Intāctam Crocalēn puer Astacus et puer Īdās,
Īdās lānigerī dominus gregis, Astacus hortī,
dīlēxēre diū, fōrmōsus uterque nec impār
vōce sonāns. hī cum terrās gravis ūreret aestās,
ad gelidōs fontēs et eāsdem forte sub umbrās
conveniunt dulcīque simul contendere cantū
pignoribusque parant: placet, hic nē vellera septem,
ille suī victus nē messem vindicet hortī;
et magnum certāmen erat sub jūdice Thyrsī.
adfuit omne genus pecudum, genus omne ferārum
et quodcumque vagīs altum ferit āera pennīs.
convenit umbrōsā quīcumque sub īlice lentās
pāscit ovēs, Faunusque pater Satyrīque bicornēs;
adfuerunt siccō Dryades pede, Nāides ūdō,
et tenuēre suōs properantia flūmina cursūs;
dēsistunt tremulīs incurrere frondibus Eurī
altaque per tōtōs fēcēre silentia montēs:
omnia cessābant, neglēctaque pāscua taurī
calcābant, illīs etiam certantibus ausa est
daedala nectareōs apis intermittere flōrēs.
jamque sub annōsā medius cōnsēderat umbrā
Thyrsis et "ō puerī mē jūdice pignora" dīxit
"irrita sint moneō: satis hoc mercēdis habētō,
sī laudem victor, sī fert opprobria victus.
et nunc alternōs magis ut distinguere cantūs
possītis, ter quisque manūs jactāte micantēs."
nec mora: dēcernunt digitīs, prior incipit Īdās.
Mē Silvānus amat, docilēs mihi dōnat avēnās
et mea frondentī circumdat tempora taedā.
ille etiam parvō dīxit mihi nōn leve carmen:
"jam levis oblīquā crēscit tibi fistula cannā."
At mihi Flōra comās pallentī grāmine pingit
et mātūra mihī Pōmōna sub arbore lūdit.
"accipe" dīxērunt Nymphae "puer, accipe fontēs:
jam potes irriguōs nūtrīre canālibus hortōs."
Mē docet ipsa Palēs cultum gregis, ut niger albae
terga marītus ovis nāscentī mūtet in agnā,
quae neque dīversī speciem servāre parentis
possit et ambiguō testētur utrumque colōre.
Nōn minus arte meā mūtābilis induit arbōs
ignōtās frondēs et nōn gentīlia pōma:
ars mea nunc mālō pira temperat et modo cōgit
īnsita praecoquibus subrēpere persica prūnīs.
Mē tenerās salicēs juvat aut oleastra putāre
et gregibus portāre novīs, ut carpere frondēs
condiscant prīmōque recīdere grāmina morsū,
nē dēpulsa vagās quaerat fētūra parentēs.
At mihi cum fulvīs rādīcibus ārida tellūs
pangitur, irriguō perfunditur ārea fronte
et satiātur aquā, sūcōs nē forte priōrēs
languida mūtātā quaerant plantāria terrā.
Ō sī quis Crocalēn deus afferat! hunc ego terrīs,
hunc ego sīderibus sōlum rēgnāre fatēbor;
sēcernamque nemus dīcamque: "sub arbore nūmen
hāc erit; īte procul (sacer est locus) īte profānī."
Urimur in Crocalēn: sī quis mea vōta deōrum
audiat, huic sōlī, viridēs quā gemmeus undās
fōns agit et tremulō percurrit līlia rīvō,
inter pampineās pōnētur fāginus ulmōs.
Nē contemne casās et pāstōrālia tēcta:
rūsticus est, fateor, sed nōn et barbarus Īdās.
saepe vapōrātō mihi cespite palpitat agnus,
saepe cadit fēstīs dēvōta Parilibus agna.
Nōs quoque pōmiferī laribus cōnsuēvimus hortī
mittere prīmitiās et fingere lība Priāpō,
rōrantēsque favōs damus et līquentia mella;
nec fore grāta minus, quam sī caper imbuat ārās.
Mīlle sub ūberibus bālantēs pāscimus agnās,
totque Tarentīnae praestant mihi vellera mātrēs;
per tōtum niveus premitur mihi cāseus annum:
sī veniās, Crocalē, tōtus tibi serviet hornus.
Quī numerāre velit quam multa sub arbore nostrā
pōma legam, tenuēs citius numerābit harēnās.
semper holus metimus, nec brūma nec impedit aestās:
sī veniās, Crocalē, tōtus tibi serviet hortus.
Quamvīs siccus ager languentēs excoquat herbās,
sūme tamen calathōs nūtantī lacte coāctōs:
vellera tunc dabimus, cum prīmum tempus aprīcum
surget et ā tepidīs fīet tōnsūra Kalendīs.
At nōs, quōs etiam praetorrida mūnerat aestās,
mīlle renīdentī dabimus tibi cortice Chīās,
castaneāsque nucēs totidem, cum sōle Decembrī
mātūrīs nucibus viridēs rumpentur echīnī.
Num precor, īnfōrmis videor tibi? num gravis annīs?
dēcipiorque miser, quotiēns mollissima tangō
ōra manū prīmīque sequor vestīgia flōris
nescius et gracilī digitōs lānūgine fallō?
Fontibus in liquidīs quotiēns mē cōnspicor, ipse
admīror totiēns. etenim sīc flōre juventae
induimur vultūs, ut in arbore saepe notāvī
cērea sub tenuī lūcēre cydōnia lānā.
carmina poscit amor, nec fistula cēdit amōrī.
sed fugit ecce diēs revocatque crepuscula vesper.
hinc tū, Dāphni, gregēs, illinc agat Alphesiboeus.
Jam resonant frondēs, jam cantibus obstrepit arbōs:
ī procul, ō Dorylā, plēnumque reclūde canālem,
et sine jam dūdum sitientēs irriget hortōs."
vix ea fīnierant, senior cum tālia Thyrsis:
"este parēs et ob hoc concordēs vīvite; nam vōs
et decor et cantūs et amor sociāvit et aetās."