Nīl admīrārī prope rēs est ūna, Numīcī,
sōlaque quae possit facere et servāre beātum.
Hunc sōlem et stēllās et dēcēdentia certīs
tempora mōmentīs sunt quī formīdine nūllā
imbūtī spectent. Quid cēnsēs mūnera terrae,
quid maris extrēmōs Arabas dītantis et Indōs?
Lūdicra quid, plausūs et amīcī dōna Quirītis?
Quō spectanda modō, quō sēnsū crēdis et ōre?
Quī timet hīs adversa, ferē mīrātur eōdem
quō cupiēns pactō; pavor est utrubīque molestus,
inprōvīsa simul speciēs exterret utrumque.
Gaudeat an doleat, cupiat metuatne, quid ad rem,
sī, quicquid vīdit melius pejusve suā spē,
dēfīxīs oculīs animōque et corpore torpet?
Īnsānī sapiēns nōmen ferat, aequus inīquī,
ultrā quam satis est virtūtem sī petat ipsam.
Ī nunc, argentum et marmor vetus aeraque et artīs
suspice, cum gemmīs Tyriōs mīrāre colōrēs;
gaudē quod spectant oculī tē mīlle loquentem;
nāvus māne forum et vespertīnus pete tēctum,
nē plūs frūmentī dōtālibus ēmetat agrīs
Mūtus et (indignum, quod sit pejōribus ortus)
hic tibi sit potius quam tū mīrābilis illī.
Quicquid sub terrā est, in aprīcum prōferet aetās,
dēfodiet condetque nitentia. Cum bene nōtum
porticus Agrippae et via tē cōnspexerit Appī,
īre tamen restat, Numa quō dēvēnit et Ancus.
Sī latus aut rēnēs morbō temptantur acūtō,
quaere fugam morbī. Vīs rēctē vīvere (quis nōn?):
sī virtūs hoc ūna potest dare, fortis omissīs
hoc age dēliciīs. Virtūtem verba putās et
lūcum ligna: cavē nē portūs occupet alter,
nē Cibyrātica, nē Bīthȳna negōtia perdās;
mīlle talenta rotundentur, totidem altera, porrō et
tertia succēdant et quae pars quadret acervum.
Scīlicet uxōrem cum dōte fidemque et amīcōs
et genus et fōrmam rēgīna Pecūnia dōnat,
ac bene nummātum decorat Suādēla Venusque.
Mancupiīs locuplēs eget aeris Cappadocum rēx;
nē fuerīs hīc tū. Chlamydes Lūcullus, ut ajunt,
sī posset centum scaenae praebēre rogātus,
‘Quī possum tot?’ ait; ‘tamen et quaeram et quot habēbō
mittam’; post paulō scrībit sibi mīlia quīnque
esse domī chlamydum; partem vel tolleret omnīs.
Exīlis domus est, ubi nōn et multa supersunt
et dominum fallunt et prōsunt fūribus. Ergō
sī rēs sōla potest facere et servāre beātum,
hoc prīmus repetās opus, hoc postrēmus omittās.
Sī fortūnātum speciēs et grātia praestat,
mercēmur servum, quī dictet nōmina, laevum
quī fodicet latus et cōgat trāns pondera dextram
porrigere: ‘Hic multum in Fabiā valet, ille Velīnā;
cui libet hic fascīs dabit ēripietque curūle
cui volet inportūnus ebur. ‘Frāter’, ‘Pater’ adde;
ut cuique est aetās, ita quemque facētus adoptā.
Sī bene quī cēnat bene vīvit, lūcet, eāmus
quō dūcit gula, piscēmur, vēnēmur, ut ōlim
Gargilius, quī māne plagās, vēnābula, servōs
differtum trānsīre forum populumque jubēbat,
ūnus ut ē multīs populō spectante referret
ēmptum mūlus aprum. Crūdī tumidīque lavēmur,
quid deceat, quid nōn oblītī, Caerite cērā
dignī, rēmigium vitiōsum Ithacēnsis Ulixei,
cui potior patriā fuit interdicta voluptās.
Sī, Mimnermus utī cēnset, sine amōre jocīsque
nīl est jūcundum, vīvās in amōre jocīsque.
Vīve, valē. Sīquid nōvistī rēctius istīs,
candidus inpertī; sī nīl, hīs ūtere mēcum.