Appearance

Theme

Reading text

Font
Size
100%
Spacing
Contrast
normal

Gallia est omnis dīvīsa in partēs trēs, quārum ūnam incolunt Belgae.

Issues / Feedback

This report will be visible to the general public on our GitHub issue tracker. Please do not submit private or sensitive information.
Only needed if you want updates or clarification on GitHub.
Poem 1§ 1
Grattius · Cynegetica

Poem 1

Text kindly provided by Hypotactic

Dōna canō dīvum, laetās vēnantibus artīs,
auspiciō, Dīāna, tuō; prius omnis in armīs
spēs fuit et nūdā silvās virtūte movēbant
incōnsultī hominēs vītāque erat error in omnī.
post aliā, propiōre, viā meliusque profectī
tē sociam, Ratiō, rēbus sūmpsēre gerendīs;
hinc omne auxilium vītae rēctusque relūxit
ōrdō et contiguās didicēre ex artibus artīs
prōserere, hinc dēmēns cecidit violentia retrō.
sed prīmum auspicium deus artibus altaque circā
firmāmenta dedit; tum partīs quisque secūtus
exēgēre suās tetigitque industria fīnem.
tū trepidam bellō, vītam, Dīāna, ferīnō
quā prīmam quaerēbat opem, dignāta repertīs
prōtegere auxiliīs orbemque hāc solvere noxā.
adscīvēre tuō comitēs sub nōmine dīvae
centum: omnēs nemorum, ūmentēs dē fontibus omnēs
Nāides, et Latiī satyrī Faunusque subībant
Maenaliusque puer, domitrīxque Īdaea leōnum
māter, et incultō Silvānus termite gaudēns.
hīs ego praesidibus nostram dēfendere sortem
contrā mīlle ferās et nōn sine carmine jussus
carmine et arma dabō et vēnandī persequar artīs.
armōrum cassēs, plagiīque exōrdia, restēs,
prīma jubent tenuī nāscentem jungere fīlō
limbum et quadruplicīs tormentō adstringere limbōs:
illa operum patiēns, illa ūsūs līnea longī
tunc ipsum ē mediō cassem quō nāscitur ōre
per sēnōs circum usque sinūs laqueābis, ut omnī
concipiat tergō, sī quisquam est plūrimus, hostem.
at bis vīcēnōs spatium praetendere passūs
rēte velim plēnīsque decem cōnsurgere nōdīs;
ingrātī majōra sinūs impendia sūment.
optuma Cīnyphiae, nē quid cūnctēre, palūdēs
līna dabunt; bonus Aeoliā dē valle Sibyllae
fētus et aprīcō Tuscōrum stuppea campō
messis contiguum sorbēns dē flūmine rōrem,
quā cultor Latiī per opāca silentia Thybris
lābitur inque sinūs magnō venit ōre marīnōs.
at contrā nostrīs imbellia līna Faliscīs
Hispānīque aliō spectantur Saetabis ūsū.
vix operāta suō sacra ad Būbastia līnō
vēlātur sonipēs aestīvī turba Canōpī:
ipse in māteriā damnōsus candor inertī
ostendit longē fraudem atque exterruit hostīs.
at pauper riguī cūstōs Alabandius hortī
cannabinās nūtrit silvās, quam commoda nostrō
armāmenta operī. gravis est tūtēla, sed illīs
tū licet Haemoniōs inclūdās rētibus ursōs.
tantum nē subeat vitiōrum pessimus ūmor
ante cavē: nōn est ūmentibus ūsus in armīs,
nūlla fidēs. ergō seu pressā flūmina valle
inter opus clausaeque malum fēcēre palūdēs,
sīve imprōvīsus caelō perfūderit imber,
illa vel ad flātūs Helicēs oppande serēnae
vel cālīgineō laxanda repōnite fūmō.
idcircō et prīmās līnōrum tangere messēs
ante vetant quam mātūrīs accenderit annum
ignibus et clārō Plīās sē prōmpserit ortū.
imbiberit: tantō respondet longior ūsus.
magnum opus et tangī, nisi cūrā vincitur, impār.
nōnne vidēs veterum, quōs prōdit fābula rērum,
sēmideōs Dillī aggeribus temptāre superbīs
caelī iter et mātrēs ausī attrectāre deōrum,
quam magnā mercēde meō sine mūnere silvās
impulerint? flet adhūc et porrō flēbit Adōnin
victa Venus, ceciditque suīs Ancaeus in arvīs
(et praedexter erat, geminīsque secūribus ingēns)
ipse deus cultorque ferī Tīrynthius orbis,
quem mare, quem tellūs, quem praeceps jānua Dītis
omnia temptantem, quā laus erat obvia, passa est
hinc decus et fāmae prīmum impetrāvit honōrem.
exige sī qua meīs respondet ab artibus ergō
grātia quae vīrēs fallat collāta ferīnās:
sunt quibus immundō dēcerptae vulture plūmae
īnstrūmentum operis fuit et nōn parva facultās.
tantum inter niveī jungantur vellera cygnī,
et satis armōrum est. haec clārā lūce coruscant
terribilēs speciēs, at vulture dīrus ab ātrō
turbat odor silvās meliusque alterna valet rēs.
sed quam clāra tuīs et pinguis plūma sub armīs,
tam mollis tāctū et nōn sit crēberruma nexū,
nē reprēnsa suīs properantem līnea pennīs
implicet atque ipsō mendōsa coarguat ūsū.
hic magis in cervōs valuit metus; ast ubi lentae
interdum Libycō fūcantur sandyce pennae
linteaque expositīs lūcent ancōnibus arma,
rārum sī qua metūs ēlūdet bēlua falsōs.
nam fuit et laqueīs aliquis currācibus ūsus:
cervīnō jussēre magis contexere nervō;
fraus teget īnsidiās habitū mentīta ferīnō.
quid quī dentātās īlignō rōbore clausit
vēnātor pedicās, quam dissimulantibus armīs
saepe habet imprūdēns aliēnī lucra labōris!
ō fēlīx, tantīs quem prīmum industria rēbus
prōdidit auctōrem! deus ille an proxuma dīvōs
mēns fuit, in caecās aciem quae magna tenebrās
ēgit et ignārum perfūdit lūmine vulgus?
dīc age Pīeriō (fās est) Dīāna, ministrō.
Arcadium stat fāma senem, quem Maenalus auctor
et Lacedaemoniae prīmum vīdistis Amȳclae
per nōn adsuētās mētantem rētia vallēs
Dercylon. haut illō quisquam sē jūstior ēgit,
hau fuit in terrīs dīvum observantior alter:
ergō illum prīmīs nemorum dea fīnxit in arvīs
auctōremque operī dignāta īnscrībere magnō
jussit adīre suās et pandere gentibus artēs.
ille etiam validō prīmus vēnābula dente
induit et prōnī moderātus vulneris īram
omne morīs excēpit onus; tum stricta verūtīs
dentibus et geminā subiēre hastīlia furcā
et quīdam tōtīs clausērunt ēnsibus hastās,
nē cessāret iners in vulnere massa ferīnō.
blandīmenta vagae fugiēs novitātis: ibīdem
exiguō nimiōve nocent. sed lūbricus errat
mōs et ab expertīs festīnant ūsibus omnēs.
quid, Macetum immēnsōs libeat sī dīcere contōs?
quam longa exiguī spīcant hastīlia dentēs!
aut contrā ut tenerō dēstrictās cortice virgās
praegravat ingentī pernīx Lūcānia cultrō!
omnia tēla modī melius fīnxēre salūbrēs,
quōcircā et jaculīs habilem perpendimus ūsum:
neu leve vulnus eat neu sit brevis impetus illī.
ipsā arcū Lyciāque suōs Dīāna pharetrā
armāvit comitēs: nē tēla relinquite dīvae:
magnum opus et volucrēs quondam fēcēre sagittae.
disce agedum et validīs dīlēctum hastīlibus omnem.
plūrima Thrēiciīs nūtrītur vallibus Hebrī
cornus et umbrōsae Veneris per lītora myrtūs
taxīque pīnūsque Altīnātēsque genestae
et magis incōmptōs operā jūtūrus agrestīs
termes. ab Ēōīs dēscendit virga Sabaeīs
māter odōrātī multum pulcherruma tūris:
illa suōs ūsūs intractātumque decōrem
(sīc nemorum jussēre deae) nātālibus hausit
arbitriīs; at enim multō sunt ficta labōre
cētera quae silvīs errant hastīlia nostrīs:
nunquam sponte suā prōcērus ad aethera termes
exiit inque ipsā curvantur stirpe genestae.
ergō age luxuriam prīmō fētūsque nocentīs
dētrahe: frondōsās gravat indulgentia silvās.
post ubi prōcērīs generōsam stirpibus arbor
sē dederit teretēsque ferent ad sīdera virgae,
stringe notās circum et gemmantīs exige versūs.
hīs, sī quis vitium nocitūrus sufficit, ūmor
ulceribus fluet et vēnās dūrābit inertīs.
in quīnōs sublāta pedēs hastīlia plēnā
caede manū, dum pōmiferīs advertitur annus
frondibus et tepidōs autumnus continet imbrēs.
sed cūr exiguīs tantōs in partibus orbēs
lūstrāmus? prīma illa canum, nōn ūlla per artīs
cūra prior, sīve indomitōs vehementior hostīs
nūdō marte premās seu bellum ex arte ministrēs.
mīlle canum patriae ductīque ab orīgine mōrēs
cuique suā. magna indocilis dat proelia Mēdus
magnaque dīversōs extollit glōria Celtās.
arma negant contrā martemque ōdēre Gelōnī,
sed nātūra sagāx: Persēs in utrōque parātus.
sunt quī Sēras alant, genus intractābilis īrae;
at contrā facilēs magnīque Lycāones armīs.
sed nōn Hyrcānō satis est vehementia gentis
tanta suae: petiēre ultrō fera sēmina silvīs;
dat Venus accessūs et blandō foedere jungit.
tunc et mānsuētīs tūtō ferus errat adulter
in stabulīs ultrōque gravem succēdere tigrin
ausa canis majōre tulit dē sanguine fētum.
sed praeceps virtūs: ipsā vēnābitur aulā
ille tibi et pecudum multō cum sanguine crēscet.
pāsce tamen: quaecumque domī sibi crīmina fēcit,
excutiet silvā magnus pugnātor adeptā.
at fugit adversōs īdem quōs repperit hostīs
Umber: quanta fidēs, utinam, et sollertia nāris,
tanta foret virtūs et tantum vellet in armīs!
quid, freta sī Morinum dubiō refluentia pontō
vēneris atque ipsōs libeat penetrāre Britannōs?
ō quanta est mercēs et quantum impendia suprā,
sī nōn ad speciem mentītūrōsque decōrēs
(parvīs haec ūnā est catulīs jactūra Britannīs),
at magnum cum vēnit opus prōmendaque virtūs
et vocat extrēmō praeceps discrīmine māvors:
nōn tunc ēgregiōs tantum admīrēre Molossōs,
comparat hīs versūta suās Athamānia gentēs
Āzōrusque Pheraeque et clandestīnus Acarnān:
sīcut Acarnānes subiērunt proelia fūrtō,
sīc canis illa suōs taciturna supervenit hostīs.
at clangōre citat quōs nōndum cōnspicit aprōs
Aetōlā quaecumque canis dē stirpe: malignum
officium, sīve illa metus convīcia rūpit
seu frūstrā nimius properat favor. et tamen illud
nē vānum tōtās genus aspernēre per artīs:
mīrum quam celerēs et quantum nāre merentur,
tum nōn est victī cui concessēre labōrī.
idcircō variīs miscēbō gentibus ūsum:
quondam incōnsultīs māter dabit Umbrica Gallīs
sēnsum agilem, trāxēre animōs dē patre Gelōnae
Hyrcānō et vānae tantum Calydōnia linguae
exībit vitium patre ēmendāta Molossō.
scīlicet ex omnī flōrem virtūte capessunt
et sequitur nātūra favēns. at tē leve sī quā
tangit opus pavidōsque juvat compellere dorcas
aut versūta sequī leporis vestīgia parvī,
Pētroniōs (haec fāma) canes volucrēsque Sycambrōs
et pictam maculā Vertrāham dēlige flāvā:
ōcior adfectū mentis pennāque cucurrit,
sed premit inventās, nōn inventūra latentīs
illa ferās, quae Pētroniīs bene glōria cōnstat.
quod sī mātūrō pressantēs gaudia lūsū
dissimulāre ferās tacitīque accēdere possent,
illīs omne decus, quod nunc, Metagontes, habētis,
cōnstāret: silvā sed virtūs irrita damnō est.
at vestrum nōn vīle genus, nōn patria, vulgō
Spartē quōs et Crēta suōs prōmittit alumnōs:
sed prīmum celsā lōrum cervīce ferentem,
Glympice, tē silvīs ēgit Boeōtius Hagnōn,
Hagnōn Astylidēs, Hagnōn, quem plūrima semper
grātia per nostrōs ūnum testābitur ūsūs.
hic trepidās artīs et vix novitāte sedentēs
vīdit quā propior peteret via nec sibi turbam
contrāxit comitem nec vāsa tenentia longē:
ūnus praesidium atque operī spēs magna petītō
adsūmptus Metagōn lūstrat per nōta ferārum
pāscua, per fontēs, per quās trīvēre latebrās.
prīmae lūcis opus: tum signa vapōre ferīnō
intemerāta legēns sī qua est quā fallitur ejus
turba locī, majōre secat spatia extera gȳrō;
atque hīc ēgressū jam tum sine fraude repertō
incubuit, spatiīs quālis permissa Lechaeīs
Thessalium quadrīga decus, quam glōria patrum
excitat et prīmae spēs ambitiōsa corōnae.
sed nē qua ex nimiō redeat jactūra favōre,
lēx dicta officiīs: neu vōce lacesseret hostem
nēve levem praedam aut propiōris pignora lucrī
amplexus prīmōs nēquīquam effunderet āctūs;
jam vērō impēnsum melior fortūna labōrem
cum sequitur juxtāque domus quaesīta ferārum,
et sciat occultōs et signīs arguat hostēs:
(aut effecta levī testātur gaudia caudā
aut ipsa īnfodiēns uncīs vestīgia plantīs
mandit humum celsīsve adprēnsat nāribus aurās);
et tamen, ut nē prīma faventem pignora fallant,
circum omnem asprētīs medius quā clauditur orbis
ferre pedem accessūsque abitūsque notāre ferārum
admonet et, sī forte locō spēs prīma fefellit,
rūsum opus incubuit spatiīs; at, prōspera sī rēs,
intāctō repetet prīma ad vestīgia gȳrō.
ergō ubi plēna suō rediit victōria fīne,
in partem praedae veniat comes et sua nōrit
praemia: sīc operī juvet īnseruisse benignē.
hoc ingēns meritum est, haec ultima palma tropaeī,
Hagnōn magne, tibī dīvum concessa favōre:
ergō semper eris, dum carmina dumque manēbunt
silvārum dōtēs atque arma Diānia terrīs.
hic et sēmiferam thōum dē sanguine prōlem
fīnxit. nōn aliō major sub pectore virtūs,
sīve in lōra vocēs seu nūdī ad pignera martis.
thōes commissōs (clārissima fāma) leōnēs
et subiēre āstū et parvīs domuēre lacertīs;
nam genus exiguum et pudeat, quam īnfōrme, fatērī,
vulpīna speciēs: tamen huic exācta voluntās.
at nōn est alius quem tanta ad mūnia fētūs
exercēre velīs, aut tē tua culpa refellet
inter opus, cum sēra cadit prūdentia damnō.
junge parēs ergō et majōrum pignore signa
fētūram prōdantque tibī Metagonta parentēs,
quī genuēre suā pecus hoc inmāne juventā.
et prīmum expertōs animī, quae grātia prīma est,
in venerem jungam. tum sortis cūra secunda,
nē renuat speciēs aut quem dētractet honōrem.
sint celsī vultūs, sint hirtae frontibus aurēs,
ōs magnum, et patulīs agitātōs nāribus ignēs
spīrent, adstrictī succingant īlia ventrēs,
cauda brevis longumque latus discrētaque collō
caesariēs neu pexa nimis neu frīgoris illa
impatiēns; validīs tum surgat pectus ab armīs,
quod magnōs capiat mōtūs magnīsque supersit.
effuge quī lātā pandit vestīgia plantā:
mollis in officiō. siccīs ego dūra lacertīs
crūra velim et solidōs haec in certāmina calcēs.
sed frūstrā longus properat labor, abdita sī nōn
altās in latebrās ūnīque inclūsa marītō
fēmina: nec patrēs Veneris sub tempore magnōs
illa neque ēmeritae servat fastīgia laudis.
prīmī complexūs, dulcissuma prīma voluptās
(hunc venerī dedit impatiēns nātūra furōrem),
sī tenuit cūstōs et māter adultera nōn est.
dā requiem gravidae solitōsque remitte labōrēs:
vix onerī super illa suō. tum deinde monēbō,
nē mātrem indocilis nātōrum turba fatīget,
percēnsēre notīs jamque inde excernere prāvōs.
signa dabunt ipsī. tenerīs vix artibus haeret
ille tuōs ōlim nōn dēfectūrus honōrēs,
jamque illum impatiēns aequae vehementia sortis
extulit: adfectat māternā rēgna sub alvō,
ūbera tōta tenet, ā tergō līber apertō,
dum tepida indulget terrīs clēmentia mundī;
vērum ubi Caurīnō perstrīnxit frīgore vesper,
irrēptat turbāque potēns operītur inertī.
illius et manibus vīrēs sit cūra futūrās
perpēnsāre: levīs dēdūcet pondere frātrēs:
nec mē pignoribus, nec tē mea carmina fallent.
prōtinus et cultūs aliōs et dēbita fētae
blandīmenta ferēs cūrāque sequēre merentem:
illa perinde suōs, ut erit, dē lacte minōrēs
ad longam praestābit opem. tum dēnique, fētae
cum dēsunt operī, frēgitque industria mātrēs,
trānseat in catulōs omnis tūtēla relictōs.
lacte novam pūbem facilīque tuēbere māzā,
nec luxūs aliōs avidaeque impendia vītae
nōscant: haec magnō redit indulgentia damnō.
nec mīrum: hūmānōs nōn ēst magis altera sēnsūs,
tollit nī ratiō et vitiīs adeuntibus obstat.
haec illa est Phariōs quae frēgit noxia rēgēs,
dum servāta cavīs pōtant Mareōtica gemmīs
nardiferumque metunt Gangēn vitiīsque ministrant.
sīc et Achaemeniō cecidistī, Lȳdia, Cȳrō:
atquī dīves erās ac flūminis aurea vēnīs.
scīlicet ad summam nē quid restāret habendī,
tū quoque luxuriae fictās dum colligis artēs
et sequeris dēmēns aliēnam, Graecia, culpam,
ō quantum et quotiēns decoris frūstrāta paternī!
at quālis nostrīs, quam simplex mēnsa Camillīs!
quī tibi cultus erat post tot, Serrāne, triumphōs!
ergō illī ex habitū virtūtisque indole prīscae
imposuēre orbī Rōmam caput, āctaque ab illīs
ad caelum virtūs summōsque tetendit honōrēs.
scīlicet exiguīs magnā sub imāgine rēbus
prōspiciēs, quae sit ratiō, et quō fīne regendae.
idcircō imperium catulīs ūnusque magister
additur: ille dapēs poenamque operamque moramque
temperet, hunc spectet silvās domitūra juventūs.
nec vīle arbitrium est: cuicumque haec rēgna dicantur,
ille tibi ēgregiā juvenis dē pūbe legendus,
utrumque et prūdēns et sūmptīs impiger armīs.
quod nisi et accessūs et agendī tempora bellī
nōverit et sociōs tūtābitur hoste minōrēs,
aut cēdent aut illa tamen victōria damnō est.
ergō in opus vigilā factusque ades omnibus armīs:
(arma acuēre virum); tegat īmās fascia sūrās;
sit pellis vitulīna, suis et tergore fulvō
īre decet, niteant cānāque ē maele galērī,
īma Tolētānō praecingant īlia cultrō
terribilemque manū vibrāta falārica dextrā
det sonitum et curvae rumpant nōn pervia falcēs.
haec tua mīlitia est. quīn et Māvortia bellō
vulnera et errantīs per tot dīvertia morbōs
causāsque adfectūsque canum tua cūra tuērī est.
stat Fātum suprā tōtumque avidissimus Orcus
pāscitur et nigrīs orbem circumsonat ālīs.
scīlicet ad magnum major dūcenda labōrem
cūra, nec expertōs fallet deus: huic quoque nostrae
est aliud, quod praestet opus, plācābile nūmen.
nec longē auxilium, licet altī vulneris ōrae
abstiterint ātrōque cadant cum sanguine fibrae:
inde rape ex ipsō quī vulnus fēcerit hoste
vīrōsam ēluviem lacerīque per ulceris ōra
sparge manū, vēnās dum sūcus comprimat ācer:
mortis enim patuēre viae. tum pūra monēbō
circum labra sequī tenuīque inclūdere fīlō.
At sī perniciēs angustō pāscitur ōre,
contrā pande viam fallentīsque argue causās
morbōrum: in vitiō facilis medicīna recentī;
sed tācta impositīs mulcent pecuāria palmīs
(id satis) aut nigrae circum picis unguine signant;
quodsī dēstrictō levis est in vulnere noxa,
ipse habet auxilium validae nātāle salīvae.
illa gravis lābēs et cūrīs altior illīs,
cum vitium causae tōtīs ēgēre latentēs
corporibus sērāque aperītur noxia summā.
inde ēmissa luēs et per contāgia morbī
vēnēre in vulgum fūsāque exercitus ingēns
aequālī sub lābe ruit, nec vīribus ūllīs
aut meritō venia est aut spēs exīre precantī.
quod sīve ā Stygiā lētum Prōserpina nocte
extulit et Furiīs commissam ulcīscitur īram,
seu vitium ex altō spīratque vapōribus aethēr
pestiferīs, seu terra suōs populātur honōrēs:
fontem āverte malī. trāns altās dūcere callēs
admoneō lātumque fugā superābitis amnem.
hoc prīmum effugium lētī: tunc ficta valēbunt
auxilia et nostrā quīdam redit ūsus ab arte.
sed variī mōtūs nec in omnibus ūna potestās:
disce vicēs et quae tūtēla est proxima temptā.
plūruma per catulōs rabiēs invictaque tardīs
praecipitat lētāle malum: sit tūtius ergō
antīre auxiliīs et prīmās vincere causās.
namque subit, nōdīs quā lingua tenācibus haeret,
(vermiculum dīxēre) mala atque incondita pestis.
ille ubi salsa sitī praecēpit vīscera longē,
aestīvōs vibrāns accēnsīs febribus ignēs,
mōlīturque fugās et sēdem spernit amāram.
scīlicet hōc mōtū stimulīsque potentibus āctī
in furiās vertēre canēs. ergō īnsita ferrō
jam tenerīs elementa malī causāsque recīdunt.
nec longā in factō medicīna est ulcere: pūrum
sparge salem et tenuī permulcē vulnus olīvō:
ante relāta suās quam nox bene compleat umbrās,
ecce aderit factīque oblītus vulneris ultrō
blandītur mēnsīs cereremque efflāgitat ōre.
quid, prīscās artēs inventaque simplicis aevī,
sī referam? nōn illa metūs sōlācia falsī
tam longam trāxēre fidem. collāribus ergō
sunt quī lūcifugae cristās indūcere maelīs
jussēre aut sacrīs cōnserta monīlia conchīs
et vīvum lapidem et circā Melitēnsia nectunt
cūralia et magicīs adjūtās cantibus herbās.
ac sīc offectūs oculīque venēna malignī
vīcit tūtēlā pāx impetrāta deōrum.
at sī dēfōrmis lacerum dulcēdine corpus
persequitur scabiēs, longī via pessima lētī:
in prīmō accessū trīstis medicīna, sed ūnā
perniciēs redimenda animā, quae prīma sequācī
sparsa malō est, nē dīra trahant contāgia vulgus.
quodsī dat spatium clēmēns et prōmonet ortū
morbus, disce viās et quā sinit artibus exī.
tunc et odōrātō medicāta bitūmina vīnō
Hipponiāsque picēs neglēctaeque unguen amurcae
miscuit et summam complectitur ignis in ūnam.
inde lavant aegrōs: atque īra coercita morbī
laxātusque rigor. quae tē nē cūra timentem
differat, et pluviās et Caurī frīgora vītent;
dūc magis, ut nūdīs incumbunt vallibus aestūs,
ā ventō clārīque facēs ad sōlis, ut omne
exsūdent vitium subeatque latentibus ultrō
quae facta est medicīna vadīs. nec nōn tamen illum
spūmōsī catulōs mergentem lītoris aestū
respicit et facilis Paeān ādiūvit in artēs.
ō rērum prūdēns quantam experientia vulgō
māteriem largīta bonī, sī vincere cūrent
dēsidiam et grātōs agitandō prēndere fīnīs!
est in Trīnacriā specus ingēns rūpe cavīque
introsum reditūs, circum ātrae moenia silvae
alta premunt ruptīque ambustīs faucibus amnēs;
Vulcānō condicta domus. quam subter euntī
stāgna sedent vēnīs oleōque madentia vīvō.
hūc dēfecta malā vīdī pecuāria tābe
saepe trahī victōsque malō graviōre magistrōs.
"tē prīmum, Vulcāne, locī, pācemque precāmur,
incola sāncte, tuam: dā fessīs ultima rēbus
auxilia et, meritī sī nūlla est noxia tantī,
tot miserāre animās liceatque attingere fontīs,
sāncte, tuōs" ter quisque vocant, ter pinguia lībant
tūra focō, struitur rāmīs fēlīcibus āra.
hīc (dictū mīrum atque aliās ignōbile mōnstrum)
adversīs specibus ruptōque ē pectore montis
vēnit ovāns Austrīs et multō flūmine flammae
ēmicat ipse: manū rāmum pallente sacerdōs
termiteum quatiēns "procul hinc extorribus īre
ēdīcō praesente deō, praesentibus ārīs,
quis scelus aut manibus sūmptum aut in pectore mōtum est"
inclāmat: cecidēre animī et trepidantia membra.
ō quisquis miserō fās umquam in supplice frēgit,
quis pretiō frātrum meliōrisque ausus amīcī
sollicitāre caput patriōsve lacessere dīvōs,
illum agat īnfandae comes hūc audācia culpae:
discet commissā quantum deus ultor in īrā
pōne sequēns valeat. sed cui bona pectore mēns est
obsequiturque deō, deus illam molliter āram
lambit et ipse, suōs ubi contigit ignis honōrēs,
dēfugit ā sacrīs rūrsumque reconditur antrō:
huic fās auxilium et Vulcānia tangere dōna.
nec mora, sī mediās exēdit noxia fibrās,
hīs lave praesidiīs adfectaque corpora mulcē:
rēgnantem excutiēs morbum. deus auctor, et ipsa
artem aluit nātūra suam. quae rōbore pestis
ācrior aut lētō propior via? sed tamen illī
hinc venit auxilium validā vehementius īrā.
quod prīmam sī fallet opem dīmissa facultās,
at tū praecipitem quā spēs est proxima lābem
adgredere: in subitō subita et medicīna tumultū.
stringendae nārēs et bīna ligāmina ferrō
armōrum, gemināque cruor dūcendus ab aure:
hinc vitium, hinc illa est avidae vehementia pestī.
īlicet auxiliīs fessum sōlābere corpus
subsiduāsque fracēs dēfūsaque Massica prīscō
sparge cadō: Līber tenuīs ē pectore cūrās
exigit, et morbō Līber medicīna furentī.
quid dīcam tussīs, quid inertis damna veternī
aut incurvātae sīqua est tūtēla podagrae?
mīlle tenent pestēs cūrāque potentia major.
mitte age (nōn opibus tanta est fīdūcia nostrīs),
mitte, anime: ex altō dūcendum nūmen Olympō,
supplicibusque vocanda sacrīs tūtēla deōrum.
idcircō āeriīs mōlīmur compita lūcis
spīcātāsque facēs sacrum ad nemorāle Diānae
sistimus et solitō catulī vēlantur honōre,
ipsaque per flōrēs mediō in discrīmine lūcī
strāvēre arma sacrīs et pāce vacantia fēstā.
tum cadus et viridī fūmantia lība feretrō
praeveniunt tenerāque extrūdēns cornua fronte
haedus et ad rāmōs etiamnum haerentia pōma,
lūstrālis dē mōre sacrī, quō tōta juventūs
lūstrāturque deae prōque annō reddit honōrem.
ergō impetrātō respondet multa favōre
ad partīs, quā poscis opem; seu vincere silvās
seu tibi fātōrum lābēs exīre mināsque
cūra prior, tua magna fidēs tūtēlaque virgō.
restat equōs fīnīre notīs, quōs arma Diānae
admittant: nōn omne meās genus audet in artīs.
est vitium ex animō, sunt quōs imbellia fallant
corpora, praeveniēns quondam est incommoda virtūs.
cōnsule, Pēnēī quālis perfunditur amne
Thessalus aut patriae quem cōnspexēre Mycēnae
glaucum: nempe ingēns, nempe ardua fundet in aurās
crūra. quis Ēlēās potior lūstrāvit harēnās?
nē tamen hoc attingat opus: jactantior illī
virtūs quam silvās dūrumque lacessere martem.
nec saevōs mīrātur equōs terrēna Syēnē
scīlicet, et Parthīs inter sua mollia rūra
mānsit honor; veniat Caudīnī saxa Taburnī
Gargānumve trucem aut Ligurīnās dēsuper Alpēs;
ante opus excussīs cadet unguibus. et tamen illī
est animus fingetque meās sē jussus in artēs:
sed juxtā vitium posuit deus. at tibi contrā
Callaecīs lūstrātur equīs scrūpōsa Pyrēnē,
nōn tamen Hispānō martem temptāre ministrō
ausim: in mūricibus vix ōra tenācia ferrō
concēdunt. at tōta levī Nasamōnia virgā
fingit equōs: ipsīs Numidae solvēre capistrīs
audāx et patiēns operum genus. Ille vigēbit
centum āctus spatiīs atque ēluctābitur īram.
nec magnī cultus: sterilis quodcumque remīsit
terra suī tenuēsque satis prōdūcere rīvī.
sīc et Strȳmoniō facilis tūtēla Bisaltae:
possent Aetnaeās utinam sē ferre per arcēs,
quī lūdus Siculīs. quid tum, sī turpia colla
aut tenuis dorsō curvātur spīna? per illōs
cantātus Graiīs Acragās victaeque fragōsum
Nēbrōdēn līquēre ferae: (ō quantus in armīs
ille meīs cujus docilēs pecuāria fētūs
sufficient) quis Chāoniōs contendere contrā
ausit, vix meritā quōs signat Achāia palmā?
spādīcēs vix Pellaeī valuēre Ceraunī;
at tibi dēvōtae magnum pecuāria Cyrrhae,
Phoebe, decus meruēre, levīs seu jungere currūs
ūsus, seu nostrās agere in sacrāria tēnsās.
vēnantī melius pugnat color: optima nīgra
crūra illī badiōsque legant et a
et quōrum fessās imitantur terga favīllās.
ō quāntum Ītaliae (sīc dī voluēre) parentēs
praestant et terrās omnī praecēpimus ūsū
nostraque quam pernīx collūstrat prāta juventūs!

Reader settings

Side Panel

Text SizeRelative to your text size
85%

Textual Aids

Touch Navigation