Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Lucan · Bellum Civile

Book 10

Text kindly provided by Hypotactic

Ut prīmum terrās Pompēī colla secūtus
attigit et dīrās calcāvit Caesar harēnās,
pugnāvit fortūna ducis fātumque nocentis
Aegyptī, rēgnum Lāgī Rōmāna sub arma
īret, an ēriperet mundō Memphīticus ēnsis
victōris victīque caput. tua prōfuit umbra,
Magne, tuī socerum rapuēre ā sanguine mānēs,
nē populus post tē Nīlum Rōmānus amāret.
inde Paraetoniam fertur sēcūrus in urbem
pignore tam saevī sceleris sua signa secūtam.
sed fremitū volgī fascēs et jūra querentis
īnferrī Rōmāna suīs discordia sēnsit
pectora et ancipitēs animōs, Magnumque perīsse
nōn sibi. tum voltū semper cēlante pavōrem
intrepidus superum sēdēs et templa vetustī
nūminis antīquās Macetum testantia vīrēs
circumit, et nūllā captus dulcēdine rērum,
nōn aurō cultūque deum, nōn moenibus urbis,
effossum tumulīs cupidē dēscendit in antrum.
illīc Pellaeī prōlēs vaesāna Philippī,
fēlīx praedo, jacet, terrārum vindice fātō
raptus: sacrātis tōtum spargenda per orbem
membra virī posuēre adytīs; fortūna pepercit
mānibus, et rēgnī dūrāvit ad ultima fātum.
nam sibi lībertās umquam sī redderet orbem
lūdibriō servātus erat, nōn ūtile mundō
ēditus exemplum, terrās tot posse sub ūnō
esse virō. Macetum fīnēs latebrāsque suōrum
dēseruit victāsque patrī dēspexit Athēnās,
perque Asiae populōs fātīs urguentibus āctus
hūmānā cum strāge ruit gladiumque per omnīs
exēgit gentēs, ignōtōs miscuit amnēs
Persārum Euphrātēn, Indōrum sanguine Gangen,
terrārum fātāle malum fulmenque quod omnīs
percuteret pariter populōs et sīdus inīquum
gentibus. Ōceanō classēs īnferre parābat
exteriōre marī. nōn illī flamma nec undae
nec sterilis Libyē nec Syrticus obstitit Hammōn.
īsset in occāsūs mundī dēvexa secūtus
ambīssetque polōs Nīlumque ā fonte bibisset:
occurrit suprēma diēs, nātūraque sōlum
hunc potuit fīnem vaesānō pōnere rēgī;
quī sēcum invidiā, quō tōtum cēperat orbem,
abstulit imperium, nūllōque hērēde relictō
tōtīus fātī lacerandās praebuit urbēs.
sed cecidit Babylōne suā Parthōque verendus.
prō pudor, Ēōī propius timuēre sarīsās
quam nunc pīla timent populī. licet usque sub Arcton
rēgnēmus Zephyrīque domōs terrāsque premāmus
flagrantis post terga Notī, cēdēmus in ortūs
Arsacidum dominō. nōn fēlīx Parthia Crassīs
exiguae sēcūra fuit prōvincia Pellae.
jam Pēlūsiacō veniēns ā gurgite Nīlī
rēx puer inbellis populī sēdāverat īrās,
obside quō pācis Pellaeā tūtus in aulā
Caesar erat, cum sē parvā Cleopatra birēmī
corruptō cūstōde Pharī laxāre catēnās
intulit Ēmathiīs ignārō Caesare tēctīs,
dēdecus Aegyptī, Latiī fērālis Erīnys,
Rōmānō nōn casta malō. quantum inpulit Argōs
Īliacāsque domōs faciē Spartāna nocentī,
Hesperiōs auxit tantum Cleopatra furōrēs.
terruit illa suō, sī fās, Capitōlia sīstrō
et Rōmāna petīt inbellī signa Canōpō
Caesare captīvō Phariōs ductūra triumphōs;
Leucadiōque fuit dubius sub gurgite cāsus,
an mundum nē nostra quidem mātrōna tenēret.
hoc animī nox illa dedit quae prīma cubīlī
miscuit incestam ducibus Ptolemāida nostrīs.
quis tibi vaesānī veniam nōn dōnet amōris,
Antōnī, dūrum cum Caesaris hauserit ignis
pectus? et in mediā rabiē mediōque furōre
et Pompejānīs habitātā mānibus aulā
sanguine Thessalicae clādis perfūsus adulter
admīsit Venerem cūrīs, et miscuit armīs
inlicitōsque torōs et nōn ex conjuge partūs.
prō pudor, oblītus Magnī tibi, Jūlia, frātrēs
obscaenā dē mātre dedit, partēsque fugātās
passus in extrēmīs Libyae coalēscere rēgnīs
tempora Nīliacō turpis dēpendit amōrī,
dum dōnāre Pharon, dum nōn sibi vincere māvolt.
quem fōrmae cōnfīsa suae Cleopatra sine ūllīs
trīstis adit lacrimīs, simulātum cōmpta dolōrem
quā decuit, velutī lacerōs dispersa capillōs,
et sīc ōrsa loquī: 'sīqua est, ō maxime Caesar,
nōbilitās, Phariī prōlēs clārissima Lāgī,
exul in aeternum scēptrīs dēpulsa paternīs,
nī tua restituit veterī mē dextera fātō,
conplector rēgīna pedēs. tū gentibus aequum
sīdus ades nostrīs. nōn urbēs prīma tenēbō
fēmina Nīliacās: nūllō discrīmine sexūs
rēgīnam scit ferre Pharos. lege summa perēmptī
verba patris, quī jūra mihī commūnia rēgnī
et thalamōs cum frātre dedit. puer ipse sorōrem,
sit modo līber, amat; sed habet sub jūre Pothīnī
adfectūs ēnsēsque suōs. nīl ipsa paternī
jūris inīre petō: culpā tantōque pudōre
solve domum, removē fūnesta satellitis arma
et rēgem rēgnāre jubē. quantōsne tumōrēs
mente gerit famulus! Magnī cervīce revolsā
jam tibi, sed procul hoc āvertant fāta, minātur.
sat fuit indignum, Caesar, mundōque tibīque
Pompejum facinus meritumque fuisse Pothīnī.'
nēquīquam dūrās temptāsset Caesaris aurēs:
voltus adest precibus faciēsque incesta perōrat.
exigit īnfandam corruptō jūdice noctem.
pāx ubi parta ducis dōnīsque ingentibus ēmpta est,
excēpēre epulae tantārum gaudia rērum,
explicuitque suōs magnō Cleopatra tumultū
nōndum trānslātōs Rōmāna in saecula luxūs.
ipse locus templī, quod vix corruptior aetās
extruat, īnstar erat, laqueātaque tēcta ferēbant
dīvitiās crassumque trabēs absconderat aurum.
nec summīs crustāta domus sectīsque nitēbat
marmoribus, stābatque sibī nōn sēgnis achātēs
purpureusque lapis, tōtāque effūsus in aulā
calcābātur onyx; hebenus Mareōtica vastōs
nōn operit postēs sed stat prō rōbore vīlī,
auxilium nōn fōrma domūs. ebur ātria vestit,
et suffecta manū foribus testūdinis Indae
terga sedent, crēbrō maculās distīncta zmaragdō.
fulget gemma torīs, et iaspide fulva supellēx
stat mēnsās onerāns, variāque triclīnia veste
strāta micant, Tyriō cujus pars maxima fūcō
cocta diū vīrus nōn ūnō dūxit aēnō,
pars aurō plūmāta nitet, pars ignea coccō,
ut mōs est Phariīs miscendī līcia tēlīs.
tum famulae numerus turbae populusque minister.
discolor hōs sanguis, aliōs distīnxerat aetās;
haec Libycōs, pars tam flāvōs gerit altera crīnēs
ut nūllīs Caesar Rhēnī sē dīcat in arvīs
tam rutilās vīdisse comās; pars sanguinis ustī
torta caput refugōsque gerēns ā fronte capillōs;
nec nōn īnfēlīx ferrō mollīta juventūs
atque exsecta virum: stat contrā fortior aetās
vix ūllā fuscante tamen lānūgine mālās.
discubuēre illīc rēgēs majorque potestās
Caesar; et inmodicē fōrmam fūcāta nocentem,
nec scēptrīs contenta suīs nec frātre marītō,
plēna maris rubrī spoliīs, colloque comīsque
dīvitiās Cleopatra gerit cultūque labōrat.
candida Sīdoniō perlūcent pectora fīlō,
quod Nīlōtis acus conpressum pectine Sērum
solvit et extēnsō laxāvit stāmina vēlō.
dentibus hīc niveīs sectōs Atlantide silvā
inposuēre orbēs, quālēs ad Caesaris ōra
nec captō vēnēre Jubā. prō caecus et āmēns
ambitiōne furor, cīvīlia bella gerentī
dīvitiās aperīre suās, incendere mentem
hospitis armātī. nōn sit licet ille nefandō
Mārte parātus opēs mundī quaesīsse ruīnā;
pōne ducēs prīscōs et nōmina pauperis aevī
Fābriciōs Curiōsque gravēs, hīc ille recumbat
sordidus Etrūscīs abductus cōnsul arātrīs:
optābit patriae tālem dūxisse triumphum.
īnfūdēre epulās aurō, quod terra, quod āēr,
quod pelagus Nīlusque dedit, quod luxus inānī
ambitiōne furēns tōtō quaesīvit in orbe
nōn mandante famē; multās volucrēsque ferāsque
Aegyptī posuēre deōs, manibusque ministrat
Nīliacās crystallos aquās, gemmaeque capācēs
excēpēre merum, sed nōn Mareōtidos ūvae,
nōbile sed paucīs senium cui contulit annīs
indomitum Meroē cōgēns spūmāre Falernum.
accipiunt sertās nardō flōrente corōnās
et numquam fugiente rosā, multumque madentī
īnfūdēre comae quod nōndum ēvānuit aurā
cinnamon externā nec perdidit āera terrae,
advectumque recēns vīcīnae messis amōmon.
discit opēs Caesar spoliātī perdere mundī
et gessisse pudet generō cum paupere bellum
et causās Mārtis Phariīs cum gentibus optat.
postquam epulīs Bacchōque modum lassāta voluptās
inposuit, longīs Caesar prōdūcere noctem
inchoat adloquiīs, summāque in sēde jacentem
līnigerum placidīs conpellat Acōrea dictīs.
'ō sacrīs dēvōte senex, quodque arguit aetās
nōn neglecte deīs, Phariae prīmōrdia gentis
terrārumque sitūs volgīque ēdissere mōrēs
et rītūs fōrmāsque deum; quodcumque vetustīs
īnsculptum est adytīs profer, nōscīque volentēs
prōde deōs. sī Cēcropium sua sacra Platōna
majōrēs docuēre tuī, quis dignior umquam
hōc fuit audītū mundīque capācior hospes?
fāma quidem generī Phariās mē dūxit ad urbēs,
sed tamen et vestrī; media inter proelia semper
stēllārum caelīque plagīs superīsque vacāvī,
nec meus Eudoxī vincētur fastibus annus.
sed, cum tanta meō vīvat sub pectore virtūs,
tantus amor vērī, nihil est quod nōscere mālim
quam fluviī causās per saecula tanta latentīs
ignōtumque caput: spēs sit mihi certa videndī
Nīliacōs fontēs, bellum cīvīle relinquam.'
fīnierat, contrāque sacer sīc orsus Acōreus:
'fās mihi magnōrum, Caesar, sēcrēta parentum
ēdere ad hoc aevī populīs ignōta profānīs.
sit pietās aliīs mīrācula tanta silēre;
ast ego caelicolīs grātum reor īre per omnīs
hoc opus et sacrās populīs nōtēscere lēgēs.
sīderibus, quae sōla fugam moderantur Olympī
occurruntque polō, dīversa potentia prīmā
mundī lēge data est. sōl tempora dīvidit aevī,
mūtat nocte diem, radiīsque potentibus astra
īre vetat cursūsque vagōs statiōne morātur;
lūna suīs vicibus Tēthȳn terrēnaque miscet;
frīgida Sāturnō glaciēs et zōna nivālis
cessit; habet ventōs incertaque fulmina Māvors;
sub Jove temperiēs et numquam turbidus āēr;
at fēcunda Venus cūnctārum sēmina rērum
possidet; inmēnsae Cyllēnius arbiter undaeest.
hunc ubi pars caelī tenuit, quā mixta Leōnis
sīdera sunt Cancrō, rapidōs quā Sīrius ignēs
exerit et variī mūtātor circulus annī
Aegocerōn Cancrumque tenet, cui subdita Nīlī
ōra latent, quae cum dominus percussit aquārum
igne superjectō, tunc Nīlus fonte solūtō,
exit ut Ōceanus lūnāribus incrēmentīs,
jussus adest, auctūsque suōs nōn ante coartat
quam nox aestīvās ā sōle recēperit hōrās.
vāna fidēs veterum, Nīlō, quod crēscat in arva,
Aethiopum prōdesse nivēs. nōn Arctos in illīs
montibus aut Boreās. testis tibi sōle perustī
ipse color populī calidīque vapōribus Austrī.
adde quod omne caput fluviī, quodcumque solūta
praecipitat glaciēs, ingressō vēre tumēscit
prīmā tābe nivis: Nīlus neque suscitat undās
ante Canis radiōs nec rīpīs alligat amnem
ante parem noctī Lībrā sub jūdice Phoebum.
inde etiam lēgēs aliārum nescit aquārum,
nec tumet hībernus, cum longē sōle remōtō
officiīs caret unda suīs: dare jussus inīquō
temperiem caelō mediīs aestātibus exit
sub torrente plagā, neu terrās dissipet ignis
Nīlus adest mundō contrāque incēnsa Leōnis
ōra tumet Cancrōque suam torrente Syēnēn
inplōrātus adest, nec campōs līberat undīs
dōnec in autumnum dēclīnet Phoebus et umbrās
extendat Meroē. quis causās reddere possit?
sīc jussit nātūra parēns discurrere Nīlum,
sīc opus est mundō. Zephyrōs quoque vāna vetustās
hīs ascrīpsit aquīs, quōrum stata tempora flātūs
continuīque diēs et in āera longa potestās,
vel quod ab occiduō dēpellunt nūbila caelō
trāns Noton et fluviō cōgunt incumbere nimbōs,
vel quod aquās totiēns rumpentis lītora Nīlī
adsiduō feriunt cōguntque resistere flūctū:
ille morā cursūs adversīque obice pontī
aestuat in campōs. sunt quī spīrāmina terrīs
esse putent magnōsque cavae conpāgis hiātūs.
commeat hāc penitus tacitīs discursibus unda
frīgore ab Arctōō medium revocāta sub axem,
cum Phoebus pressit Meroēn tellūsque perusta
illūc dūxit aquās; trahitur Gangēsque Padusque
per tacitum mundī: tunc omnia flūmina Nīlus
ūnō fonte vomēns nōn ūnō gurgite perfert.
rūmor ab Ōceanō, quī terrās alligat omnēs,
exundante procul violentum ērumpere Nīlum
aequoreōsque salēs longō mītēscere tractū.
nec nōn Ōceanō pāscī Phoebumque polōsque
crēdimus: hunc, calidī tetigit cum bracchia Cancrī,
sōl rapit, atque undae plūs quam quod dīgerat āēr
tollitur; hoc noctēs referunt Nīlōque profundunt.
ast ego, sī tantam jūs est mihi solvere lītem,
quāsdam, Caesar, aquās post mundī sēra perāctī
saecula concussīs terrārum ērumpere vēnīs
nōn id agente deō, quāsdam conpāge sub ipsā
cum tōtō coepisse reor, quās ille creātor
atque opifex rērum certō sub jūre coercet.
quae tibi nōscendī Nīlum, Rōmāne, cupīdō est,
et Phariīs Persīsque fuit Macetumque tyrannīs,
nūllaque nōn aetās voluit cōnferre futūrīs
nōtitiam; sed vincit adhūc nātūra latendī.
summus Alexander rēgum, quem Memphis adōrat,
invīdit Nīlō, mīsitque per ultima terrae
Aethiopum lēctōs: illōs rubicunda perustī
zōna polī tenuit; Nīlum vīdēre calentem.
vēnit ad occāsūs mundīque extrēma Sesōstris
et Phariōs currūs rēgum cervīcibus ēgit;
ante tamen vestrōs amnēs, Rhodanumque Padumque,
quam Nīlum dē fonte bibit. vaesānus in ortūs
Cambȳsēs longī populōs pervēnit ad aevī,
dēfectusque epulīs et pāstus caede suōrum
ignōtō tē, Nīle, redit. nōn fābula mendāx
ausa loquī dē fonte tuō est. ubicumque vidēris
quaereris, et nūllī contingit glōria gentī
ut Nīlō sit laeta suō. tua flūmina prōdam,
quā deus undārum cēlātor, Nīle, tuārum
tē mihi nōsse dedit. mediō cōnsurgis ab axe;
ausus in ārdentem rīpās attollere Cancrum
in Boreān is rēctus aquīs mediumque Boōtēn
(cursus in occāsūs flexū torquētur et ortūs,
nunc Arabum populīs, Libycīs nunc aequus harēnīs),
tēque vident prīmī, quaerunt tamen hī quoque, Sērēs,
Aethiopumque ferīs aliēnō gurgite campōs,
et tē terrārum nescit cui dēbeat orbis.
arcānum nātūra caput nōn prōdidit ūllī,
nec licuit populīs parvum tē, Nīle, vidēre,
āmōvitque sinūs et gentēs māluit ortūs
mīrārī quam nōsse tuōs. cōnsurgere in ipsīs
jūs tibi sōlstitiīs, aliēnā crēscere brūmā
atque hiemēs adferre tuās, sōlīque vagārī
concessum per utrōsque polōs. hīc quaeritur ortus,
illīc fīnis aquae. lātē tibi gurgite ruptō
ambītur nigrīs Meroē fēcunda colōnīs,
laeta comīs hebenī, quae quamvīs arbore multā
frondeat aestātem nūllā sibi mītigat umbrā,
līnea tam rēctum mundī ferit illa Leōnem.
inde plagās Phoebī damnum nōn passus aquārum
praeveheris sterilēsque diū mētīris harēnās,
nunc omnēs ūnum vīrēs collēctus in amnem,
nunc vagus et spargēns facilem tibi cēdere rīpam.
rūrsus multifidās revocat piger alveus undās,
quā dirimunt Arabum populīs Aegyptia rūra
rēgnī claustra Philae. mox tē dēserta secantem,
quā jungunt nostrum rubrō commercia pontō,
mollis lāpsus agit. quis tē tam lēne fluentem
mōtūrum tōtās violentī gurgitis īrās,
Nīle, putet? sed, cum lāpsūs abrupta viārum
excēpēre tuōs et praecipitēs cataractae
ac nusquam vetitīs ūllās obsistere cautēs
indignāris aquīs, spūmā tunc astra lacessis,
cūncta fremunt undīs, ac multō murmure montis
spūmeus invītīs cānescīt flūctibus amnis.
hinc, Abaton quam nostra vocat veneranda vetustās,
terra potēns prīmōs sentit percussa tumultūs
et scopulī, placuit fluviī quōs dīcere vēnās,
quod manifēsta novī prīmum dant signa tumōris.
hinc montēs nātūra vagīs circumdedit undīs,
quī Libyae tē, Nīle, negent; quōs inter in altā
it convalle tacēns jam mōribus unda receptīs.
prīma tibī campōs permittit apertaque Memphis
rūra modumque vetat crēscendī pōnere rīpās.'
sīc velut in tūtā sēcūrī pāce trahēbant
noctis iter mediae. sed nōn vaesāna Pothīnī
mēns inbūta semel sacrā jam caede vacābat
ā scelerum mōtū: Magnō nihil ille perēmptō
jam putat esse nefās; habitant sub pectore mānēs
ultrīcēsque deae dant in nova mōnstra furōrem.
dignātur vīlēs istō quoque sanguine dextrās
quō Fortūna parat victōs perfundere patrēs,
poenaque cīvīlis bellī, vindicta senātūs
paene data est famulō. procul hoc āvertite, fāta,
crīmen, ut haec Brūtō cervīx absente secētur.
in scelus it Pharium Rōmānī poena tyrannī,
exemplumque perit. struit audāx inrita fātīs
nec parat occultae caedem committere fraudī
invictumque ducem dētēctō Mārte lacessit.
tantum animī dēlicta dabant, ut colla ferīre
Caesaris et socerum jungī tibi, Magne, jubēret;
atque haec dicta monet famulōs perferre fidēlēs
ad Pompejānae socium sibi caedis Achillam,
quem puer inbellis cūnctīs praefēcerat armīs
et dederat ferrum, nūllō sibi jūre retentō,
in cūnctōs in sēque simul. 'tū mollibus' inquit
'nunc incumbe torīs et pinguīs exige somnōs:
invāsit Cleopatra domum, nec prōdita tantum est
sed dōnāta Pharos. cessās accurrere sōlus
ad dominae thalamōs? nūbit soror inpia frātrī,
nam Latiō jam nūpta ducī est, interque marītōs
discurrēns Aegypton habet Rōmamque merētur.
expugnāre senem potuit Cleopatra venēnīs:
crēde, miser, puerō, quem nox sī jūnxerit ūna
et semel amplexūs incestō pectore passus
hauserit obscaenum titulō pietātis amōrem,
mēque tuumque caput per singula forsitan illī
ōscula dōnābit. crucibus flammīsque luēmus
sī fuerit formonsa soror. nīl undique restat
auxiliī: rēx hinc conjūnx, hinc Caesar adulter.
et sumus, ut fatear, tam saevā jūdice sontēs:
quem nōn ē nōbīs crēdit Cleopatra nocentem
ā quō casta fuit? per tē quod fēcimus ūnā
perdidimusque nefās, perque ictum sanguine Magnī
foedus, ades; subitō bellum mōlīre tumultū,
inrue; nocturnās rumpāmus fūnere taedās
crūdēlemque torīs dominam mactēmus in ipsīs
cum quōcumque virō. nec nōs dēterreat ausīs
Hesperiī fortūna ducis, quae sustulit illum
inposuitque orbī: commūnis glōria nōbīs,
nōs quoque sublīmēs Magnus facit. aspice lītus,
spem nostrī sceleris; pollūtōs cōnsule flūctūs
quid liceat nōbīs, tumulumque ē pulvere parvō
aspice Pompēī nōn omnia membra tegentem.
quem metuis, pār hujus erat. nōn sanguine clārī
(quid rēfert?) nec opēs populōrum et rēgna movēmus:
ad scelus ingentis fātī sumus. attrahit illōs
in nostrās fortūna manūs: ēn, altera vēnit
victima nōbilior. plācēmus caede secundā
Hesperiās gentēs: jugulus mihi Caesaris haustus
hoc praestāre potest, Pompēī caede nocentīs
ut populus Rōmānus amet. quid nōmina tanta
horrēmus vīrēsque ducis, quibus ille relictīs
mīles erit? nox haec peraget cīvīlia bella
īnferiāsque dabit populīs et mittet ad umbrās
quod dēbētur adhūc mundō caput. īte ferōcēs
Caesaris in jugulum; praestet Lāgēa juventūs
hoc rēgī, Rōmāna sibī. tū parce morārī.
plēnum epulīs madidumque merō Venerīque parātum
inveniēs: audē, superī tot vōta Catōnum
Brūtōrumque tibī tribuent.' nōn lentus Achillās
suādentī pārēre nefās haud clāra movendīs,
ut mōs, signa dedit castrīs nec prōdidit arma
ūllīus clangōre tubae: temere omnia saevī
īnstrūmenta rapit bellī. pars maxima turbae
plēbis erat Latiae, sed tanta oblīvio mentis
cēpit in externōs corruptō mīlite mōrēs
ut duce sub famulō jussūque satellitis īrent
quōs erat indignum Phariō pārēre tyrannō.
nūlla fidēs pietāsque virīs quī castra sequuntur,
vēnālēsque manūs; ibi fās ubi proxima mercēs:
aere merent parvō, jugulumque in Caesaris īre
nōn sibi dant. prō fās! ubi nōn cīvīlia bella
invenit imperiī fātum miserābile nostrī?
Thessaliae subducta aciēs in lītore Nīlī
mōre furit patriō. quid plūs tē, Magne, receptō
ausa foret Lāgēa domus? dat scīlicet omnis
dextera quod dēbet superīs, nūllīque vacāre
fās est Rōmānō. Latium sīc scindere corpus
dīs placitum: nōn in socerī generīque favōrem
discēdunt populī; cīvīlia bella satelles
mōvit, et in partem Rōmānī vēnit Achillās;
et nisi fāta manūs ā sanguine Caesaris arcent
hae vincent partēs. aderat mātūrus uterque,
et districta epulīs ad cūnctās aula patēbat
īnsidiās, poteratque cruor per rēgia fundī
pōcula Caesareus mēnsaeque incumbere cervīx.
sed metuunt bellī trepidōs in nocte tumultūs,
nē caedēs cōnfūsa manū permissaque fātīs
tē, Ptolemaee, trahat. tanta est fīdūcia ferrī,
nōn rapuēre nefās; summī contempta facultās
est operis; vīsum famulīs reparābile damnum
illam mactandī dīmittere Caesaris hōram.
servātur poenās in apertā lūce datūrus;
dōnāta est nox ūna ducī, vīxitque Pothīnī
mūnere Phoebēōs Caesar dīlātus in ortūs.
Lūcifer ā Casiā prōspexit rūpe diemque
mīsit in Aegypton prīmō quoque sōle calentem,
cum procul ā mūrīs aciēs nōn sparsa maniplīs
nec vaga cōnspicitur, sed jūstōs quālis ad hostēs
rēctā fronte venit: passūrī comminus arma
lātūrīque ruunt. at Caesar moenibus urbis
diffīsus foribus clausae sē prōtegit aulae
dēgenerēs passus latebrās. nec tōta vacābat
rēgia conpressō: minimā collēgerat arma
parte domūs. tangunt animōs īraeque metūsque,
et timet incursūs indignāturque timēre.
sīc fremit in parvīs fera nōbilis abdita claustrīs
et frangit rabidōs praemorsō carcere dentēs,
nec secus in Siculīs fureret tua flamma cavernīs,
obstrueret summam sīquis tibi, Mulciber, Aetnam.
audāx Thessalicī nūper quī rūpe sub Haemī
Hesperiae cūnctōs procerēs aciemque senātūs
Pompejumque ducem causā spērāre vetante
nōn timuit fātumque sibī prōmīsit inīquum,
expāvit servīle nefās, intrāque penātēs
obruitur tēlīs. quem nōn violāsset Alānus,
nōn Scytha, nōn fīxō quī lūdit in hospite Maurus,
hic, cui Rōmānī spatium nōn sufficit orbis,
parvaque rēgna putet Tyriīs cum Gādibus Indōs,
ceu puer inbellis vel captīs fēmina mūris,
quaerit tūta domūs; spem vītae in līmine clausō
pōnit, et incertō lūstrat vagus ātria cursū,
nōn sine rēge tamen, quem dūcit in omnia sēcum
sūmptūrus poenās et grāta piācula mortī
missūrusque tuum, sī nōn sint tēla nec ignēs,
in famulōs, Ptolemaee, caput. sīc barbara Colchis
crēditur ultōrem metuēns rēgnīque fugaeque
ēnse suō frātrisque simul cervīce parātā
expectāsse patrem. cōgunt tamen ultima rērum
spem pācis temptāre ducem, missusque satelles
rēgius, ut saevōs absentis vōce tyrannī
corriperet famulōs, quō bellum auctōre movērent.
sed neque jūs mundī valuit nec foedera sāncta
gentibus, ōrātor rēgis pācisque sequester
quīn caderet ferrō. quamquam quis tālia facta
aestimat in numerō scelerum pōnenda tuōrum,
tot mōnstrīs Aegypte nocēns? nōn Thessala tellūs
vastaque rēgna Jubae, nōn Pontus et inpia signa
Pharnacis et gelidō circumfluus orbis Hibērō
tantum ausus scelerum, nōn Syrtīs barbara, quantum
dēliciae fēcēre tuae. premit undique bellum,
inque domum jam tēla cadunt quassantque penātēs.
nōn ariēs ūnō mōtūrus līmina pulsū
frāctūrusque domum, nōn ūlla est māchina bellī,
nec flammīs mandātur opus; sed caeca juventūs
cōnsiliī vastōs ambit dīvīsa penātēs,
et nusquam tōtīs incursat vīribus agmen.
fāta vetant, mūrīque vicem Fortūna tuētur.
nec nōn et ratibus temptātur rēgia, quā sē
prōtulit in mediōs audācī margine flūctūs
luxuriōsa domus. sed adest dēfēnsor ubīque
Caesar et hōs aditūs gladiīs, hōs ignibus arcet,
obsessusque gerit, tanta est cōnstantia mentis,
expugnantis opus. piceō jubet unguine tīnctās
lampadas inmittī jūnctīs in vēla carīnīs;
nec piger ignis erat per stuppea vincula perque
mānantīs cērā tabulās, et tempore eōdem
trānstraque nautārum summīque ārsēre cerūchī.
jam prope sēmustae merguntur in aequora classēs,
jamque hostēs et tēla natant. nec puppibus ignis
incubuit sōlīs; sed quae vīcīna fuēre
tēcta marī longīs rapuēre vapōribus ignem,
et clādem fōvēre Notī, percussaque flamma
turbine nōn aliō mōtū per tēcta cucurrit
quam solet aetheriō lampas dēcurrere sulcō
māteriāque carēns atque ārdēns āere sōlō.
illa luēs paulum clausā revocāvit ab aulā
urbis in auxilium populōs. nec tempora clādis
perdidit in somnōs, sed caecā nocte carīnīs
īnsiluit Caesar semper fēlīciter ūsus
praecipitī cursū bellōrum, et tempore raptō
nunc claustrum pelagī cēpit Pharon. īnsula quondam
in mediō stetit illa marī sub tempore vātis
Prōteos, at nunc est Pellaeīs proxima mūrīs.
illa ducī geminōs bellōrum praestitit ūsūs.
abstulit excursūs et faucēs aequoris hostī
Caesar et auxiliīs ut vīdit lībera pontī
ōstia, nōn fātum meritī poenāsque Pothīnī
distulit ulterius. sed nōn, quā dēbuit, īra,
nōn cruce, nōn flammīs rapuit, nōn dente ferārum:
[heu facinus, gladiō cervīx male caesa pependit]
Magnī morte perīt. nec nōn subrepta parātīs
ā famulō Ganymēde dolīs pervēnit ad hostīs
Caesaris Arsinoē; quae castra carentia rēge
ut prōlēs Lāgēa tenet, famulumque tyrannī
terribilem jūstō trānsēgit Achillea ferrō.
altera, Magne, tuīs jam victima mittitur umbrīs;
nec satis hoc Fortūna putat. procul absit ut ista
vindictae sit summa tuae. nōn ipse tyrannus
sufficit in poenās, nōn omnis rēgia Lāgī:
dum patriī veniant in vīscera Caesaris ēnsēs
Magnus inultus erit. sed nōn auctōre furōris
sublātō cecidit rabiēs; nam rūrsus in arma
auspiciīs Ganymēdis eunt ac multa secundō
proelia Mārte gerunt. potuit discrīmine summō
Caesaris ūna diēs in fāmam et saecula mittī.
mōlis in exiguae spatiō stīpantibus armīs
dum parat in vacuās Mārtem trānsferre carīnās,
dux Latius tōtā subitus formīdine bellī
cingitur: hinc dēnsae praetexunt lītora classēs,
hinc tergō īnsultant peditēs. via nūlla salūtis,
nōn fuga, nōn virtūs; vix spēs quoque mortis honestae.
nōn aciē fūsā nec magnae strāgis acervīs
vincendus tum Caesar erat sed sanguine nūllō.
captus sorte locī pendet; dubiusque timēret
optāretne morī respexit in agmine dēnsō
Scaevam perpetuae meritum jam nōmina fāmae
ad campōs, Epidamne, tuōs, ubi sōlus apertīs
obsēdit mūrīs calcantem moenia Magnum.

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation