Senex
Vt aétas mea ést atque ut hóc usus fácto est
gradum proferam, progrediri properabo.
sed id quam mihi facile sit, haud sum falsus.
nam pernicitas deserit: consitus sum
senectute, onustum gero corpus, vires
reliquere: ut aetas mala est; mers mala ergost.
nam res plurumas pessumas, quom advenit, fert:
quas si aútumem omnis, nimis lóngus sermost.
sed haec res mihi in pectore et corde curaest,
quidnam hóc sit negóti, quod fília sic
repénte expetít me, ut ád sese irem.
nec, quíd id sit, mihí certiús facit, quid
velít, quid me accersat.
verúm propemodúm iam sció, quid siet rei.
credo cum viro litigium natum esse aliquod.
ita istaec solent, quae viros subservire
sibi postulant, dote fretae, feroces.
et illi quoque haud abstinent saepe culpa.
verum est modus tamen, quoad pati uxorem oportet;
nec pol filia umquam patrem accersit ad se,
nisi aut quid commissi aut iurgi est iusta causa.
sed id quidquid est, iam sciam. atque eccam eampse
ante aedis et eius virum tristem video.
id ést quod suspicábar.
áppellabo hanc.
Matrona
Ibo advorsum. sálve multum, mí pater.
Senex
Salva sis. salven advenio? salven accersi iubes?
quid tu tristis es? quid ille autem abs te iratus destitit?
nescio quíd vos velitati éstis inter vos duos.
loquere, uter meruistis culpam? paucis, non longos logos.
Matrona
Nusquam equidem quicquam deliqui: hoc primum te absolvo, pater.
verum vivere hic non possum neque durare ullo modo.
proin tu me hinc abducas.
Senex
Quid istuc autem est?
Matrona
Ludibrio, pater,
habeor.
Senex
Vnde?
Matrona
Ab illo, quoi me mandavisti, meo viro.
Senex
Ecce autem litigium. quotiens tandem édixi tibi,
ut caveres, neuter ad me iretis cum querimonia?
Matrona
Qui ego istuc, mi pater, cavere possum?
Senex
Men interrogas?
Matrona
Nisi non vis.
Senex
Quotiens monstravi tibi, viro ut morem geras,
quid ille faciat, né id observes, quó eat, quid rerum gerat.
Matrona
At enim ille hinc amat meretricem ex proxumo.
Senex
Sane sapit,
atque ob istánc industriam etiam faxo amabit amplius.
Matrona
Atque ibi potat.
Senex
Tua quidem ille causa potabit minus,
si illic sive alibi libebit? quae haec, malum, impudentiast?
una opera prohibere, ad cenam ne promittat, postules,
neve quemquam accipiat alienum apud se. serviren tibi
postulas viros? dare una ópera pensum postules,
inter ancillas sedere iubeas, lanam carere.
Matrona
Non equidem mihi te advocatum, pater, adduxi, sed viro.
hinc stas, illim causam dicis.
Senex
Si ille quid deliquerit,
multo tanto illum accusabo, quam te accusavi, amplius.
quando te auratam et vestitam bene habet, ancillas penum
recte praehibet, melius sanam est, mulier, mentem sumere.
Matrona
At ille suppilat mihi aurum et pallas ex arcis domo,
me despoliat, mea ornamenta clam ad meretrices degerit.
Senex
Male facit, si istuc facit; si non facit, tu male facis,
quae insontem insimules.
Matrona
Quin etiam nunc habet pallam, pater,
et spinter, quod ad hanc detulerat, nunc, quia rescivi, refert.
Senex
Iám ego ex hoc, ut factumst, scibo. íbo ad hominem atque adloquar.
dic mi istuc, Menaechme, quod vos dissertatis, ut sciam.
quid tu tristis es? quid illa autem irata abs te destitit?
Menaechmvs
Quisquis es, quidquid tibi nomen est, senex, summum Iovem
deosque do testes—
Senex
Qua de re aut cuius rei rerum omnium?
Menaechmvs
Me neque isti male fecisse mulieri, quae me arguit
hanc domo ab se surrupuisse atque abstulisse [gap] deierat.
sí ego intra aedis huius umquam, ubi habitat, penetravi pedem,
omnium hominum exopto ut fiam miserorum miserrimus.
Senex
Sanun es, qui istuc exoptes aut neges te umquam pedem
in eas aedis intulisse ubi habitas, insanissime?
Menaechmvs
Tun, senex, ais habitare med in illisce aedibus?
Senex
Tun negas?
Menaechmvs
Nego hercle vero.
Senex
Immo hercle †ludere negas;
nisi quo nocte hac exmigrastis. concede huc, mea filia.
quid tu ais? num hinc exmigrastis?
Matrona
Quem in locum aut quam ob rem, obsecro?
Senex
Non edepol scio.
Matrona
Profecto ludit te hic. non tu tenes?
Senex
Iam vero, Menaechme, satis iocatu's. nunc hanc rem gere.
Menaechmvs
Quaeso, quid mihi tecum est? unde aut quis tu homo es? [gap]
† tibi aut adeo isti, quae mihi molesta est quoquo modo?
Matrona
Viden tu ílli oculos virere? ut viridis exoritur colos
ex temporibus atque fronte, ut oculi scintillant, vide.
Menaechmvs
Quid mihi meliust, quam quando illi me insanire praedicant,
ego med adsimulem insanire, ut illos a me absterream?
Matrona
Vt pandiculans oscitatur. quid nunc faciam, mi pater?
Senex
Concede huc, mea nata, ab istoc quam potest longissime.
Menaechmvs
Euhoe Bacche, Bromie, quo me in silvam venatum vocas?
audio, sed non abire possum ab his regionibus,
ita illa me ab laeva rabiosa femina adservat canis,
poste autem illinc hircus † alus, qui saepe aetate in sua
perdidit civem innocentem falso testimonio.
Senex
Vae capiti tuo.
Menaechmvs
Ecce, Apollo mi ex oraclo ímperat,
ut ego ílli oculos exuram lampadibus ardentibus.
Matrona
Perii, mi pater, minatur míhi oculos exurere.
Menaechmvs
[Ei mihi, insanire me aiunt, ultro cum ipsi insaniunt.]
Senex
Filia, heus.
Matrona
Quid est? quid agimus?
Senex
Quid si ego huc servos cito?
ibo, abducam qui hunc hinc tollant et domi devinciant,
prius quam turbarum quid faciat amplius.
Menaechmvs
Enim haereo;
ni occupo aliquid mihi consilium, hí domum me ad se auferent.
pugnis me votas in huius ore quicquam parcere,
ni a meis oculis abscedat in malam magnam crucem.
faciam quod iubes, Apollo.
Senex
Fuge domum, quantum potest,
ne hic te obtundat.
Matrona
Fugio. amabo, ádserva istunc, mi pater,
ne quo hinc abeat. sumne ego mulier misera, quae illaec audio?—
Menaechmvs
Haud male, Apollo illanc amovi; nunc hunc impurissimum,
barbatum, tremulum Tithonum, qui cluet Cygno patre,
ita mihi imperas ut ego huius membra atque ossa atque artua
comminuam illo scipione quem ipse habet.
Senex
Dabitur malum,
me quidem si attígeris aut si propius ad me accesseris.
Menaechmvs
Faciam quod iubes; securim capiam ancipitem, atque hunc senem
osse fini dedolabo ássulatim viscera.
Senex
Enim vero illud praecavendumst, atque adcurandumst mihi;
sane ego illúm metuo, ut minatur, ne quid male faxit mihi.
Menaechmvs
Multa mi imperas, Apollo: nunc equos iunctos iubes
capere me indomitos, ferocis, atque in currum inscendere,
ut ego hunc proteram leonem vetulum, olentem, edentulum.
iam adstiti in currum, iam lora teneo, iam stimulus in manust.
agite equi, facitote sonitus ungularum appareat,
cursu celeri facite inflexa sit pedum pernicitas.
Senex
Mihin equis iunctis minare?
Menaechmvs
Ecce, Apollo, denuo
me iubes facere impetum in eum qui stat atque occidere.
sed quis hic est qui me capillo hínc de curru deripit?
imperium tuom demutat atque edictum Apollinis.
Senex
Eu hércle morbum acrem ac durum [gap] di vostram fidem.
vel hic qui insanit, quam valuit paulo prius;
ei derepente tantus morbus incidit.
ibo atque accersam medicum iam quantum potest.—