, ventūrōsque tuus dūrābit in annōs
mē mōnstrante dolor. neque enim mihi flēre parentem
ignōtum; similis gemuī prōjectus ad ignem,
ille mihī tua damna diēs compescere cantū
suādet: et ipse tulī quōs nunc tibi cōnfero questūs.
Nōn tibi clāra quidem, senior placidissime, gentis
līnea nec proavīs dēmissum stemma, sed ingēns
supplēvit fortūna genus culpamque parentum,
occuluit. nec enim dominōs dē plēbe tulistī,
sed quibus occāsūs pariter famulantur et ortūs.
nec pudor iste tibī: quid enim terrīsque polōque
pārendī sine lēge manet? vice cūncta reguntur
alternīsque premunt. propriīs sub rēgibus omnis
terra; premit fēlīx rēgum diadēmata Rōma;
hanc ducibus frēnāre datum; mox crēscit in illōs
imperium superīs. sed habent et nūmina lēgem:
servit et astrōrum vēlōx chorus et vaga servit
lūna, nec injussae totiēns redit orbita lūcī,
et (modo sī fās est aequāre jacentia summīs)
pertulit et saevī Tīrynthius horrida rēgis
pacta, nec ērubuit famulantis fistula Phoebī.
Sed neque barbaricīs Latiō trānsmissus ab ōrīs:
Smyrna tibī gentīle solum pōtusque verendō
fonte Melēs Hermīque vadum, quō Lȳdius intrat
Bacchus et aurātō reficit sua cornua līmō.
laeta dehinc seriēs variīsque ex ōrdine cūrīs
auctus honōs; semperque gradī prope nūmina, semper
Caesareum coluisse latus sacrīsque deōrum
arcānīs haerēre datum. Tiberēia prīmum
aula tibī vixdum ōra novā mūtante juventā
panditur (hīc annīs multā super indole victīs
lībertās oblāta venit) nec proximus hērēs,
immītis quamquam et Furiīs agitātus, abēgit,
hinc et in Arctōās tendis comes usque pruīnās
terribilem affātū passus vīsūque tyrannum
immānemque suīs, ut quī metuenda ferārum
corda domant mersāsque jubent jam sanguine tāctō
reddere ab ōre manūs et nūllā vīvere praedā,
praecipuōs sed enim meritō surrēxit in āctūs
nōndum stelligerum senior dīmissus in axem
Claudius et longō trānsmittit habēre nepōtī.
quis superōs metuēns pariter tot templa, tot ārās
prōmeruisse datur? summī Jovis āliger Arcas,
nūntius; imbriferā potitur Thaumantide Jūnō;
stat celer obsequiō jussa ad Neptūnia Trītōn:
tū totiēns mūtāta ducum juga rīte tulistī
integer, inque omnī fēlīx tua cumba profundō.
Jamque piam lūx alta domum praecelsaque tōtō,
intrāvit Fortūna gradū; jam crēditur ūnī
sānctārum dīgestus opum partaeque per omnēs
dīvitiae populōs magnīque impendia mundī.
quicquid ab auriferīs ējectat Hibēria fossīs,
Dalmaticō quod monte nitet, quod messibus Āfrīs,
verritur, aestiferī quicquid terit ārea Nīlī,
quodque legit mersus pelagī scrūtātor Eōī,
et Lacedaemoniī pecuāria culta Galēsī
perspicuaeque nivēs Massȳlaque rōbora et Indī
dentis honōs: ūnī pārent commissa ministrō,
quae Boreās quaeque Eurus atrōx, quae nūbilus Auster
invehit: hībernōs citius numerāveris imbrēs
silvārumque comās. vigil iste animīque sagācis
et citus ēvolvit quantum Rōmāna sub omnī
pīla diē quantumque tribūs, quid templa, quid altī,
undārum cursūs, quid prōpugnācula poscant
aequoris aut longē seriēs porrēcta viārum;
quod dominī celsīs niteat laqueāribus aurum,
quae dīvum in vultūs ignī fōrmanda liquēscat
massa, quid Ausoniae scrīptum crepet igne Monētae,
Hinc tibi rāra quiēs animōque exclūsa voluptās,
exiguaeque dapēs et numquam laesa profundō
cūra merō; sed jūra tamen geniālia cordī
et mentem vincīre torīs ac jungere fēsta
cōnubia et fīdōs dominō genuisse clientēs,
quis sublīme genus fōrmamque īnsignis Etrūscae
nesciat? haudquāquam propriō mihi cognita vīsū,
sed decus eximium fāmae pār reddit imāgō,
et sibimet similis nātōrum grātia mōnstrat.
nec vulgāre genus; fascēs summamque curūlem,
frāter et Ausoniōs ēnsēs mandātaque fīdus
signa tulit, cum prīma trucēs āmentia Dācōs
impulit et magnō gēns est damnāta triumphō.
sīc quicquid patriō cessātum ā sanguine, māter
reddidit, obscūrumque latus clārescere vīdit,
cōnubiō gāvīsa domus. nec pignora longē;
quippe bis ad partūs vēnit Lūcīna manūque
ipsa levī gravidōs tetigit fēcunda labōrēs.
fēlīx ā! sī longa diēs, sī cernere vultūs
nātōrum viridēsque genās tibi jūsta dedissent,
stāmina. sed mediā cecidēre abrupta juventā
gaudia, flōrentēsque manū scidit Ātropos annōs;
quālia pallentēs dēclīnant līlia culmōs
pūbentēsque rosae prīmōs moriuntur ad austrōs,
aut ubi verna novīs exspīrat purpura prātīs,
illa, sagittiferī, circumvolitāstis, Amōrēs,
fūnera māternōque rogōs ūnxistis amōmō;
nec modus aut pennīs lacerīs aut crīnibus ignem
spargere, collēctaeque pyram strūxēre pharetrae.
quās tunc īnferiās aut quae lāmenta dedissēs,
māternīs, Etrūsce, rogīs, quī fūnera patris
haud mātūra putās atque hōs pius ingemis annōs!
Illum et quī nūtū superās nunc temperat arcēs,
prōgeniem clāram terrīs partītus et astrīs,
laetus Idȳmaeī dōnāvit honōre triumphī,
dignātusque locō victrīcis et ōrdine pompae
nōn vetuit, tenuēsque nihil minuēre parentēs.
atque īdem in cuneōs populō dēdūxit equestrēs
mūtāvitque genus laevaeque ignōbile ferrum
exuit et celsō nātōrum aequāvit honōrem,
dextra bis octōnīs flūxērunt saecula lustrīs,
atque aevī sine nūbe tenor. quam dīves in ūsūs
nātōrum tōtōque volēns excēdere cēnsū,
testis adhūc largī nitor inde assuētus Etrūscī,
cui tua nōn humilēs dedit indulgentia mōrēs:
hunc siquidem amplexū semper revocante tenēbās
blandus et imperiō numquam pater; hujus honōrī
prōnior ipse etiam gaudēbat cēdere frāter.
Quās tibi dēvōtī juvenēs prō patre renātō,
summe ducum, grātēs, aut quae pia vōta rependant?
tū (seu tarda sitū rēbusque exhausta senectūs
errāvit, seu blanda diū Fortūna regressum
māluit) attonitum et ventūrī fulminis ictūs
horrentem tonitrū tantum lēnīque procellā
contentus monuisse senem; cumque horrida suprā,
aequora cūrārum socius procul Ītala rūra
linqueret, hīc mollēs Campānī lītoris ōrās
et Diomēdēās concēdere jussus in arcēs,
atque hospes, nōn exsul, erat. nec longa morātus
Rōmuleum reserās iterum, Germānice, līmen,
maerentemque fovēs inclīnātōsque penātēs
ērigis. haut mīrum, ductor placidissime, quandō
haec est quae victīs parcentia foedera Cattīs
quaeque suum Dācīs dōnat clēmentia montem,
quae modo Marcomanōs post horrida bella vagōsque,
Sauromatās Latiō nōn est dignāta triumphō.
Jamque in fīne diēs, et inexōrābile pēnsum
dēficit. hīc maestī pietās mē poscit Etrūscī
quālia nec Siculae moderantur carmina rūpēs
nec fātī jam certus olor saevīque marīta
Tēreos. heu quantīs lassantem bracchia vīdī
plānctibus et prōnō fūsum super ōscula vultū!
vix famulī comitēsque tenent, vix arduus ignis
summovet. haud aliter gemuit perjūria Thēseus
lītore, quī falsīs dēcēperat Aegea vēlīs,
tunc immāne gemēns foedātusque ōra tepentēs
affātur cinerēs: 'cūr nōs, fīdissime, linquis
Fortūnā redeunte, pater? modo nūmina magnī
praesidis atque brevēs superum plācāvimus īrās,
nec frueris; tantīque orbātus mūneris ūsū,
ad mānēs, ingrāte, fugis. nec flectere Parcās
aut plācāre malae datur aspera nūmina Lēthēs?
fēlīx, cui magnā patrem cervīce vehentī
sacra Mycēnaeae patuit reverentia flammae,
quīque tener saevīs genitōrem Scīpio Poenīs,
abstulit, et Lȳdī pietās temerāria Lausī.
ergo et Thessalicī conjūnx pēnsāre marītī
fūnus et immītem potuit Styga vincere supplex
Thrācius? hoc quantō melius prō patre licēret!
nōn tōtus rapiēre tamen, nec fūnera mittam,
longius; hīc mānēs, hīc intrā tēcta tenēbō:
tū cūstōs dominusque laris, tibi cūncta tuōrum
pārēbunt; ego rīte minor semperque secundus
assiduās lībābo dapēs et pōcula sacrīs
mānibus effigiēsque colam: tē lūcida saxa,
tē similem doctae referet mihi līnea cērae;
nunc ebur et fulvum vultūs imitābitur aurum.
inde viam mōrum longaeque exāmina vītae
adfātūsque piōs monitūraque somnia poscam.'
Tālia dīcentem genitor dulcēdine laetā
audit, et immītēs lentē dēscendit ad umbrās
verbaque dīlēctae fert nārrātūrus Etrūscae.
Salvē suprēmum, senior mītissime patrum,
suprēmumque valē, quī numquam sospite nātō
trīste chaos maestīque sitūs patiēre sepulcrī,
semper odōrātīs spīrābunt flōribus ārae,
semper et Assyriōs fēlīx bibet urna liquōrēs
et lacrimās, quī major honōs. hīc sacra litābit
mānibus ēque tuā tumulum tellūre levābit.
nostra quoque exemplō meritus tibi carmina sancit,
hōc etiam gaudēns cinerem dōnāsse sepulcrō.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation