‘Unde et quō Catius?' ‘nōn est mihi tempus, aventī
pōnere signa novīs praeceptīs, quālia vincent
Pȳthagorān Anytīque reum doctumque Platōna.'
‘peccātum fateor, cum tē sīc tempore laevō
interpellārim; sed dēs veniam bonus, ōrō.
quodsī interciderit tibi nunc aliquid, repetēs mox,
sīve est nātūrae hoc sīve artis, mīrus utrōque.'
‘quīn id erat cūrae, quō pactō cūncta tenērem
utpote rēs tenuīs, tenuī sermōne perāctās.'
‘ēde hominis nōmen, simul et, Rōmānus an hospes.'
‘ipsa memor praecepta canam, cēlābitur auctor.
longa quibus faciēs ōvīs erit, illa mementō,
ut sūcī meliōris et ut magis alba rotundīs,
pōnere: namque marem cohibent callōsa vitellum.
cōle suburbānō quī siccīs crēvit in agrīs
dulcior: inriguō nihil est ēlūtius hortō.
sī vespertīnus subitō tē oppresserit hospes,
nē gallīna malum respōnset dūra palātō,
doctus eris vīvam mustō mersāre Falernō:
hoc teneram faciet. prātēnsibus optima fungīs
nātūra est; aliīs male crēditur. ille salūbris
aestātēs peraget, quī nigrīs prandia mōrīs
fīniet, ante gravem quae lēgerit arbore sōlem.
Aufidius fortī miscēbat mella Falernō:
mendōsē, quoniam vacuīs conmittere vēnīs
nīl nisi lēne decet: lēnī praecordia mulsō
prōluerīs melius. sī dūra morābitur alvus,
mītulus et vīlēs pellent obstantia conchae
et lapathī brevis herba, sed albō nōn sine Cōō.
lūbrica nāscentēs inplent conchȳlia lūnae;
sed nōn omne mare est generōsae fertile testae:
mūrice Bajānō melior Lucrīna pelōris,
ostrea Circēīs, Mīsēnō oriuntur echīnī,
pectinibus patulīs jactat sē molle Tarentum.
nec sibi cēnārum quīvīs temere arroget artem,
nōn prius exāctā tenuī ratiōne sapōrum.
nec satis est cārā piscīs āverrere mēnsā
ignārum, quibus est jūs aptius et quibus assīs
languidus in cubitum jam sē convīva repōnet.
Umber et īlignā nūtrītus glande rotundās
curvat aper lancēs carnem vītantis inertem;
nam Laurēns malus est, ulvīs et harundine pinguis.
vīnea submittit capreās nōn semper edūlīs.
fēcundae leporis sapiēns sectābitur armōs.
piscibus atque avibus quae nātūra et foret aetās,
ante meum nūllī patuit quaesīta palātum.
sunt quōrum ingenium nova tantum crustula prōmit.
nēquāquam satis in rē ūnā cōnsūmere cūram,
ut sīquis sōlum hoc, mala nē sint vīna, labōret,
quālī perfundat piscīs sēcūrus olīvō.
Massica sī caelō suppōnēs vīna serēnō,
nocturnā sīquid crassī est tenuābitur aurā
et dēcēdet odor nervīs inimīcus; at illa
integrum perdunt līnō vitiāta sapōrem.
Surrentīna vafer quī miscet faece Falernā
vīna, columbīnō līmum bene colligit ōvō,
quātenus īma petit volvēns aliēna vitellus.
tostīs marcentem squillīs recreābis et Afrā
pōtōrem cocleā; nam lactūca innatat ācrī
post vīnum stomachō; pernā magis et magis hillīs
flāgitat inmorsus reficī, quīn omnia mālit
quaecumque inmundīs fervent allāta popīnīs.
est operae pretium duplicis pernōscere jūris
nātūram. simplex ē dulcī cōnstat olīvō,
quod pinguī miscēre merō muriāque decēbit
nōn aliā quam quā Bȳzantia pūtuit orca.
hoc ubi cōnfūsum sectīs īnferbuit herbīs
Cōryciōque crocō sparsum stetit, īnsuper addēs
pressa Venāfrānae quod bāca remīsit olīvae.
Pīcēnīs cēdunt pōmīs Tīburtia sūcō:
nam faciē praestant, vēnūcula convenit ōllīs;
rēctius Albānam fūmō dūrāveris ūvam.
hanc ego cum mālīs, ego faecem prīmus et allēc,
prīmus et invenior piper album cum sale nigrō
incrētum pūrīs circumposuisse catillīs.
inmāne est vitium dare mīlia terna macellō
angustōque vagōs piscīs urgēre catīnō.
magna movet stomachō fastīdia, seu puer ūnctīs
tractāvit calicem manibus, dum fūrta ligurrit,
sīve gravis veterī crēterrae līmus adhaesit.
vīlibus in scōpīs, in mappīs, in scobe quantus
cōnsistit sūmptus? neglēctīs flāgitium ingēns.
tēn lapidēs variōs lutulentā rādere palmā
et Tyriās dare circum inlōta torālia vestīs,
oblītum, quantō cūram sūmptumque minōrem
haec habeant, tantō reprehendī jūstius illīs,
quae nisi dīvitibus nequeunt contingere mēnsīs?'
‘docte Catī, per amīcitiam dīvōsque rogātus
dūcere mē audītum, pergēs quōcumque, mementō.
nam quamvīs memorī referās mihi pectore cūncta,
nōn tamen interpres tantundem jūveris. adde
voltum habitumque hominis, quem tū vīdisse beātus
nōn magnī pendis, quia contigit; at mihi cūra
nōn mediocris inest, fontīs ut adīre remōtōs
atque haurīre queam vītae praecepta beātae.'